Yağma (Gasp) Suçu ve Cezası: Cebir Olmadan Yağma Olmaz

Tek fark, malı almak için cebir veya tehdit kullanılıp kullanılmadığıdır. Mağdurun fark etmediği bir anda alınan mal hırsızlık, mağdur zorlanarak ya da korkutularak alınan mal yağmadır. Bu tek unsur cezayı çok değiştirir: hırsızlıkta bir yıldan üç yıla kadar hapis öngörülürken yağmada alt sınır altı yıldır. Uygulamada tartışma çoğu zaman kapkaç olaylarında çıkar; malın çekilmesi sırasında mağdurun vücuduna yönelen bir güç kullanılmışsa nitelendirme yağmaya kayar.

Hayır, TCK m.150/1 bu durumu ayrı düzenler. Bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın tahsili amacıyla tehdit veya cebir kullanılması hâlinde yalnızca tehdit ya da kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Ancak iki şart aranır: alacağın gerçekten var olması ve hukuki bir ilişkiye dayanması ile failin tahsil amacıyla hareket etmesi. Alacağın varlığı ispatlanamazsa veya alınan miktar alacağı belirgin biçimde aşarsa nitelendirme yeniden yağmaya döner.

TCK m.150/2, yağma konusu malın değerinin az olması hâlinde cezanın üçte birden yarıya kadar indirilebilmesine imkân verir. Kanun sabit bir tutar belirlemediğinden değerlendirme suç tarihindeki ekonomik koşullara ve somut olaya göre yapılır. Yargıtay, maddede ya da gerekçesinde “daha çoğunu alabilecekken azıyla yetinme” gibi bir koşul bulunmadığını vurgulamaktadır; ölçüt doğrudan değerin azlığıdır. İndirim takdiridir, ancak koşulları oluştuğu hâlde hiç tartışılmaması bozma sebebi sayılmaktadır.

Vardır ama oranları diğer malvarlığı suçlarından düşüktür. TCK m.168 uyarınca malın aynen iadesi ya da zararın tamamen giderilmesi hâlinde ceza, kovuşturma başlamadan önce yarısına kadar, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilinceye kadar üçte birine kadar indirilir. Kısmi iadede mağdurun rızası aranır. Ayrıca m.167’deki akrabalık istisnası yağmada uygulanmaz; cebir ve tehdit içeren suçlar bu istisnanın dışında tutulmuştur.

Sayılır. TCK m.149/1-a, yağmanın silahla işlenmesini nitelikli hâl olarak düzenler ve cezayı on yıldan on beş yıla çıkarır. TCK m.6’daki tanım gereği “silah” yalnızca ateşli silahları kapsamaz; bıçak, sopa, taş gibi saldırı ve savunmada kullanılmaya elverişli her araç bu kapsamda değerlendirilebilir. Silahın kullanılmış olması şart değildir; korkutma amacıyla gösterilmesi de yeterlidir. Bu nedenle dosyalarda aracın niteliği ve ele geçirilip geçirilmediği ayrıca tartışılır.

Fail elverişli hareketlerle suçu işlemeye başlamış ancak elinde olmayan nedenlerle tamamlayamamışsa TCK m.35 uyarınca teşebbüs hükümleri uygulanır ve ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir. Yağmada suç, cebir veya tehdidin etkisiyle malın alınması ya da teslim edilmesiyle tamamlanır; mal alınamadan olay yerinden ayrılma hâlinde teşebbüs söz konusu olur. Fail kendi iradesiyle vazgeçmiş ve neticeyi önlemişse m.36 uyarınca gönüllü vazgeçme gündeme gelir ve yalnızca o ana kadar işlenen fiilden sorumlu olur.

Hayır. CMK m.253’te uzlaştırma kapsamına giren suçlar sayılmış olup yağma bunların arasında değildir. Suç şikâyete de bağlı olmadığından mağdurun şikâyetten vazgeçmesi davayı düşürmez. Vazgeçme ya da tarafların anlaşması, yalnızca cezanın belirlenmesinde takdiri indirim sebebi olarak değerlendirilebilir. Buna karşılık malın iade edilmesi ya da zararın giderilmesi hâlinde TCK m.168 etkin pişmanlık hükümleri uygulanır ve bu, cezada gerçek bir azalma sağlar.

Temel hâlde ceza altı yıldan on yıla kadar, nitelikli hâlde on yıldan on beş yıla kadar hapis olduğundan yargılama ağır ceza mahkemesinde yapılır. Dava zamanaşımı, TCK m.66/1-c uyarınca on beş yıldır; kesen sebeplerle birlikte en çok yirmi iki buçuk yıla kadar uzayabilir. Ceza zamanaşımı ise hükmedilen cezanın miktarına göre belirlenir. Suçun alt sınırı iki yılı aştığından hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve cezanın ertelenmesi kural olarak mümkün değildir.