Aciz Vesikası Nedir? Alacaklıya Sağladığı Haklar

Takip yapıldı, haciz istendi, ama borçlunun haczedilecek malı çıkmadı. İcra dairesi bu durumda alacaklıya bir belge verir: aciz vesikası. Bu belge çoğu zaman “artık alacağım yandı” biçiminde okunur; oysa aciz vesikası, alacaklıya yeni ve güçlü haklar kazandıran bir belgedir.

İki türü vardır

• Geçici aciz vesikası (İİK m.105). Haczedilen malların değeri, alacağı karşılamaya yetmiyorsa düzenlenen haciz tutanağı, geçici aciz belgesi hükmündedir. Tutanak, açıkça “aciz vesikası” başlığını taşımasa da bu sonucu doğurur.
• Kesin aciz vesikası (İİK m.143). Alacaklı, satış sonunda alacağının tamamını alamamışsa, karşılanamayan kısım için icra dairesince kesin aciz vesikası verilir.

Bu ayrım önemlidir: bazı hakları geçici belge de sağlarken, bazıları yalnızca kesin belgeye bağlıdır.

Aciz vesikasının alacaklıya sağladığı haklar

1. Borç ikrarını içeren senet hükmündedir. Aciz vesikası, İİK m.68 anlamında borç ikrarını içeren belge sayılır. Yani borçlu yeni takibe itiraz ederse, alacaklı itirazın kesin kaldırılmasını icra mahkemesinden isteyebilir; genel mahkemede dava açmak zorunda kalmaz.
2. Tasarrufun iptali davası açma hakkı. Bu, aciz vesikasının en önemli sonucudur. Borçlunun mal kaçırmak amacıyla yaptığı devirlerin iptali için açılacak davada aciz vesikası dava şartıdır. Ayrıntı için tasarrufun iptali davası yazımıza bakın.
3. Yeni takipte harç ve masraf kolaylığı. Aciz vesikasına dayanılarak yapılan yeni takipte, borçlunun sonradan mal edindiği öğrenilirse doğrudan haciz istenebilir.
4. Uzun zamanaşımı. Aciz vesikasına bağlanan alacak, borçluya karşı yirmi yıllık zamanaşımına tabidir.

Faiz işlemez

Aciz vesikasının borçlu lehine sonucu şudur: aciz vesikasına bağlanan alacak için faiz istenemez. Alacak, belgede yazılı tutarla sabitlenir. Bu kural yalnızca borçluya karşı geçerlidir; kefil ve müteselsil borçlular bakımından faiz sorumluluğu devam edebilir.

Borçlu bakımından sonuçları

• Borç sona ermez. Aciz vesikası bir aklanma belgesi değildir; borç, yirmi yıl boyunca takip edilebilir durumda kalır.
• Sonradan edinilen mallar haczedilebilir. Borçlu yeni bir işe girer, araç veya taşınmaz edinirse alacaklı yeniden takibe geçebilir.
• İtiraz imkânı daralır. Belge, borç ikrarı hükmünde olduğundan borçlunun basit itirazı alacaklıyı uzun bir yargılamaya sürüklemez.
• Kredi ve ticari itibar bakımından ciddi sonuçlar doğurur.

Yeni takipte bir yıl kuralı

Aciz vesikasına dayanılarak yapılan yeni takipte, alacaklının haciz isteme hakkı ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıldır. Bu süre içinde haciz istenmezse takip düşer ve yeniden başlamak gerekir. Aciz belgesi elinde olan alacaklıların en sık düştüğü hata budur.

İflasta aciz vesikası

İflas tasfiyesi sonunda alacağını tamamen alamayan alacaklıya da İİK m.251 uyarınca aciz vesikası verilir. Bu belge de tasarrufun iptali davasına dayanak oluşturur ve borç ikrarı hükmündedir. Ancak müflise karşı yeni takip yapılabilmesi, müflisin yeni mal iktisap etmiş olmasına bağlıdır.

Alacaklı için yol haritası

1. Belgeyi mutlaka alın. Haciz tutanağıyla yetinmeyin; satış sonrası kesin aciz vesikasını icra dosyasından talep edin.
2. Tasarruf araştırması yapın. Takipten geriye doğru borçlunun tapu, araç ve şirket kayıtlarındaki devirlerini inceleyin; iptal davasında beş yıllık süre işler.
3. Borçluyu izleyin. SGK kaydı, yeni tapu ve araç edinimleri düzenli sorgulanmalıdır.
4. Bir yıllık haciz isteme süresini takvime işleyin.
5. Kefil ve müteselsil borçluları ayrıca takip edin; onlar bakımından faiz kısıtlaması uygulanmaz.

Borçlu için yol haritası

1. Belgenin tutarını ve kapsamını kontrol edin; faiz eklenmiş bir tutar varsa itiraz edin.
2. Yapılandırma veya taksitlendirme görüşmesinde, faiz işlemediği için tutarın sabit olduğunu hesaba katın.
3. Yeni takip geldiğinde ödeme, ibra veya zamanaşımı savunmalarınızı süresinde ileri sürün.
4. Geçmiş devirleriniz varsa, iptal davası riskini ve beş yıllık süreyi değerlendirin.

Takip aşamasındaki diğer başlıklar için icra dosyası kapalı ne demek ve borçtan kurtulma davası yazılarımıza bakabilirsiniz. Alan bilgisi: İcra ve Tazminat Hukuku.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.