Yasal Danışman Atanması Nedir? Kısıtlamanın Hafif Alternatifi ve Şartları (TMK m.429)
- Yasal danışmanlık, kısıtlama için yeterli sebep bulunmayan ama korunması gereken ergin kişiler için öngörülmüş hafif bir koruma kurumudur.
- Dayanağı TMK m. 429’dur; kişinin fiil ehliyeti tümüyle değil, kanunda sayılan işlemler bakımından sınırlanır.
- Yasal danışmanın görüşü dokuz işlem bakımından aranır: dava açma ve sulh olma, taşınmaz alım-satımı ve rehni, kıymetli evrak işlemleri, olağan yönetim dışı yapı işleri, ödünç verme ve alma, ana parayı alma, bağışlama, kambiyo taahhüdü ve kefil olma.
- Aynı koşullarda kişinin malvarlığını yönetme yetkisi de kaldırılabilir; ancak gelirlerinde dilediği gibi tasarruf hakkı saklı kalır.
- Kendisine yasal danışman atanan kişi kısıtlı değildir; şahıs varlığına ilişkin haklarını serbestçe kullanmaya devam eder.
- Yasal danışman, kısıtlının yerine işlem yapmaz; sayılan işlemlerde görüşü alınır.
- Vasi ile yasal danışman arasındaki fark, ehliyetin tümüyle mi yoksa belirli işlemlerle sınırlı olarak mı sınırlandığıdır.
- Kayyımdan farkı ise kayyımın belirli bir iş veya malvarlığı için, yasal danışmanın ise kişinin genel korunması için atanmasıdır.
- Görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir; vesayet makamı sıfatıyla karar verir.
- Vasinin atanması usulüne ilişkin kurallar yasal danışman atanmasında da uygulanır (TMK m. 431).
- Vesayet davaları kamu düzenine ilişkindir; mahkeme resen araştırma yapmakla yükümlüdür.
- Mahkeme, önce kısıtlama sebeplerini (TMK m. 405-408) ayrı ayrı incelemeli, kısıtlama gerekmiyorsa yasal danışmanlığı değerlendirmelidir.
- Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı iddiasında resmî sağlık kurulu raporu zorunludur; yetersiz rapora dayanılarak karar verilemez.
- Savurganlık, bağımlılık, kötü yaşama tarzı ve kötü yönetim iddialarında ilgilinin dinlenmesi zorunludur.
- Ölçüt orantılılıktır: koruma ihtiyacı vesayetin ağırlığını gerektirmiyorsa, daha hafif müdahale olan yasal danışmanlık tercih edilir.
Kısa cevap: Yasal danışmanlık, kısıtlama için yeterli sebep bulunmayan ama korunması gereken ergin kişiler için öngörülmüş hafif bir koruma kurumudur (TMK m.429); kişinin fiil ehliyeti tümüyle değil, kanunda sayılan işlemler bakımından sınırlanır. Kendisine yasal danışman atanan kişi kısıtlı değildir ve yasal danışman, kısıtlının yerine işlem yapmaz, sayılan işlemlerde görüşü alınır.
Hukukumuzda bir kişinin korunması denince akla önce vesayet gelir. Oysa vesayet ağır bir müdahaledir: kişinin fiil ehliyeti bütünüyle sınırlanır, kendi malvarlığı üzerinde karar verme yetkisi vasiye geçer. Her koruma ihtiyacı bu ağırlıkta bir müdahaleyi gerektirmez.
Türk Medeni Kanunu bu ara alan için daha hafif bir çözüm öngörmüştür: yasal danışmanlık. Kişi kısıtlanmaz, ehliyetini korur; yalnızca kanunda sayılan dokuz işlemde bir danışmanın görüşü aranır. Aşağıda bu kurumun şartlarını, sınırlarını ve Yargıtay uygulamasında öne çıkan usul kurallarını inceliyoruz.
Kanunî dayanak
TMK m. 429 – Yasal danışman atanması: “Kısıtlanması için yeterli sebep bulunmamakla beraber korunması bakımından fiil ehliyetinin sınırlanması gerekli görülen ergin bir kişiye aşağıdaki işlerde görüşü alınmak üzere bir yasal danışman atanır: 1. Dava açma ve sulh olma, 2. Taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve bunlar üzerinde başka bir aynî hak kurulması, 3. Kıymetli evrakın alımı, satımı ve rehnedilmesi, 4. Olağan yönetim sınırları dışında kalan yapı işleri, 5. Ödünç verme ve alma, 6. Ana parayı alma, 7. Bağışlama, 8. Kambiyo taahhüdü altına girme, 9. Kefil olma. Aynı koşullar altında bir kimsenin malvarlığını yönetme yetkisi, gelirlerinde dilediği gibi tasarruf hakkı saklı kalmak üzere kaldırılabilir.”
TMK m. 405 – Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı: “Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen veya korunması ve bakımı için kendisine sürekli yardım gereken ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokan her ergin kısıtlanır.”
TMK m. 406 – Savurganlık ve kötü yönetim: “Savurganlığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetmesi sebebiyle kendisini veya ailesini darlık veya yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açan ve bu yüzden devamlı korunmaya ve bakıma muhtaç olan ya da başkalarının güvenliğini tehdit eden her ergin kısıtlanır.” — TMK m. 431: “Vasinin atanması usulüne ilişkin kurallar, kayyım ve yasal danışmanın atanmasında da uygulanır.”
Üç koruma kurumu birbirinin yerine geçmez; hangisinin uygulanacağı koruma ihtiyacının ağırlığına göre belirlenir:
| Ölçüt | Vasi (kısıtlama) | Yasal danışman (TMK m. 429) |
|---|---|---|
| Fiil ehliyeti | Genel olarak sınırlanır | Yalnızca sayılan işlemlerde sınırlanır |
| Kişinin statüsü | Kısıtlı | Kısıtlı değil, sınırlı ehliyetli |
| Şahıs varlığı hakları | Sınırlanabilir | Serbestçe kullanılır |
| Temsil | Vasi kişi adına işlem yapar | Danışmanın yalnızca görüşü alınır |
| Kapsam | Tüm malvarlığı ve kişilik | Dokuz işlem ve gerekirse yönetim yetkisi |
| Gelirler | Vasinin yönetiminde | Yönetim kaldırılsa da gelirde tasarruf serbest |
| Uygulanma sırası | Önce değerlendirilir | Kısıtlama gerekmiyorsa değerlendirilir |
| Atama usulü | TMK m. 413 vd. | Aynı usul (TMK m. 431) |
| Görevli mahkeme | Sulh hukuk mahkemesi | Sulh hukuk mahkemesi |
Kritik nokta: Yasal danışmanlık, vesayetin “hafifletilmiş” hâli değil, ondan sonra gelen bağımsız bir değerlendirmedir. Mahkemenin izlemesi gereken sıra nettir: önce TMK m. 405-408’deki kısıtlama sebeplerinin bulunup bulunmadığı ayrı ayrı araştırılır; kısıtlama için yeterli sebep yoksa ama kişinin korunması gerekiyorsa TMK m. 429 devreye girer. Bu sıra atlanır ve yalnızca bir kısıtlama sebebi üzerinden rapor alınıp karar verilirse, karar eksik inceleme nedeniyle bozulmaktadır.
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Somut koruma ihtiyacını tanımlayın. Kişinin hangi işlemlerde zarar gördüğünü veya göreceğini örneklerle yazın; soyut “yaşlı ve hasta” anlatımı yeterli olmaz.
- Talebi kademeli kurun. Önce kısıtlama, olmazsa yasal danışman atanması şeklinde terditli talep, mahkemenin her iki seçeneği de değerlendirmesini kolaylaştırır.
- Hangi kısıtlama sebebine dayandığınızı belirtin. Akıl hastalığı, savurganlık, bağımlılık, kötü yönetim ve yaşlılık farklı maddelerdedir ve farklı ispat araçları gerektirir.
- Sağlık raporunu doğru kurumdan alın. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı iddiasında resmî sağlık kurulu raporu zorunludur; tereddüt varsa Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kuruluna sevk istenmelidir.
- Malvarlığı hareketlerini belgeleyin. Savurganlık ve kötü yönetim iddiasında tapu, banka ve araç kayıtları ile harcama dökümleri esas delildir.
- Harcamanın oranını gösterin. Yapılan tasarrufların toplam malvarlığına oranı, eşiğin aşılıp aşılmadığının değerlendirilmesinde belirleyici olmaktadır.
- Dinlenme zorunluluğunu hatırlatın. Savurganlık, bağımlılık, kötü yaşama tarzı ve kötü yönetim hâllerinde ilgilinin dinlenmesi zorunludur.
- Bilirkişi heyetinin bileşimine dikkat edin. Malvarlığı incelemesinde mali müşavir bulunan bir heyetten denetime elverişli rapor alınması istenmelidir.
- Danışman adayını gerekçesiyle önerin. Adayın kişiye yakınlığı, tarafsızlığı ve işlerin niteliğine uygun donanımı tartışma konusu olabilir.
- Yetki kapsamını netleştirin. Yalnızca dokuz işlem mi, yoksa TMK m. 429/2 uyarınca yönetim yetkisinin kaldırılması da mı isteniyor, açıkça belirtin.
- Kararın tapuya ve bankalara bildirilmesini isteyin. Sınırlamanın üçüncü kişilere karşı işlerlik kazanması pratikte bu bildirimlere bağlıdır.
- Danışmanın şahsına itirazı doğru mercie yöneltin. Vasi atanması usulüne ilişkin kurallar burada da uygulandığından, itiraz vesayet makamında incelenir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 13.09.2023 T., 2023/5386 E., 2023/3911 K.
Ölçüt orantılılıktır: maddi şart varsa ama vesayet yoğunluğu yoksa yasal danışman atanır. Yüksek tutarlı vergi borcu bulunan, at yarışı bahisleriyle ilgili hesap hareketleri tespit edilen kişi hakkında önce vesayet, olmazsa yasal danışman atanması istenmişti. Mahkeme bozmadan sonra yaptığı yargılamada, kısıtlı adayının savurganlık veya kötü yönetim gösterdiğini kabul etmiş; ancak “kanunun öngördüğü kısıtlama sebepleri için vesayetin kuşatıcı ve kelepçeleyici müdahalesini gerektirir bir yoğunlukta gerçekleşmemiş olduğu” kanaatine varmıştır. Gerekçe orantılılık üzerine kurulmuştur: maddi şart gerçekleşmiş olsa da “sosyal şart vasi tayini için yeterli yoğunlukta olmadığından, ancak kişinin (kişisel-ekonomik) dar kapsamlı dahi olsa bir fiil ehliyeti sınırlaması ile orantılılık ilkesine uygun bir biçimde korunmasının sağlanması zorunluluğu mevcut olduğundan artık vesayet müdahalesine başvurmaksızın kişiye yasal danışman atanması yoluna gidilmesi” gerekli görülmüş ve TMK m. 429’daki dokuz işlem için avukat yasal danışman atanmıştır. Daire, “Temyizen incelenen Mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı” sonucuna varmıştır. Hem kısıtlı adayının hem davacının temyiz itirazları reddedilerek karar onanmıştır.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 26.05.2021 T., 2021/561 E., 2021/4437 K.
Büyük tutarlı harcamalar tek başına eşiği aşmaz. Çocukları, babalarının malvarlığını savrukça harcadığını ileri sürerek önce vesayet, olmazsa yasal danışman atanmasını istemişti. Bilirkişi heyeti, güncel aktif malvarlığını yaklaşık 148,9 milyon TL, pasifini yaklaşık 69 milyon TL olarak hesaplamış; kısıtlama koşullarının oluşmadığını, ancak TMK m. 429 uyarınca yasal danışman atanmasının uygun olacağını bildirmişti. Buna karşılık Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Kurulu raporunda kişinin fiil ehliyetini etkileyecek bir akıl hastalığı, zekâ geriliği veya bunama tespit edilmediği, “kendisine vasi veya yasal danışman tayinine mahal olmadığı” bildirilmişti. Daire, tasarrufa konu unsurların genel malvarlığına oranını, kendisini veya ailesini darlık ya da yoksulluğa düşürme tehlikesi bulunmadığını ve kişinin mülkiyet hakkına dayalı olarak kendi malvarlığında tasarrufta bulunduğunu gözeterek “TMK’nin 406. maddesi ve 429. maddelerinin koşullarının oluşmadığı” sonucuna varmıştır. Davanın reddine ilişkin hüküm oy çokluğuyla onanmıştır. Karşı oy kullanan üye, savurganlık ve kötü yönetim yönünden yapılan bilirkişi tespitleri karşısında TMK m. 429 uyarınca yasal danışman atanması gerektiğini savunmuştur; bu görüş Dairenin kararı değildir.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 08.01.2019 T., 2018/15274 E., 2019/106 K.
Tek bir kısıtlama sebebine bakıp karar verilemez; vesayet davaları resen araştırma gerektirir. Davacı, 1932 doğumlu annesinin yaşı sebebiyle aklî melekelerinin zayıfladığını, malvarlığını satmasını gerektirir bir durum olmadığı hâlde traktör ve tarlaları devrettiğini ileri sürerek kısıtlama istemiş; mahkeme yalnızca akıl sağlığı yönünden aldığı sağlık kurulu raporuna dayanarak davayı reddetmişti. Daire, önce hâkimin görevini hatırlatmıştır: “maddi olayları açıklamak taraflara ve ileri sürülen olayları hukuken nitelemek ve uygulanacak Kanun hükümlerini tesbit etmek ve uygulamak görevi hakime aittir.” Ardından usul kuralını koymuştur: “Vesayete ilişkin davalar kamu düzenini ilgilendirmesi sebebiyle re’sen araştırmayı gerektirdiğinden; Mahkemece, dava dilekçesinde davacının bildirdiği hususlar araştırılarak oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.” Somut olayda “Türk Medeni Kanunu’nun 406. maddesi yönünden herhangi bir araştırma ve değerlendirme yapılmamıştır” tespitiyle eksik inceleme saptanmıştır. Hüküm oy birliğiyle bozulmuştur.
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, 15.10.2015 T., 2015/11759 E., 2015/14601 K.
Yetersiz rapora dayanılarak ve ilgili dinlenmeden yasal danışman atanamaz. Boşanma davası sırasında vasi atanması gerekip gerekmediğinin değerlendirilmesi istenmiş; devlet hastanesi sağlık kurulu raporunda kişide “hafif mental retardasyon” bulunduğu ve yasal danışman tayininin uygun olacağı bildirilmiş, mahkeme de bu rapora dayanarak yasal danışman atamıştı. Daire, tanının vesayeti gerektirip gerektirmediğinin ayrıca ve kesin biçimde belirlenmesi gerektiğini vurgulamıştır: “hafif mental retardasyon tanısının vasi tayinini gerektirir bir rahatsızlık olup olmadığının, kuşku ve şüphe yaratmayacak şekilde tespiti için mevcut rapor da eklenerek ilgilinin Adli Tıp ilgili ihtisas kuruluna sevk edilmesi ve muayenesinin yapılarak Türk Medeni Kanununun 405. maddesinde yer alan kısıtlama sebeplerinin bulunup bulunmadığı yönünde rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yetersiz rapora itibarla ve kısıtlı adayı dinlenmeden Medeni Kanununun 429. maddesine göre yasal danışman atanmasına karar verilmesi doğru görülmemiştir.” Hüküm oy birliğiyle bozulmuştur.
Dört karar birlikte okunduğunda, yasal danışmanlık dosyalarının bir “eşik” tartışması olduğu görülür.
Birinci halka – iki eşik vardır. Birinci eşik kısıtlamadır: TMK m. 405-408’deki sebeplerden biri, kanunun aradığı yoğunlukta gerçekleşmiş midir? İkinci eşik yasal danışmanlıktır: kısıtlama gerekmiyor ama kişinin korunması için fiil ehliyetinin sınırlanması gerekli midir? Dosyanın kaybedildiği yer genellikle bu iki eşiğin ayrı ayrı tartışılmamasıdır.
İkinci halka – orantılılık kavramı. Eylül 2023 tarihli karar, meseleyi açıkça orantılılık üzerinden kurar: vesayetin “kuşatıcı ve kelepçeleyici” müdahalesi her koruma ihtiyacı için uygun değildir. Maddi şart gerçekleşmiş olsa bile, sosyal şart vesayet düzeyine ulaşmıyorsa dar kapsamlı bir sınırlama tercih edilir. Dilekçede bu kavramı kullanmak, mahkemeye izlenecek yolu göstermek anlamına gelir.
Üçüncü halka – eşik gerçekten yüksektir. Mayıs 2021 tarihli kararda yüz milyonlarca liralık bir malvarlığında yapılan tasarruflar bile TMK m. 406 ve m. 429 koşullarını sağlamamış sayılmıştır. Belirleyici ölçüt harcamanın mutlak tutarı değil, tasarrufa konu unsurların genel malvarlığına oranı ve kişinin darlığa düşme tehlikesidir. Salt “çok para harcıyor” iddiası sonuç vermemektedir.
Dördüncü halka – rapor tek başına karar değildir. Aynı dosyada bilirkişi heyeti yasal danışman atanmasını önermiş, Adli Tıp raporu ise gerek olmadığını bildirmiştir. Raporlar çeliştiğinde mahkemenin bunları tartışması gerekir; hangi raporun hangi kısıtlama sebebi yönünden değerlendirme yaptığı ayrıca denetlenmelidir.
Beşinci halka – resen araştırma yükümü. Ocak 2019 tarihli karar, vesayet davalarının kamu düzenine ilişkin olduğunu ve mahkemenin taraf delilleriyle sınırlı kalamayacağını söyler. Dava dilekçesinde savurganlık ve kötü yönetim iddiası da varsa, yalnızca akıl sağlığı raporuyla yetinilmesi eksik incelemedir.
Altıncı halka – nitelendirme hâkimindir. Aynı karar, tarafların hukukî nitelendirmesiyle bağlı kalınmayacağını hatırlatır. “Vasi atansın” denmiş olması mahkemeyi yalnızca vesayetle sınırlamaz; koşullar oluşmuyorsa yasal danışmanlık da değerlendirilmelidir. Bu, terditli talep kurulmamış dosyalarda bile bir açık kapı bırakır.
Yedinci halka – usul güvenceleri ihmal edilemez. Ekim 2015 tarihli karar iki güvenceyi birden vurgular: raporun tereddüde yer bırakmayacak nitelikte olması ve ilgilinin dinlenmesi. Yasal danışmanlık kısıtlamaya göre hafif bir müdahale olsa da, sonuçta bir fiil ehliyeti sınırlamasıdır; bu nedenle usul kuralları aynı titizlikle uygulanır.
Sekizinci halka – kurumun asıl işlevi. TMK m. 429, kişiyi vesayet altına almadan korumayı amaçlar. Doğru kullanıldığında, yaşlılık ya da deneyimsizlik nedeniyle taşınmazını rayiç altı devretme riski taşıyan bir kişiyi, günlük hayatındaki ehliyetini elinden almadan korur. Yanlış kullanıldığında ise gereksiz bir damgalama üretir. Bu nedenle talebin, korunması istenen somut işlemlere odaklanması gerekir. Vesayet davası ve kayyım atanması yazılarımız, hangi kurumun uygun olduğunu belirlemede karşılaştırma imkânı verir.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Neden yanlış? | Doğrusu |
|---|---|---|
| Yasal danışmanı vasi sanmak | Danışman kişi adına işlem yapmaz | Sayılan işlemlerde yalnızca görüşü alınır |
| Kısıtlama sebeplerini tek tek incelememek | Her sebep ayrı madde ve ayrı ispat gerektirir | TMK m. 405, 406 ve 408’i ayrı ayrı tartışın |
| Yalnızca akıl sağlığı raporuyla yetinmek | Savurganlık ve kötü yönetim ayrıca araştırılmalıdır | Malvarlığı incelemesi de yaptırın |
| Harcamanın tutarına odaklanmak | Ölçüt oran ve darlığa düşme tehlikesidir | Tasarrufların toplam malvarlığına oranını gösterin |
| İlgiliyi dinletmeden karar beklemek | Belirli sebeplerde dinlenme zorunludur | Duruşmada dinlenmesini talep edin |
| Yetersiz sağlık raporuna dayanmak | Tereddüt varsa Adli Tıp’a sevk gerekir | İhtisas kurulundan rapor isteyin |
| Talebi tek seçenekli kurmak | Koşullar oluşmazsa dava tümden reddedilebilir | Kısıtlama, olmazsa yasal danışman şeklinde terditli isteyin |
| Yetki kapsamını belirsiz bırakmak | Yönetim yetkisinin kaldırılması ayrı bir taleptir | TMK m. 429/2’yi ayrıca isteyip istemediğinizi yazın |
| Kararı ilgili kurumlara bildirmemek | Sınırlama pratikte işlerlik kazanmaz | Tapu ve bankalara bildirim yapılmasını isteyin |
Yasal danışman nedir?
Kısıtlanması için yeterli sebep bulunmamakla birlikte korunması bakımından fiil ehliyetinin sınırlanması gerekli görülen ergin bir kişiye, kanunda sayılan işlemlerde görüşü alınmak üzere atanan kişidir.
Hangi işlemlerde yasal danışmanın görüşü alınır?
TMK m. 429’da dokuz işlem sayılmıştır: dava açma ve sulh olma; taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve üzerlerinde aynî hak kurulması; kıymetli evrakın alımı, satımı ve rehnedilmesi; olağan yönetim sınırları dışında kalan yapı işleri; ödünç verme ve alma; ana parayı alma; bağışlama; kambiyo taahhüdü altına girme; kefil olma.
Kendisine yasal danışman atanan kişi kısıtlı olur mu?
Hayır. Kişi kısıtlanmaz; yalnızca kanunda sayılan işlemler bakımından fiil ehliyeti sınırlanır. Şahıs varlığına ilişkin haklarını serbestçe kullanmaya devam eder.
Yasal danışman kişi adına işlem yapabilir mi?
Hayır. Yasal danışman temsilci değildir; sayılan işlemlerde kendisinin görüşü alınır. İşlemi kişi kendisi yapar.
Malvarlığını yönetme yetkisi de kaldırılabilir mi?
Evet. TMK m. 429’un ikinci fıkrası, aynı koşullar altında kişinin malvarlığını yönetme yetkisinin kaldırılabileceğini öngörür; ancak gelirlerinde dilediği gibi tasarruf hakkı saklı kalır.
Vasi ile yasal danışman arasındaki fark nedir?
Vasi atanması kişinin kısıtlanmasını gerektirir ve fiil ehliyetini genel olarak sınırlar; vasi kişi adına işlem yapar. Yasal danışmanlıkta ise kişi kısıtlanmaz, ehliyeti yalnızca sayılan işlemlerde sınırlanır ve danışmanın görüşü alınır.
Kayyımdan farkı nedir?
Kayyım, belirli bir iş veya malvarlığının yönetimi için atanır ve kişinin ehliyetini kural olarak sınırlamaz. Yasal danışman ise kişinin genel korunması amacıyla, kanunda sayılan işlemler bakımından ehliyetini sınırlayacak biçimde atanır.
Hangi mahkemeye başvurulur?
Görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir; vesayet makamı sıfatıyla karar verir. Vasinin atanması usulüne ilişkin kurallar yasal danışman atanmasında da uygulanır.
Sağlık raporu zorunlu mu?
Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebine dayanılıyorsa resmî sağlık kurulu raporu alınması zorunludur. Rapor tereddüt yaratıyorsa Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kuruluna sevk edilerek kesin tespit yapılması gerekir.
İlgilinin dinlenmesi şart mı?
Savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim ve isteğe bağlı kısıtlama hâllerinde kısıtlanması istenilenin dinlenmesi zorunludur. Yasal danışman atanmasına karar verilirken de bu güvence gözetilmelidir.
Mahkeme talebimle bağlı mı?
Maddi olayları açıklamak taraflara, ileri sürülen olayları hukuken nitelemek ve uygulanacak hükümleri belirlemek hâkime aittir. Bu nedenle vasi atanması istenmiş olsa da mahkeme koşullara göre yasal danışmanlığı değerlendirebilir.
Çok para harcayan biri için yasal danışman atanır mı?
Kendiliğinden atanmaz. Ölçüt harcamanın mutlak tutarı değil, tasarrufların malvarlığına oranı ve kişinin kendisini veya ailesini darlık ya da yoksulluğa düşürme tehlikesidir. Yargıtay uygulamasında bu eşik yüksek tutulmaktadır.
Yasal danışman atandıktan sonra yapılan işlem ne olur?
Sayılan işlemler yasal danışmanın görüşü alınmadan yapılırsa, sınırlamanın amacı gereği geçerlilik sorunu doğar. Bu nedenle kararın tapu ve banka gibi kurumlara bildirilmesi pratikte önem taşır.
Yasal danışmanın kim olduğuna itiraz edebilir miyim?
Vasinin atanması usulüne ilişkin kurallar yasal danışman için de uygulandığından, danışmanın şahsına yönelik itirazlar vesayet makamı önünde ileri sürülür.
Yasal danışmanlık kaldırılabilir mi?
Atanmayı gerektiren sebepler ortadan kalkarsa, aynı usulle kaldırılması istenebilir. Koruma ihtiyacı sona ermişse sınırlamanın sürdürülmesi için hukukî bir dayanak kalmaz.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 405 – Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 406 – Savurganlık, bağımlılık, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 407 – Özgürlüğü bağlayıcı ceza
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 408 – İsteğe bağlı kısıtlama
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 409 – Kısıtlama kararı verilmesi usulü
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 411–413 – Yetkili vesayet makamı ve vasinin atanması
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 426–428 – Kayyım atanmasını gerektiren hâller
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 429 – Yasal danışman atanması
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 430 – Kayyım atanmasında yetki
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 431 – Kayyım ve yasal danışman atanmasında usul
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 397 – Vesayet ve denetim makamları
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 33 – Hâkimin hukuku resen uygulaması
İlgili yazılarımız: vesayet davası, vasi tayini, kayyım atanması, vasinin sorumluluğu ve hesap verme, vesayette elektronik satış.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olaya ilişkin hukukî görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Kısıtlama ve yasal danışmanlık değerlendirmesi kişinin sağlık durumuna, malvarlığına ve dosyadaki delillere göre değişir.