Vergi Borcu Nasıl Taksitlendirilir? Tecil Başvurusu ve Çok Zor Durum Şartı (6183 m.48)
- Tecil, amme alacağının belirli koşullarla ertelenerek taksitlere bağlanmasıdır; dayanağı 6183 sayılı Kanun’un 48. maddesidir.
- Temel şart çok zor durumdur: borcun vadesinde ödenmesi, haczin tatbiki veya haczedilmiş malların paraya çevrilmesi borçluyu çok zor duruma düşürecek olmalıdır.
- Talep yazılı olmalıdır; idare kendiliğinden tecil yapmaz.
- Amme alacağı, maddenin bugünkü metnine göre 72 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil olunabilir.
- Tecil edilen borçların toplamı bir milyon Türk lirasını aşmıyorsa teminat şartı aranmaz; aşan kısmın yarısı kadar teminat istenir.
- Haciz yapılmışsa mahcuz mal, değeri tutarınca teminat yerine geçer.
- Borcun tamamını karşılayacak değerdeki hacizler, yapılan ödemeler nispetinde kaldırılır ve buna isabet eden teminat iade edilir.
- İdarenin takdir yetkisi mutlak değildir; Danıştay incelemesinden geçen bir kararda gerekçe gösterilmeden reddin takdir yetkisinin kullanılması sayılamayacağı kabul edilmiştir.
- Tecil faizi, Danıştay incelemesinden geçen bir kararda müracaat tarihinden itibaren hesaplanacağı sonucuna varılarak uygulanmıştır.
- Tecil talebi reddedilirse borçlu, ret tebliğinden itibaren idarece verilecek 30 güne kadar süre içinde öderse alacak, ödendiği tarihe kadar faiz alınmak suretiyle tecil olunur.
- Tecil talebinin sonucu beklenmeden, borç vadesinde ödenmedi denilerek ödeme emri düzenlenemez.
- Tecil şartlarına uyulmaması hâlinde amme alacağı muaccel olur.
- Gecikme zammının tatbik süresi, tecilde tecilin yapıldığı güne kadar olan süredir (m. 52).
- Vergiye uyumlu mükellefler için m. 48/A’da ayrı ve daha avantajlı bir tecil rejimi öngörülmüştür.
Kısa cevap: Tecil, amme alacağının belirli koşullarla ertelenerek taksitlere bağlanmasıdır (6183 sayılı Kanun m.48); temel şart çok zor durumdur ve talep yazılı olmalıdır, idare kendiliğinden tecil yapmaz. Amme alacağı maddenin bugünkü metnine göre 72 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil olunabilir.
Vergi borcunu ödeyemeyen mükellefin ilk aklına gelen yol taksitlendirmedir. Uygulamada bu talep çoğu zaman tek cümlelik bir yazıyla yapılır, çoğu zaman da tek cümlelik bir yazıyla reddedilir. Oysa 6183 sayılı Kanun’un 48. maddesi hem borçluya hem idareye somut yükümlülükler yükler.
Aşağıda tecilin şartlarını, teminat ve haciz ilişkisini, tecil faizinin ne zaman başladığını, reddin gerekçeli olması gerekliliğini ve tecil talebi beklenirken ödeme emri düzenlenip düzenlenemeyeceğini Danıştay kararlarıyla birlikte ele alıyoruz.
Kanunî dayanak
6183 sayılı Kanun m. 48 – Tecil (ilgili fıkralar): “Amme borcunun vadesinde ödenmesi veya haczin tatbiki veyahut haczolunmuş malların paraya çevrilmesi amme borçlusunu çok zor duruma düşürecekse, borçlu tarafından yazı ile istenmiş ve teminat gösterilmiş olmak şartıyla, alacaklı amme idaresince veya yetkili kılacağı makamlarca; amme alacağı 72 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil olunabilir. Şu kadar ki, amme borçlusunun alacaklı tahsil daireleri itibarıyla tecil edilen borçlarının toplamı bir milyon Türk lirasını (bu tutar dahil) aşmadığı takdirde teminat şartı aranılmaz. Bu tutarın üzerindeki amme alacaklarının tecilinde, gösterilmesi zorunlu teminat tutarı bir milyon Türk lirasını aşan kısmın yarısıdır… Borcunun tecilini talep eden ancak, talepleri uygun görülmeyerek reddedilen borçlular söz konusu borçlarını reddin tebliği tarihinden itibaren idarece 30 güne kadar verilebilecek ödeme süresi içinde ödedikleri takdirde bu amme alacağı ödendiği tarihe kadar faiz alınmak suretiyle tecil olunur… Haciz yapılmışsa mahcuz mal, değeri tutarınca teminat yerine geçer. Tecil edilen amme alacakları ile ilgili olarak daha önce tatbik edilen ve borcun tamamını karşılayacak değerde olan hacizler, yapılan ödemeler nispetinde kaldırılır ve buna isabet eden teminat iade edilir… Tecil şartlarına riayet edilmemesi, değerini kaybeden teminatın veya mahcuz malların tamamlanmaması veya yerlerine başkalarının gösterilmemesi hallerinde amme alacağı muaccel olur.”
6183 sayılı Kanun m. 52 – Gecikme zammında sürenin sonu: “Gecikme zammının tatbik müddeti, amme alacağının tecilinde tecilin yapıldığı, iflas halinde iflasın açıldığı, aciz halinde bu durumun sabit olduğu güne kadar olan müddettir. Gecikme zammının önceden borçluya bildirilmesi gerekmez. Aslın ödenmiş olması gecikme zammının takip ve tahsiline mani değildir.”
6183 sayılı Kanun m. 48/A – Vergiye uyumlu mükelleflerin borçlarının tecili (ilk fıkra): “Devlete ait olup Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince takip edilen ve 213 sayılı Kanun kapsamına giren vergi, resim, harç ve cezalar ile bu alacaklara bağlı gecikme faizi ve gecikme zammının vadesinde ödenmesi veya haczin tatbiki veyahut haczolunmuş malların paraya çevrilmesi amme borçlusunu çok zor duruma düşürecekse, borçlu tarafından yazı ile istenmiş olmak ve aşağıdaki şartları taşımak koşuluyla vadesi bir yılı geçmemiş alacaklar, Maliye Bakanınca 36 ayı geçmemek üzere faiz ve teminat alınarak tecil olunabilir.”
m. 48 ile m. 48/A karşılaştırması
| Ölçüt | m. 48 (genel tecil) | m. 48/A (uyumlu mükellef) |
|---|---|---|
| Kapsanan alacak | Kanun kapsamındaki amme alacakları | 213 sayılı Kanun kapsamındaki vergi, resim, harç ve cezalar |
| Borcun vadesi | Özel bir vade sınırı yok | Vadesi bir yılı geçmemiş alacaklar |
| Azami tecil süresi | 72 ay | 36 ay |
| Teminatsız tecil sınırı | 1.000.000 TL | 500.000 TL |
| Aşan kısımda teminat oranı | Aşan kısmın yarısı | Aşan kısmın %25’i |
| Mükellefiyet geçmişi şartı | Aranmaz | En az 3 yıl gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti |
| Beyanname şartı | Aranmaz | Geriye doğru 3 yılın beyannameleri kanuni sürelerinde verilmiş olmalı |
| Şartlara uyulmamasının sonucu | Alacak muaccel olur | Tecil talep tarihinden itibaren 5 yıl madde hükümlerinden yararlanılamaz |
| Ortak şart | Çok zor durum ve yazılı talep her iki rejimde de aranır | |
Kritik nokta: Tecil bir lütuf değil, koşulları kanunda gösterilen bir kurumdur. İdarenin bu konuda takdir yetkisi bulunmakla birlikte bu yetki mutlak değildir. Danıştay incelemesinden geçen bir kararda, mükellefin talebinin hiçbir gerekçe gösterilmeden reddedilmesinin takdir yetkisinin kullanılması olarak değerlendirilemeyeceği ve işlemin hukuka aykırı olduğu kabul edilmiştir. Bu nedenle gerekçesiz ret yazısı, dava açmak için başlı başına bir dayanak oluşturur.
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Talebi yazılı yapın. Kanun “borçlu tarafından yazı ile istenmiş olmak” şartını arar; sözlü görüşme talep yerine geçmez.
- Çok zor durumu belgeleyin. Talebin ekine mali tabloları, nakit akışını ve ödeme güçlüğünü gösteren belgeleri koyun.
- Ödeme planı önerin. Talep dilekçesinde taksit sayısını ve tutarlarını somut olarak belirtin.
- Teminat sınırını hesaplayın. Tecil edilecek borç toplamı bir milyon Türk lirasını aşmıyorsa teminat aranmaz; aşıyorsa aşan kısmın yarısı kadar teminat gerekir.
- Haciz varsa bunu hatırlatın. Haciz yapılmışsa mahcuz mal, değeri tutarınca teminat yerine geçer; ayrıca teminat istenmesine gerek kalmayabilir.
- Talep sürecinde önerdiğiniz taksitleri ödeyin. Başvuru ile sonuçlanma arasında geçen sürede önerilen taksitlerin düzenli ödenmesi, tecil faizi hesabı bakımından önem taşır.
- Tecil faizinin başlangıcını kontrol edin. Danıştay incelemesinden geçen bir kararda tecil faizinin müracaat tarihinden itibaren hesaplanacağı sonucuna varılmıştır; hesaplamayı bu ölçüte göre denetleyin.
- Ret yazısının gerekçesini arayın. Gerekçe içermeyen ret işlemi dava konusu edilebilir; dilekçede bu eksikliği açıkça belirtin.
- Ret hâlinde 30 günlük imkânı kullanın. Reddin tebliğinden itibaren idarece verilecek otuz güne kadar süre içinde ödeme yapılırsa alacak, ödendiği tarihe kadar faiz alınmak suretiyle tecil olunur.
- Talep sonuçlanmadan gelen ödeme emrine itiraz edin. Danıştay’ın yerleşik yaklaşımına göre tecil isteminin sonucu beklenmeden vade geçtiği gerekçesiyle ödeme emri düzenlenmesinin yasal dayanağı kalmaz.
- Ödemeler ilerledikçe haczin kaldırılmasını isteyin. Borcun tamamını karşılayacak değerdeki hacizler, yapılan ödemeler nispetinde kaldırılır ve buna isabet eden teminat iade edilir.
- Uyumlu mükellef rejimini değerlendirin. Üç yıllık mükellefiyet ve beyanname şartlarını taşıyorsanız m. 48/A daha düşük teminat oranı sunabilir; ancak vade ve süre sınırları farklıdır.
Danıştay 4. Daire, E. 1988/3943, K. 1989/2585, 07.06.1989
Tecil talebinin sonucu beklenmeden ödeme emri düzenlenemez. Muhtasar beyannamesini süresinde veren mükellef, tahakkuk eden verginin bir kısmını ödemiş, kalan kısım için tecil talebinde bulunmuş; talebe cevap beklenirken vergi vadesinde ödenmedi gerekçesiyle ödeme emri düzenlenmiştir. Daire, maddedeki iki ihtimali de ele alarak sonucu ortaya koymuştur: “Anılan maddeye göre, tecil talebinde bulunulmasından sonra isteğin reddi halinde idarece azami 30 güne kadar belirlenecek bir vade, istemin kabulü halinde ise belirlenecek taksit süreleri ve koşullarda bir ödeme söz konusu olacaktır. Tecil istemi reddedilsede, kabul edilirse de kamu alacağının vadesi artık 6183 sayılı Kanunun 37.maddesinde belirlenen vade olmayacaktır. Dolayısıyla tecil isteminin sonucu beklenmeksizin kamu alacağı vadesinde ödenmediği gerekçesiyle ödeme emri ile tahsilata geçilmesinin yasal dayanağı kalmamıştır.” Sonuç olarak temyiz istemi kabul edilerek Vergi Mahkemesi kararı bozulmuş ve ödeme emrinin iptaline karar verilmiştir. Bu karar, maddenin o tarihte yürürlükte olan metnine göre verilmiştir; azami tecil süresi bakımından madde sonradan değişmiş olsa da vade ve ödeme emri ilişkisine dair yaklaşım geçerliliğini korumaktadır.
Danıştay 4. Daire, E. 2018/8892, K. 2022/687, 10.02.2022
Tecile uygun ödemeler tamamlanınca teminat aracı üzerindeki haciz kaldırılmalıdır. Davacı, tecil ve taksitlendirmeye teminat olarak gösterdiği aracı üzerindeki haczin kaldırılması için başvurmuş; başvurusu reddedilince işlemin iptalini ve haczin kaldırılmasını istemiştir. Onanan Vergi Mahkemesi gerekçesinde, “6183 sayılı Kanun’un 48. maddesi uyarınca yapılan tecil ve taksitlendirme işlemine teminat olarak gösterilen araç üzerindeki haczin yine aynı maddenin 4. fıkrası kapsamında tecil şartlarına uygun olarak yapılan ödemeler neticesinde kaldırılması gerektiği”, tecil ve taksitlendirilen kamu alacaklarının ödendiği konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı ve “davacının diğer borçlarına teminat olmak üzere haczin devam ettirilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı” belirtilerek dava kabul edilmiştir. Bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiştir. Sonuç olarak Danıştay 4. Dairesi temyiz istemini reddederek Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA 10.02.2022 tarihinde oybirliğiyle karar vermiştir.
Danıştay 9. Daire, E. 2021/516, K. 2023/1044, 28.03.2023
Gerekçesiz ret, takdir yetkisinin kullanılması sayılmaz. İş ortaklığı, uhdesinde kalan ihale nedeniyle doğan ihale karar pulu ve sözleşme damga vergilerinin m. 48 kapsamında taksitlendirilmesi için başvurmuş, dilekçesine teminat olarak göstermek istediği iş makinelerine ait yedi fatura eklemiş; idare talebi herhangi bir gerekçe göstermeden reddetmiştir. Onanan Vergi Mahkemesi gerekçesinde, tecil ve taksitlendirmeden yararlanmanın mükellefin özgür iradesine bırakıldığı, idarenin bu konuda takdir yetkisi bulunduğu, ancak “idareye tanınan yetkinin mutlak olmadığı, işlem tesis edilirken keyfiliğin önüne geçilmesi ve uygulamada adaletin sağlanması açısından idarenin tesis edeceği işlemlerde, idareyi o yönde işlem tesis etmeye iten gerekçelerin somut olarak ortaya konulması gerektiği” ve “davacının müracaatının bir neden gösterilmeyerek reddedilmesinin takdir yetkisinin kullanılması olarak değerlendirilemeyeceği” belirtilerek işlem iptal edilmiştir. Aynı gerekçede idarenin, talebi kanundaki esaslar çerçevesinde yeniden değerlendirip neden belirterek yeni bir işlem tesis edebileceği de vurgulanmıştır. Sonuç olarak Danıştay 9. Dairesi davalı idarenin temyiz istemini reddederek kararın ONANMASINA 28.03.2023 tarihinde oybirliğiyle karar vermiştir.
Danıştay 13. Daire, E. 2018/2548, K. 2023/4450, 01.11.2023
Tecil faizi müracaat tarihinden itibaren hesaplanır. Petrol piyasası mevzuatı uyarınca verilen 3.700.000 TL idari para cezası m. 48 kapsamında tecil ve taksitlendirilmiş; borçlu, tecil faizinin başlangıç tarihinin hatalı belirlendiğini, faizin ödeme emrinin kesinleştiği tarihten başlatılması gerektiğini ileri sürerek düzeltme istemiş, talebi reddedilince iptal davası açmıştır. Onanan İdare Mahkemesi gerekçesinde m. 48 ile m. 52 hükümleri, Tahsilat Genel Tebliği’nin borçluların tecil müracaatından taleplerinin sonuçlandırılmasına kadar geçen süreye ilişkin düzenlemesiyle birlikte değerlendirilmiş ve “tecil faizinin, müracaat tarihinden itibaren hesaplanacağı sonucuna varıldığından, davacı şirketin tecil faizinin ödeme emrinin tebliğinden sonraki tarihte başlatılması yönündeki talebinin reddi yönündeki dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı” belirtilerek dava reddedilmiştir. Sonuç olarak Danıştay 13. Dairesi davacının temyiz istemini reddederek Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA 01.11.2023 tarihinde oybirliğiyle karar vermiştir.
Bu dört karar, tecil kurumunun başvurudan haczin kaldırılmasına kadar uzanan zincirini baştan sona gösteriyor. Her karar zincirin ayrı bir halkasına dokunuyor ve birlikte okunduklarında uygulamada en sık yapılan hataların haritası ortaya çıkıyor.
Birinci halka talebin niteliğidir. Kanun tecili idarenin resen yapacağı bir işlem olarak değil, borçlunun yazılı talebine bağlı bir imkân olarak kurar. Bu nedenle “vergi dairesiyle görüştüm, taksit yapacaklarını söylediler” biçimindeki bir süreç hukuken talep sayılmaz. Talebin yazılı olması, tarihinin belli olması ve ekinde çok zor durumu gösteren belgelerin bulunması gerekir.
İkinci halka çok zor durum şartıdır ve maddenin kalbini oluşturur. Kanun üç ihtimali sayar: borcun vadesinde ödenmesi, haczin tatbiki veya haczedilmiş malların paraya çevrilmesi. Bunlardan biri borçluyu çok zor duruma düşürecekse tecil mümkün hâle gelir. Bu şart soyut bir ödeme güçlüğü beyanıyla değil, mali göstergelerle ortaya konulmalıdır.
Üçüncü halka idarenin takdir yetkisinin sınırıdır ve 9. Dairenin 2023 tarihli kararında onanan gerekçe bu sınırı çizer. Tecil ve taksitlendirmede idarenin takdir yetkisi vardır; ancak bu yetki mutlak değildir. İşlemi o yönde tesis etmeye iten gerekçelerin somut olarak ortaya konulması gerekir; hiçbir neden gösterilmeyen ret, takdir yetkisinin kullanılması olarak nitelendirilemez. Aynı gerekçede idarenin, talebi kanundaki esaslar çerçevesinde yeniden değerlendirerek ve neden belirterek yeni bir işlem tesis edebileceği de kabul edilmiştir; yani iptal kararı, talebin mutlaka kabul edileceği anlamına gelmez.
Dördüncü halka teminat rejimidir ve 2008 değişikliğiyle borçlu lehine önemli ölçüde yumuşamıştır. Tecil edilen borçların toplamı bir milyon Türk lirasını aşmıyorsa teminat hiç aranmaz. Aşıyorsa yalnızca aşan kısmın yarısı kadar teminat istenir. Buna bir de haciz kuralı eklenir: haciz yapılmışsa mahcuz mal, değeri tutarınca teminat yerine geçer. Bu üç kural birlikte okunduğunda, teminat gösteremediği için tecilden vazgeçen borçluların çoğunun aslında teminat vermek zorunda olmadığı görülür.
Beşinci halka haczin kaldırılmasıdır ve 4. Dairenin 2022 tarihli kararı bunu somutlaştırır. Borcun tamamını karşılayacak değerdeki hacizler, yapılan ödemeler nispetinde kaldırılır ve buna isabet eden teminat iade edilir. O dosyada tecil edilen borcun ödendiği konusunda ihtilaf yoktu; buna rağmen idare, borçlunun diğer borçlarına teminat olsun diye haczi sürdürmüştü. Onanan gerekçe bunu hukuka aykırı bulmuştur. Bu, tecil teminatının yalnızca tecil edilen borcu güvence altına aldığını gösterir.
Altıncı halka tecil faizinin başlangıcıdır ve 13. Dairenin 2023 tarihli kararında onanan gerekçe bu noktayı çözer. Kanun, tecil faizinin hesaplanmasında uygulanacak usulü ayrıca düzenlememiştir; bu boşluk m. 48 ve m. 52 hükümleriyle Tahsilat Genel Tebliği’ndeki düzenleme birlikte değerlendirilerek doldurulmuştur. Varılan sonuç, faizin müracaat tarihinden itibaren hesaplanacağıdır. Pratik sonucu şudur: başvuru ile karar arasında geçen süre borçlu aleyhine faiz doğurur, dolayısıyla o süre içinde önerilen taksitleri ödemek borçlunun yararınadır.
Yedinci halka tecil talebi ile takip arasındaki ilişkidir ve 4. Dairenin 1989 tarihli kararı bu ilişkiyi kurar. Tecil talebi reddedilirse idarece otuz güne kadar yeni bir ödeme süresi belirlenir; kabul edilirse taksit süreleri belirlenir. Her iki hâlde de alacağın vadesi artık m. 37’deki vade olmaktan çıkar. Bu nedenle tecil talebinin sonucu beklenmeden, borç vadesinde ödenmedi denilerek ödeme emri düzenlenmesinin yasal dayanağı kalmaz. Bu karar maddenin o dönemki metnine dayanmakla birlikte, dayandığı mantık — talebin vadeyi askıya alması — bugünkü metinde de aynen geçerlidir.
Sekizinci ve son halka tecilin sona ermesidir. Tecil şartlarına riayet edilmemesi, değerini kaybeden teminatın veya mahcuz malların tamamlanmaması ya da yerlerine başkalarının gösterilmemesi hâlinde amme alacağı muaccel olur. Buna karşılık m. 52 borçlu lehine bir kural içerir: gecikme zammının tatbik süresi, tecilde tecilin yapıldığı güne kadar olan süredir. Vergiye uyumlu mükellefler için m. 48/A ayrı bir rejim kurar; teminat oranı daha düşük, süre sınırı daha kısadır ve şartlara uyulmaması hâlinde beş yıllık bir yararlanma yasağı öngörülmüştür. Hangi rejimin tercih edileceği, borcun vadesi ve tutarı ile mükellefin beyanname geçmişine göre belirlenir.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Doğrusu |
|---|---|
| Talebi sözlü olarak yapmak | Kanun yazılı talep şartı arar |
| Çok zor durumu belgesiz beyan etmek | Mali göstergelerle ortaya konulmalıdır |
| Teminat gösteremeyeceğini düşünüp başvurmamak | Bir milyon TL’ye kadar teminat aranmaz |
| Haciz varken ayrıca teminat aramak | Mahcuz mal, değeri tutarınca teminat yerine geçer |
| Başvuru sürecinde hiç ödeme yapmamak | Önerilen taksitlerin düzenli ödenmesi beklenir |
| Tecil faizini karar tarihinden başlatmak | Danıştay incelemesinden geçen kararda müracaat tarihi esas alınmıştır |
| Gerekçesiz ret yazısını kabullenmek | Gerekçesiz ret takdir yetkisinin kullanılması sayılmaz |
| Ret sonrası 30 günlük imkânı kaçırmak | Bu sürede ödeme, ödendiği tarihe kadar faizle tecil sonucunu doğurur |
| Ödemeler bittiği hâlde haczin kaldırılmasını istememek | Hacizler ödemeler nispetinde kaldırılır, teminat iade edilir |
Vergi borcu taksitlendirmesi nedir?
6183 sayılı Kanun’un 48. maddesinde düzenlenen tecil kurumudur. Amme borcunun vadesinde ödenmesi, haczin tatbiki veya haczedilmiş malların paraya çevrilmesi borçluyu çok zor duruma düşürecekse, yazılı talep ve teminat şartıyla alacak faiz alınarak taksitlere bağlanabilir.
Tecil en fazla kaç ay olabilir?
Maddenin bugünkü metnine göre amme alacağı 72 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil olunabilir. Vergiye uyumlu mükellefler için öngörülen m. 48/A rejiminde ise azami süre 36 aydır.
Teminat göstermek zorunlu mu?
Her zaman değil. Amme borçlusunun alacaklı tahsil daireleri itibarıyla tecil edilen borçlarının toplamı bir milyon Türk lirasını aşmadığı takdirde teminat şartı aranmaz. Bu tutarın üzerindeki alacaklarda gösterilmesi zorunlu teminat, bir milyon Türk lirasını aşan kısmın yarısıdır.
Hacizli malım varken ayrıca teminat istenir mi?
Kanun bu durumu ayrıca düzenler: haciz yapılmışsa mahcuz mal, değeri tutarınca teminat yerine geçer. Yani mevcut haciz, teminat yükümlülüğünü karşıladığı ölçüde ek teminat istenmesini gerektirmez.
Ödemeler ilerledikçe haciz kalkar mı?
Evet. Tecil edilen alacaklarla ilgili olarak daha önce uygulanan ve borcun tamamını karşılayacak değerdeki hacizler, yapılan ödemeler nispetinde kaldırılır ve buna isabet eden teminat iade edilir. Danıştay 4. Dairesinin onadığı bir kararda, tecil edilen borç ödendiği hâlde borçlunun diğer borçlarına teminat olsun diye haczin sürdürülmesi hukuka aykırı bulunmuştur.
Vergi dairesi gerekçe göstermeden reddedebilir mi?
Danıştay 9. Dairesinin onadığı kararda bu kabul edilmemiştir. İdarenin takdir yetkisi bulunmakla birlikte bu yetkinin mutlak olmadığı, işlemi o yönde tesis etmeye iten gerekçelerin somut olarak ortaya konulması gerektiği ve neden gösterilmeyen reddin takdir yetkisinin kullanılması olarak değerlendirilemeyeceği belirtilmiştir.
İptal kararı taksitlendirmenin kabul edileceği anlamına gelir mi?
Hayır. Aynı kararda, idarenin talebi 6183 sayılı Kanun’da öngörülen esaslar çerçevesinde tecil ve taksitlendirme şartlarının oluşup oluşmadığı yönünden yeniden değerlendirerek ve neden belirterek yeni bir işlem tesis edebileceği de belirtilmiştir.
Tecil faizi ne zaman başlar?
Danıştay 13. Dairesinin onadığı kararda, kanunda tecil faizinin hesaplanma usulünün düzenlenmediği, ancak m. 48 ve m. 52 ile Tahsilat Genel Tebliği’ndeki düzenlemenin birlikte değerlendirilmesinden tecil faizinin müracaat tarihinden itibaren hesaplanacağı sonucuna varılmıştır.
Başvuru sonuçlanmadan ödeme emri gelirse ne yapmalı?
Danıştay 4. Dairesinin kararına göre tecil isteminin sonucu beklenmeden, kamu alacağı vadesinde ödenmedi gerekçesiyle ödeme emriyle tahsilata geçilmesinin yasal dayanağı kalmaz; çünkü istem kabul edilse de reddedilse de alacağın vadesi artık m. 37’deki vade olmayacaktır. Bu durumda ödeme emrine karşı dava açılabilir.
Tecil talebim reddedilirse ne olur?
Kanun bir imkân tanır: talepleri uygun görülmeyerek reddedilen borçlular, söz konusu borçlarını reddin tebliği tarihinden itibaren idarece 30 güne kadar verilebilecek ödeme süresi içinde öderlerse, bu amme alacağı ödendiği tarihe kadar faiz alınmak suretiyle tecil olunur.
Taksitleri ödemezsem ne olur?
Tecil şartlarına riayet edilmemesi, değerini kaybeden teminatın veya mahcuz malların tamamlanmaması ya da yerlerine başkalarının gösterilmemesi hâllerinde amme alacağı muaccel olur; yani tecilden önceki takip imkânları yeniden devreye girer.
Tecil gecikme zammını durdurur mu?
6183 m. 52 uyarınca gecikme zammının tatbik süresi, amme alacağının tecilinde tecilin yapıldığı güne kadar olan süredir. Bu tarihten sonrası için gecikme zammı yerine tecil faizi işler.
Vergiye uyumlu mükellef tecili nedir?
6183 m. 48/A ile getirilen özel rejimdir. Vadesi bir yılı geçmemiş alacaklar, 36 ayı geçmemek üzere faiz ve teminat alınarak tecil olunabilir. Borçlunun başvuru tarihi itibarıyla en az üç yıldır gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olması, geriye doğru üç yıla ait beyannamelerini kanuni sürelerinde vermiş olması ve borcunu ödemede hüsnüniyet sahibi olmasına rağmen ödeyememiş olması gerekir.
48/A’da teminat oranı nedir?
Tecil edilen borçların toplamı beş yüz bin Türk lirasını aşmadığı takdirde teminat şartı aranmaz. Bu tutarın üzerindeki alacaklarda gösterilmesi zorunlu teminat, beş yüz bin Türk lirasını aşan kısmın yüzde yirmi beşidir.
48/A şartlarına uyulmazsa sonuç nedir?
Madde, tecil şartlarına riayet edilmemesi hâlinde tecil talep tarihinden itibaren beş yıl geçmedikçe bu madde hükümlerinden yararlanılamayacağını öngörür. Bu, genel tecile göre daha ağır bir sonuçtur ve başvuru öncesi ödeme kapasitesinin gerçekçi hesaplanmasını gerektirir.
- 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m. 9 – Teminat isteme
- 6183 sayılı Kanun m. 10 – Teminat olarak kabul edilecek kıymetler
- 6183 sayılı Kanun m. 37 – Ödeme zamanı ve vade
- 6183 sayılı Kanun m. 48 – Tecil
- 6183 sayılı Kanun m. 48/A – Vergiye uyumlu mükelleflerin borçlarının tecili
- 6183 sayılı Kanun m. 51 – Gecikme zammı
- 6183 sayılı Kanun m. 52 – Gecikme zammında sürenin sonu
- 6183 sayılı Kanun m. 55 – Ödeme emri
- 6183 sayılı Kanun m. 58 – Ödeme emrine itiraz
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 112 – Ödeme zamanı ve gecikme faizi
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7 – Dava açma süresi
- Seri: A 1 Sıra No’lu Tahsilat Genel Tebliği – Tecil uygulaması
Konuyla bağlantılı diğer yazılarımız: ödeme emrine itiraz, ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk, şirket ortağının kamu borcundan sorumluluğu ve vergi ziyaı ve usulsüzlük cezaları.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları sonucu değiştirebilir.