Nafaka Kaldırma ve Azaltma Davası

Otomatik olarak kalkmaz. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’ne göre yoksulluğun ortadan kalktığının kabul edilebilmesi için nafaka alacaklısının asgari ücret düzeyinin üzerinde gelirinin bulunması ve bu gelirin devam etmesi gerekir. Bir kararda, otelde geçici işçi olarak asgari ücret civarında çalışan alacaklının işinin devamlı ve güvenli olacağının belli olmadığı belirtilerek kaldırma kararı bozulmuştur. Ancak gelir, mali durumu olumlu yönde değiştirmişse nafakada indirim yapılabilir.

Kaldırmaz. Hukuk Genel Kurulu’nun yerleşik kararlarında asgari ücret seviyesinde gelire sahip olunması yoksulluk nafakası bağlanmasını olanaksız kılan bir olgu kabul edilmediği gibi, asgari ücretin üzerinde gelire sahip olunması da olanaksız kılan bir olgu sayılmamıştır. Bu olgular yalnızca nafakanın miktarını tayinde etken olarak dikkate alınır. Yoksulluk ise yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım ve eğitim gibi zorunlu harcamaları karşılayacak düzeyde gelirin bulunmaması olarak tanımlanmaktadır.

Alabilirsiniz. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, yoksulluk nafakasının kaldırılması talebinin azaltılması talebini de içerdiğini belirtmiştir. Bu nedenle alacaklının elde ettiği düzenli gelir onu yoksulluktan tamamen kurtarmasa bile mali durumunu olumlu yönde değiştirmişse, mahkemenin davayı tümden reddetmesi değil, nafakada hakkaniyete uygun bir oranda indirim yapması gerekir. Daire, tümden ret kararını bu gerekçeyle bozmuştur.

Koşulları ispatlarsanız evet, ancak eşik yüksektir. TMK m.176/3’e göre alacaklının evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması mahkeme kararıyla kaldırma sebebidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, bunun için aynen evlilik gibi ortak bir hayat kurularak fiilen birlikte yaşanması gerektiğini vurgulamış; somut ve inandırıcı delil bulunmayan bir olayda davanın reddi gerektiğine hükmetmiştir. Adres kayıtları, tanık beyanları ve süreklilik gösteren ortak yaşam belirtileri aranır.

Sadece bu gerekçeyle indirtemezsiniz. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, sırf boşanmayı sağlayabilmek için bilerek ve isteyerek mali gücünün üzerinde bir yükümlülüğü protokolle üstlenen kişinin sonradan bu yükümlülüğün kaldırılması ya da azaltılması yönünde talepte bulunmasının iyi niyet, doğruluk, dürüstlük ve sözleşmeye bağlılık ilkeleriyle bağdaşmayacağını belirtmiştir. İndirim için protokol sonrası ortaya çıkan gerçek ve sürekli bir değişiklik gösterilmelidir.

Gerekmez. TMK m.176/3 uyarınca irat biçiminde ödenmesine karar verilen maddi tazminat veya nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar. Bu iki hâlde mahkeme kararına ihtiyaç yoktur. Buna karşılık fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması ve haysiyetsiz hayat sürme hâllerinde nafaka ancak mahkeme kararıyla kaldırılabilir; bu hâllerde ödemeyi kendiliğinden kesmek icra takibi riski doğurur.

Hayır. İştirak nafakası çocuğun bakımı için ana babanın yükümlülüğüne dayanır; yoksulluk ölçütüne bağlı değildir ve alacaklının yeniden evlenmesinden etkilenmez. Kural olarak çocuğun ergin olmasıyla sona erer; çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa koşulları varsa devam edebilir. İştirak nafakasının miktarı ise tarafların mali durumlarındaki değişikliğe göre artırılabilir veya azaltılabilir.

Kural olarak kaldırma ve azaltma dava tarihinden itibaren sonuç doğurur; geçmişte doğmuş ve muaccel hâle gelmiş nafaka alacakları bundan etkilenmez. Buna karşılık alacaklının yeniden evlenmesi gibi nafakanın kendiliğinden kalktığı hâllerde, sona erme tarihinden sonra ödenen tutarlar için sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayalı iade talebi gündeme gelebilir. Bu tür taleplerin ayrıca ve delilleriyle ileri sürülmesi gerekir.