Kira Sözleşmesinde Kefilin Sorumluluğu: El Yazısı ve Eş Rızası Şartı
- TBK m.583: kefalet yazılı yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azami miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz.
- Kefilin azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefilse bu sıfatı sözleşmede kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır.
- Matbu kira sözleşmesinin altına atılan salt imza kefaleti geçerli kılmaz.
- TBK m.584: evli kişi ancak eşinin yazılı rızasıyla kefil olabilir; rıza en geç sözleşme anında verilmelidir.
- Eş rızası geçerlilik unsurudur; sonradan icazetle tamamlanamaz ve yokluğu kesin hükümsüzlük doğurur, hâkim resen gözetir.
- m.584/3: ticari işletme sahibi, şirket ortağı ya da yöneticisinin işletmeyle ilgili kefaletlerinde eş rızası aranmaz.
- Kefaletin uzayan kira dönemini kapsaması için sözleşmede hem süre hem miktar sınırının açıkça gösterilmesi gerekir.
Kira sözleşmelerinde kefalet, kiraya veren açısından en yaygın teminattır. Ancak 2012’den bu yana yürürlükte olan şekil kuralları, uygulamadaki kefaletlerin büyük kısmını geçersiz hâle getirmiştir.
Sorunun kaynağı basittir: matbu sözleşmenin altına atılan bir imza yetmez.
TBK m.583 — şekil şartları
“Kefalet sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azami miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz. Kefilin, sorumlu olduğu azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda, bu sıfatla veya bu anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini kefalet sözleşmesinde kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır.”
| Unsur | Nasıl olmalı? |
|---|---|
| Şekil | Yazılı |
| Azami miktar | Kefilin el yazısıyla |
| Kefalet tarihi | Kefilin el yazısıyla |
| Müteselsil kefil ibaresi | Kefilin el yazısıyla |
| Eşin rızası (evliyse) | Yazılı, en geç sözleşme anında |
m.583/son: kefalet sözleşmesinde sonradan yapılan ve kefilin sorumluluğunu artıran değişiklikler, kefalet için öngörülen şekle uyulmadıkça hüküm doğurmaz. Yani kira artışıyla birlikte kefilin sorumluluğu kendiliğinden yükselmez.
Hangi kanun uygulanır?
Belirleyici olan sözleşmenin imza tarihidir. 6098 sayılı TBK‘nın yürürlüğe girdiği 01.07.2012‘den sonra imzalanan kira sözleşmelerindeki kefaletlerde m.583 ve 584 uygulanır.
Eş rızası (m.584)
“Eşlerden biri mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı olmadıkça veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı doğmadıkça, ancak diğerinin yazılı rızasıyla kefil olabilir; bu rızanın sözleşmenin kurulmasından önce ya da en geç kurulması anında verilmiş olması şarttır.”
- Rıza sonradan verilecek icazetle tamamlanamaz; tamamlayıcı unsur değil geçerlilik unsurudur.
- Yokluğunun yaptırımı kesin hükümsüzlüktür ve hâkim tarafından resen dikkate alınır.
- m.584/2: sorumluluk miktarını artırmayan, adi kefaleti müteselsile dönüştürmeyen ve kefil yararına güvenceleri önemli ölçüde azaltmayan değişiklikler için eş rızası gerekmez.
- m.584/3: ticaret siciline kayıtlı ticari işletme sahibi veya ticaret şirketinin ortak ya da yöneticisi tarafından işletme veya şirketle ilgili verilecek kefaletlerde eş rızası aranmaz.
Uzayan kira dönemi
Kira süresi TBK m.347 uyarınca uzadığında kefilin sorumluluğunun devam edebilmesi için iki koşul birlikte aranır: kefilin sorumluluğunun uzayan dönem için devam edeceğinin sözleşmede açıkça kararlaştırılmış olması ve uzayan dönemdeki sorumluluğunun azami hangi süreyle ve hangi miktarla sınırlı olacağının açıkça gösterilmesi. “Kiracı ibra edilene kadar tüm borçlardan sorumludur” türü genel kayıtlar bu şartı karşılamaz.
Geçersizliğin sonucu
Şekil şartlarına uyulmayan kefalet geçersizdir. Bunun pratik sonucu, kiraya verenin kefil hakkında başlattığı takip ya da açtığı davanın kefil yönünden reddedilmesidir. Kiracı yönünden dava devam eder.
Ne yapmalı?
- Kefalet bölümünü kefilin kendi el yazısıyla doldurtun: azami miktar, tarih, “müteselsil kefilim”.
- Azami miktarı rakam ve yazıyla belirtin; belirsiz ifadelerden kaçının.
- Kefil evliyse eşin yazılı rızasını aynı anda alın ve tarihleyin.
- Ticari istisnadan yararlanacaksanız kefilin ortak/yönetici sıfatını belgeleyin.
- Uzayan dönem için süre ve miktar sınırını sözleşmeye ayrıca yazın.
- Kira artışında kefaleti yeni şekil şartlarıyla yenileyin.
- Kefilseniz, aleyhinize takipte önce şekil şartlarını inceleyin.
- Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E.2018/9205, K.2018/13266, 28.05.2018 El yazısı yoksa kira kefaleti geçersizdir. Davalı, 01.04.2014 başlangıç tarihli ve iki yıl süreli kira sözleşmesini kefil olarak imzalamıştı. Daire, sözleşmenin 6098 sayılı TBK‘nın yürürlüğe girmesinden sonra düzenlendiğini, bu nedenle kefaletin şartlarının bu Kanuna göre belirleneceğini belirtti ve m.583‘ün tam metnini aktardı. Somut olayda ise “Taraflar arasındaki kira sözleşmesinde kefilin sorumlu olduğu azami miktar ve kefalet tarihine ilişkin el yazısı ile yazılmış bir ibare bulunmamaktadır.” Bu durumda m.583‘teki şekil şartlarına uyulmadan yapılan kefalet sözleşmesi geçersiz olduğundan, mahkemece davalı kefil hakkındaki davanın reddine karar verilmesi gerekirdi. Karar, matbu kira sözleşmelerinde kefil bölümüne yalnızca imza atılmasının neden yeterli olmadığını göstermektedir.
- Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, E.2020/558, K.2021/505, 10.06.2021 Eş rızası geçerlilik unsurudur; resen gözetilir. Kefalet sözleşmesinin imzalandığı 07.01.2015 tarihinde davalılardan birinin evli olduğu saptanmıştı. Mahkeme, TBK m.584‘ün emredici nitelikte olduğunu ve hâkim tarafından resen dikkate alınması gerektiğini belirtti; davalının m.584/3‘teki istisnalardan birine de girmediği görüldü. Kararda Hukuk Genel Kurulunun 24.05.2017 tarihli kararına atıfla şu değerlendirme aktarılır: “Türk Borçlar Kanunu’nun 584/1 inci maddesine göre rıza sonradan verilecek icazet ile tamamlanmadığından, eşin izni tamamlayıcı unsur değil geçerlilik unsurudur. Yani kefalet sözleşmesinin geçerli olarak kurulabilmesi için eşin rızası mutlaka gereklidir. Aksi halde kefalet sözleşmesi geçersiz olacaktır. Zira rıza, eşin kefil olma ehliyetini sınırlar ve rızanın yokluğunun yaptırımı kesin hükümsüzlüktür.” Eş rızası alınması gerektiğini bilmesi gereken basiretli tacir banka yönünden dava, o davalı bakımından reddedildi.
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi, E.2022/825, K.2025/1741, 27.11.2025 583 tamam, 584 eksikse yine geçersiz. Dosyadaki kefalette m.583 şartları eksiksizdi: sözleşme yazılıydı, azami miktar 5.000.000 TL olarak yazılmıştı, kefalet tarihi 19.10.2015 olarak yer alıyordu, “müteselsil” kelimesi bulunuyordu ve bu unsurların tamamı kefilin el yazısıyla yazılmıştı. Buna karşılık kefilin imza tarihi itibarıyla evli olduğu, m.584/2 ve 584/3‘teki istisnalardan hiçbirinin bulunmadığı ve usulüne uygun alınmış bir eş rızasının olmadığı saptandı. Bu nedenle “kefalet sözleşmesindeki diğer bir şartın eksik olduğu” gerekçesiyle açılan davanın reddine karar verildi. Karar, m.583 ile m.584‘ün birlikte aranan iki ayrı geçerlilik katmanı olduğunu göstermektedir.
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, E.2023/217, K.2025/1576, 02.10.2025 Ortak ve yönetici için eş rızası aranmaz. Daire, geçerlilik ölçütlerini birlikte sıraladı: m.583 uyarınca yazılı şekil, azami miktar ve kefalet tarihinin belirtilmesi, müteselsil kefalette bu ibarenin el yazısıyla yazılması; ayrıca m.584 gereğince kefil evliyse yazılı eş rızası. Somut olayda kefaletnamelerde tarih, kefil olunan miktar ve kefaletin türü el yazısıyla yazılmıştı ve imzalara itiraz edilmemişti. Eş rızası bakımından ise 28.03.2013 tarih ve 6455 sayılı Kanunun 77. maddesiyle eklenen m.584/3 uygulandı: “Ticaret siciline kayıtlı ticari işletmenin sahibi veya ticaret şirketinin ortak ya da yöneticisi tarafından işletme veya şirketle ilgili olarak verilecek kefaletler… için eşin rızası aranmaz.” Davalılardan biri asıl borçlu şirketin yetkilisi ve ortağı olduğundan eşinin rızasına gerek görülmedi; diğer davalı ise bekâr olduğundan kefaleti şekil şartlarını taşıyarak geçerli sayıldı.
Kira sözleşmesini kefil olarak imzaladım, sorumlu muyum?
Sadece imza atmış olmanız yeterli değildir. TBK m.583 uyarınca kefilin sorumlu olacağı azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması hâlinde bu sıfatı sözleşmede kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır. Matbu sözleşmenin kefil bölümüne yalnızca imza atılmışsa kefalet geçersizdir ve hakkınızdaki takip ya da dava bu nedenle reddedilir. Bu değerlendirme 01.07.2012’den sonra imzalanan sözleşmeler için geçerlidir.
Eşimin rızası alınmadıysa kefalet geçerli mi?
Geçerli değildir. TBK m.584 uyarınca evli kişi ancak eşinin yazılı rızasıyla kefil olabilir ve bu rızanın sözleşmenin kurulmasından önce ya da en geç kurulması anında verilmiş olması şarttır. Rıza sonradan verilecek icazetle tamamlanamaz; geçerlilik unsurudur ve yokluğunun yaptırımı kesin hükümsüzlüktür. Bu geçersizlik hâkim tarafından resen dikkate alınır; ayrıca ileri sürülmesi gerekmez.
Şirket ortağıyım, eşimin rızası gerekir mi?
Gerekmez. 6455 sayılı Kanunla eklenen TBK m.584/3 uyarınca ticaret siciline kayıtlı ticari işletmenin sahibi veya ticaret şirketinin ortak ya da yöneticisi tarafından işletme veya şirketle ilgili olarak verilecek kefaletler için eşin rızası aranmaz. Ancak istisnanın uygulanabilmesi için kefaletin işletme veya şirketle ilgili olması ve kefilin bu sıfatının belgelenmesi gerekir. Kişisel nitelikteki kefaletlerde eş rızası yine zorunludur.
Kira artınca kefaletim de artar mı?
Kendiliğinden artmaz. TBK m.583/son uyarınca kefalet sözleşmesinde sonradan yapılan ve kefilin sorumluluğunu artıran değişiklikler, kefalet için öngörülen şekle uyulmadıkça hüküm doğurmaz. Kefil el yazısıyla yazdığı azami miktarla sınırlı olarak sorumludur. Kiraya veren artıştan sonra da teminat istiyorsa, kefaleti yeni azami miktar ve tarihle, şekil şartlarına uygun biçimde yenilemelidir.
Sözleşme uzarsa kefalet devam eder mi?
Ancak iki koşul birlikte varsa. Kefilin sorumluluğunun uzayan dönem için devam edeceğinin sözleşmede açıkça kararlaştırılmış olması ve uzayan dönemdeki sorumluluğunun azami hangi süreyle ve hangi miktarla sınırlı olacağının açıkça gösterilmiş olması gerekir. “Kiracı ibra edilinceye kadar tüm borçlardan sorumludur” gibi genel ve sınırsız kayıtlar geçersiz sayılmaktadır. Bu nedenle kefaletin kapsamı sözleşmede süre ve tutar olarak somutlaştırılmalıdır.
Adi kefalet ile müteselsil kefalet farkı nedir?
Adi kefalette alacaklı önce asıl borçluya başvurmak ve takibi sonuçsuz kalırsa kefile yönelmek zorundadır. Müteselsil kefalette ise borç muaccel olunca alacaklı doğrudan kefile başvurabilir. Müteselsil kefalet, kefil aleyhine ağır sonuçlar doğurduğundan TBK m.583 bu sıfatın kefilin el yazısıyla belirtilmesini şart koşar. El yazısı bulunmuyorsa müteselsil kefalet iddiası dinlenmez ve kefalet bütünüyle geçersiz olur.
Geçersiz kefalet kiracıyı da kurtarır mı?
Hayır. Kefaletin geçersizliği yalnızca kefil yönünden sonuç doğurur; asıl borçlu olan kiracının sorumluluğu devam eder. Bu nedenle mahkemeler, kefil hakkındaki davayı reddederken kiracı yönünden davayı esastan sonuçlandırır. Kiraya veren açısından pratik sonuç, teminatın kaybedilmesidir; bu nedenle sözleşme kurulurken şekil şartlarına titizlikle uyulması gerekir.
Eş rızası ayrı bir belgeyle verilebilir mi?
Verilebilir; kanun rızanın yazılı olmasını arar, ayrı bir belgeyle verilmesine engel yoktur. Önemli olan rızanın sözleşmenin kurulmasından önce ya da en geç kurulması anında verilmiş olmasıdır; sonraki tarihli muvafakat geçerlilik sağlamaz. Uygulamada muvafakatnamede kefalet limitinin de gösterilmesi tercih edilir. Bu nedenle rıza belgesinin tarihi ile kefalet tarihinin uyumlu olması ve belgenin sözleşmeye eklenmesi yerinde olur.
- 6098 sayılı TBK m.581 — Kefalet sözleşmesinin tanımı
- 6098 sayılı TBK m.583 — Şekil şartları
- 6098 sayılı TBK m.584 — Eşin rızası
- 6098 sayılı TBK m.585-586 — Adi ve müteselsil kefalet
- 6098 sayılı TBK m.598 — Kefaletin sona ermesi
- 6098 sayılı TBK m.347 — Kira sözleşmesinin uzaması
- 6455 sayılı Kanun m.77 — m.584/3’ün eklenmesi
Bağlantılı başlıklar için kiracı hakları, kiralananın ayıplı olması, işyeri kirasında tahliye sebepleri ve kiracıya ihtarname örneği yazılarımıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olayın koşulları farklı sonuçlar doğurabilir.
Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce yürürlükteki metin doğrulanmalıdır.