Sağlık Personelinin Nöbet ve İcap Nöbeti Ücreti (657 ek m.33)
- Kamu sağlık kurumlarında nöbet ve icap nöbeti ücreti 657 sayılı Kanun’un ek 33. maddesinde düzenlenmiştir.
- Kural önce izin kullandırmaktır; izin verilemeyen her nöbet saati için ücret ödenir.
- Normal, acil veya branş nöbetinin ücretlendirilebilmesi için nöbetin kesintisiz 6 saatten az olmaması gerekir.
- Ücret, unvana göre belirlenen gösterge rakamının aylık katsayıyla çarpılmasıyla bulunur.
- Yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan nöbetlerin ücreti yüzde elli artırımlı ödenir.
- Danıştay’a göre artırım için nöbetin sayılan birimlerde tutulması gerekir; bu birimlere kısmen hizmet vermek yetmez.
- İcap nöbeti ücreti, kesintisiz 12 saatten az olmamak üzere nöbet ücretinin yüzde 40’ı tutarındadır.
- İcap nöbeti evde tutulduğundan yüzde elli artırımdan yararlanmaz.
- Ücretlendirilebilecek icap nöbetini aylık 120 saatle sınırlayan cümle Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir.
- Nöbet ücretini aile ve toplum sağlığı merkezlerinde 60 saat, diğer yerlerde 130 saatle sınırlayan cümle de 2025’te iptal edilmiştir.
- Danıştay’ın 2019-2020 kararlarında icap nöbetinde ücret için çağrı üzerine fiilen görev yapılması aranmıştır.
- 112 istasyonlarında yedek personel listesinde yer almak, Danıştay’a göre icap nöbeti sayılmaz.
- Haftalık çalışma süresi özel olarak sınırlanan personelde icap nöbeti dâhil çalışma bu süreyi aşarsa görevlendirme hukuka aykırı bulunabilir.
- Ödenmeyen ücretler için idareye başvuru yapılmadan geçen dönemler süre aşımı nedeniyle kaybedilebilir.
- Nöbet ücreti damga vergisi dışında vergi ve kesintiye tabi değildir ve döner sermayeli kurumlarda döner sermaye bütçesinden ödenir.
Bir devlet hastanesinde çalışan hemşire, tabip veya teknisyen için nöbet, mesleğin ayrılmaz bir parçasıdır. Ancak nöbetin karşılığının nasıl ödeneceği, hangi nöbetin artırımlı sayılacağı ve evde beklenen icap nöbetinin ücrete hak kazandırıp kazandırmadığı, yıllardır idari yargının en yoğun gündem maddelerinden biridir. Üstelik bu tartışmalar yalnızca bireysel davalarla sınırlı kalmamış; Anayasa Mahkemesi iki ayrı kararla Kanun’daki saat sınırlarını iptal etmiştir.
Sonuç olarak bugün sağlık çalışanının nöbet alacağını değerlendirirken üç soruyu birlikte sormak gerekir: nöbet hangi türdendir, hangi birimde tutulmuştur ve hangi dönemde, hangi sınırların yürürlükte olduğu bir zamanda tutulmuştur? Aşağıda 657 sayılı Kanun’un ek 33. maddesi, Anayasa Mahkemesinin iptal kararları ve Danıştay kararları ışığında bu sorular yanıtlanmaktadır.
Kanunî dayanak
| Durum | Dayanak | Sonuç |
|---|---|---|
| Nöbet karşılığı izin kullandırılmış | 657 ek m.33/1 | Ayrıca ücret ödenmez |
| İzin verilemeyen normal, acil veya branş nöbeti | 657 ek m.33/1 | Kesintisiz 6 saat şartıyla saat başına ücret |
| Yoğun bakım, acil servis veya 112’de tutulan nöbet | 657 ek m.33/1 | Ücret yüzde elli artırımlı |
| Başka birimde nöbet, acil servise kısmi hizmet | İDDK 05.02.2024 | Artırım uygulanmaz |
| İcap nöbeti, izin verilememiş | 657 ek m.33/3 | Kesintisiz 12 saat şartıyla nöbet ücretinin yüzde 40’ı |
| İcap nöbetinde yüzde elli artırım talebi | İDDK 05.02.2024 | Mümkün değil |
| Aylık 120 saati aşan icap nöbeti | AYM E.2022/97, K.2023/13 | Sınır iptal edildi; yürürlük tarihine dikkat |
| Aylık 60 veya 130 saati aşan nöbet | AYM E.2025/89, K.2025/243 | Sınır iptal edildi |
| 112’de yedek personel listesinde yer alma | İDDK 10.03.2022 | İcap nöbeti sayılmaz, ücret doğmaz |
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Aylık nöbet ve icap nöbeti listelerinin, görevlendirme yazılarının ve puantaj kayıtlarının örneğini kurumunuzdan isteyin.
- Her nöbeti türüne göre ayırın: normal, acil, branş nöbeti ve icap nöbeti farklı oranlara tabidir.
- Nöbetin tutulduğu birimi belirleyin; yoğun bakım, acil servis ve 112 dışındaki birimlerde artırım istenemeyeceğini dikkate alın.
- Nöbet karşılığında izin kullandırılıp kullandırılmadığını kontrol edin; ücret ancak izinle karşılanamayan saatler için doğar.
- Normal nöbetlerde kesintisiz 6 saat, icap nöbetlerinde kesintisiz 12 saat şartının sağlanıp sağlanmadığını hesaplayın.
- İcap nöbeti sırasında hastaneye çağrıldığınız ve fiilen çalıştığınız saatleri gösteren kayıtları (çağrı kaydı, sisteme giriş, hasta işlem kaydı) toplayın.
- Aylık 60, 120 veya 130 saati aşan nöbetleriniz varsa bunların hangi tarihlere ait olduğunu, Anayasa Mahkemesi kararlarının yürürlük tarihleriyle karşılaştırın.
- Radyasyonla çalışma gibi haftalık çalışma süresinin özel olarak sınırlandığı hâllerde, icap nöbeti dâhil toplam çalışma sürenizi hesaplayın.
- Ödenmeyen ücretler için gecikmeden kurumunuza yazılı başvuru yapın; başvuru tarihi alacağın başlangıcını belirleyebilir.
- Başvurunuza otuz gün içinde cevap verilmezse zımni ret oluşacağını ve dava açma süresinin işlemeye başlayacağını unutmayın.
- Ret veya zımni ret üzerine idare mahkemesinde iptal ve yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle ödenmesi istemiyle dava açın.
- Aynı birimde başka unvanlara ödenip size ödenmeyen nöbet ücreti varsa, ayrımcılık yasağına ilişkin Anayasa Mahkemesi kararlarını da dilekçenize ekleyin.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 05.02.2024 T., 2022/1845 E., 2024/175 K.
Yüzde elli artırım birim esaslıdır; icap nöbetine uygulanmaz. Bir sendika, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun nöbet ve icap nöbeti ücretlerine ilişkin 24/06/2016 tarihli genel yazısının iptalini istemiştir. Danıştay Sekizinci ve Onikinci Daireleri Müşterek Heyeti davayı kısmen reddetmiş, Kurul bu kararı onamıştır. Onanan gerekçeye göre artırımlı nöbet ücreti bakımından “artırımlı nöbet ücretinden yararlanılabilmesi için, sayma yoluyla belirlenen birimlerde nöbet tutulması gerektiği, diğer birimlerde nöbet tutmakla birlikte, sağlık hizmetlerinin niteliği gereği, söz konusu birimlere kısmi veya süreli olarak hizmet verilmesi halinde, artırımlı nöbet ücreti ödenmesinin mümkün bulunmadığı”; icap nöbeti bakımından ise “icap nöbetinin niteliği gereği evde tutulan bir nöbet türü olduğu ve anılan birimlerde tutulan nöbet mahiyetinde olmadığı anlaşıldığından, icap nöbeti tutan personele %50 artırımlı nöbet ücreti ödenmesinin mümkün bulunmadığı” belirtilmiştir. Üniversitelerle birlikte kullanılan hastanelerdeki öğretim üyeleri yönünden ise dava açıldıktan sonra 3359 sayılı Kanun’a eklenen ek 9. madde nöbet ücretini düzenlediğinden karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir. Karşı oy yazan üye, acil servis hastalarına da hizmet veren laboratuvar ve röntgen birimlerinde görevli personele artırımlı ücret ödenmesi gerektiğini savunmuştur; bu görüş Kurulun hükmü değildir. Müşterek Heyet kararı onanmış; karar 05/02/2024 tarihinde genel yazının 1. ve 3. maddeleri yönünden oyçokluğu, diğer kısımlar yönünden oybirliğiyle ve kesin olarak verilmiştir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 10.03.2022 T., 2021/2771 E., 2022/815 K.
Yedek personel listesi icap nöbeti değildir; başvuru öncesi dönem süre aşımına uğrar. Bir 112 acil sağlık hizmetleri istasyonunda acil tıp teknisyeni olarak çalışan davacı, 2010’dan itibaren tuttuğu icap nöbetleri için ücret ödenmesi istemiyle 2012’de başvurmuş, başvurusu zımnen reddedilmiştir. İdare mahkemesi, işlemin ilk uygulandığı tarihten itibaren süresinde dava açılmayan hâllerde zararın başlangıcının idareye başvuru tarihi olduğunu belirterek başvuru öncesi dönem yönünden davayı süre aşımından reddetmiştir; Kurul bu kısmı “aynı gerekçe ile” uygun bulmuştur. Süresinde olan dönem bakımından ise Kurul, 112 istasyonlarında olağan dışı durumlarda nöbete çağrılmak üzere listeye yazılan yedek personelin hazır bulunma yükümlülüğünün acil sağlık hizmetinin kesintisizliğinin gereği olduğunu belirterek şu sonuca ulaşmıştır: “acil sağlık istasyonlarında çalışan, yedek personel listesinde yer alan personele nöbet ücreti ödenmesine ilişkin yasal bir düzenleme bulunmadığı gibi, bu personelin icap nöbetçisi olarak da kabul edilmesi mümkün bulunmamaktadır.” Kurul ayrıca Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca aylık ve ödeneklerin ancak kanunla düzenlenebileceğini ve 657 sayılı Kanun’da yedek nöbet ücretinin sayılmadığını vurgulamıştır. İdare mahkemesinin ısrar kararı, süresinde olan kısım yönünden Kurulun gerekçesiyle onanmış; karar 10/03/2022 tarihinde oybirliğiyle, karar düzeltme yolu açık olarak verilmiştir.
Danıştay 12. Daire, 29.09.2020 T., 2020/2627 E., 2020/3076 K.
İcap nöbetinde fiilen görev yapılmayan süreler ücrete esas alınmamıştır. Bir üniversite hastanesinde hemşire olarak çalışan davacı adına sendika, icap nöbetleri karşılığında ücret ödenmesi veya izin kullandırılması istemiyle başvurmuş, başvuru zımnen reddedilmiştir. Dosya daha önce iki kez Danıştay’dan dönmüş; son olarak Danıştay Onikinci Dairesinin 14/05/2019 tarihli bozma kararına uyan idare mahkemesi, çağrı üzerine çalışılan birime gidilmek suretiyle görev yerine getirilmeden birim dışında çağrılmaya hazır beklenmesinin nöbet görevinin yerine getirilmesi sonucunu doğurmayacağını belirterek “davacının fiilen görev ifa etmediği sürelerin icap nöbeti kapsamında değerlendirilemeyeceği” gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Davacı, icap nöbetinin tanımı gereği evde tutulan bir nöbet olduğunu ve aksi yorumun zorla çalıştırma yasağına aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Daire, bozma kararına uyularak verilen kararların temyiz incelemesinin bozma kararına uygunlukla sınırlı yapılacağını hatırlatarak “İdare Mahkemesince bozma kararında belirtilen esaslara uyulduğu” sonucuna varmıştır. İdare mahkemesinin ret kararı onanmış; karar 29/09/2020 tarihinde oybirliğiyle, karar düzeltme yolu açık olarak verilmiştir.
Danıştay 12. Daire, 09.02.2021 T., 2020/5010 E., 2021/542 K.
İcap nöbeti dâhil çalışma, özel haftalık süreyi aşıyorsa görevlendirme hukuka aykırıdır. Bir devlet hastanesinde radyoloji uzmanı olan davacı, çalışma saatlerinin mevzuata uygun düzenlenmesi ve icap nöbetiyle görevlendirilmesine son verilmesi istemiyle başvurmuş, başvurusu reddedilmiştir. Danıştay Onikinci Dairesinin 17/04/2019 tarihli bozma kararına uyan idare mahkemesi, “radyoloji dalındaki uzman tabiplerin haftalık çalışma süresinin 35 saat olduğu, bu süreyi aşmamak şartıyla çalışma şeklinin nöbet biçiminde düzenlenebileceği” tespitinden hareketle ara kararıyla icap nöbeti listelerini ve her nöbette kaç saat çalışıldığını istemiş; gelen belgelerden davacının iyonlaştırıcı radyasyonla teşhis yapılan yerlerde çalıştığı ve “icap nöbeti de dahil haftalık çalışma süresinin 35 saatin üzerinde olduğu anlaşıldığından” işlemi iptal etmiştir. Bakanlık, davacının radyasyon kaynağıyla çalışmadığını ileri sürerek temyiz etmiştir. Daire, temyize konu kararın “usul ve hukuka uygun” olduğunu belirterek temyiz istemini reddetmiştir. İdare mahkemesinin iptal kararı onanmış; karar 09/02/2021 tarihinde oybirliğiyle, karar düzeltme yolu açık olarak verilmiştir.
Artırım bakımından İDDK’nın 2024 tarihli kararı, Kanun’un saydığı yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık birimlerini dar yorumlamıştır. Laboratuvar veya röntgen gibi tüm hastaneye hizmet veren birimlerde nöbet tutan personel, acil servis hastalarına da hizmet vermiş olsa bile artırımlı ücrete hak kazanamamaktadır. Karşı oyun bu yorumun hakkaniyete aykırı olduğunu savunması, tartışmanın bitmediğini gösterir; ancak bugünkü kesin içtihat birim esaslıdır. Aynı kararda ele alınan toplu sözleşme hükmü, diyaliz ve ameliyathane nöbetleri için de artırım öngörmüştür; bu nedenle ilgili döneme ait toplu sözleşmenin ayrıca incelenmesi gerekir.
İcap nöbetinin niteliği ise en çok tartışılan konudur. Danıştay Onikinci Dairesinin 2019 tarihli bozma kararlarından sonra verilen ve Dairece onanan kararlarda, icap nöbeti ücreti için çağrı üzerine hastaneye gidilerek fiilen görev yapılması aranmıştır. 2020 tarihli kararda hemşire olan davacının “icap nöbeti evde tutulan bir nöbettir” savunması bu nedenle sonuç vermemiştir. İDDK’nın 2022 kararı da benzer bir sınır çizerek 112 istasyonlarındaki yedek personel listesinin icap nöbeti sayılamayacağını belirtmiştir.
Anayasa Mahkemesinin 2023 tarihli kararı ise bu tartışmaya farklı bir açıdan ışık tutmaktadır. Mahkeme icap nöbetini, sağlık personelinin nöbet süresi boyunca evinde kalabildiği ancak çağrı hâlinde hastaneye gelme mecburiyeti altında olduğu bir görevlendirme usulü olarak tanımlamış; çağrıldığında gitmek zorunda olmanın kişinin zihnen ve bedenen yeterince dinlenmesini önleyebileceğini vurgulamıştır. Bu gerekçeyle ücretlendirilebilecek icap nöbetini aylık 120 saatle sınırlayan cümleyi, sağlık çalışanlarına orantısız bir külfet yüklediği ve zorla çalıştırma yasağının gereklerini karşılamadığı gerekçesiyle iptal etmiştir. Danıştay’ın fiilen çalışma şartını arayan kararları bu iptal kararından önce verilmiştir; iptal kararının bu içtihada etkisinin güncel kararlarla takip edilmesi gerekir.
Aynı mantık 2025’te nöbet ücretine de uygulanmıştır. Anayasa Mahkemesi, aile ve toplum sağlığı merkezlerinde 60 saat, diğer yerlerde 130 saati aşan nöbetler için ödeme yapılmayacağını öngören cümleyi, 2023 kararından ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığını belirterek iptal etmiştir. Böylece Kanun’da artık ne nöbet ne de icap nöbeti ücreti bakımından aylık bir ödeme tavanı kalmıştır. Ancak iptal kararlarının yürürlük tarihleri farklıdır ve geçmiş dönem alacaklarında hangi metnin uygulanacağı ayrıca değerlendirilmelidir.
Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararları da bu alanda önemli bir güvence sunmaktadır. Mahkeme 3/7/2019 tarihli Tevfik İlker Akçam kararında, acil, yoğun bakım ve icap nöbetlerine tabi diğer personele nöbet ücreti ödenmesine rağmen bazı uzman doktorlara ödenmemesinin mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine karar vermiş ve bu yöndeki kararlarını sonraki yıllarda da sürdürmüştür. Aynı unvandaki meslektaşlarına ödenen nöbet ücretinden yoksun bırakılan çalışan bu kararlara dayanabilir.
2021 tarihli Daire kararı ise konuya ücret dışından bakar. Haftalık çalışma süresi özel olarak sınırlandırılmış personel bakımından icap nöbeti, toplam çalışma süresinin hesabında dikkate alınmış ve süreyi aşan görevlendirme hukuka aykırı bulunmuştur. Bu, icap nöbetinin yalnızca bir ücret meselesi değil, aynı zamanda çalışma süresi ve sağlık güvencesi meselesi olduğunu gösterir. Sağlık çalışanlarının iş yükü ve güvenliği bağlamında sağlık çalışanlarına yönelik şiddet ve beyaz kod yazımız da bu tartışmayı tamamlar.
Usul yönünden en önemli ders ise İDDK’nın 2022 kararından çıkar. Yıllarca ücret ödenmeden nöbet tutan çalışan, süresinde başvuru yapmadıysa geçmiş dönem alacağını kaybedebilir; alacak başvuru tarihinden itibaren hesaplanır. Bu nedenle ödenmeyen nöbetler için beklemeden başvuru yapılması gerekir. İdari başvuru ve zımni ret süreleri için idari başvuru ve zımni ret, kamu görevlilerinin diğer parasal uyuşmazlıkları için memurlarla ilgili davalar yazılarımıza bakılabilir.
Son olarak, kamu sağlık kurumlarında çalışan memur ve sözleşmeli personelin nöbet ücreti ile özel sektörde çalışan işçinin fazla çalışma ücreti farklı rejimlere tabidir. İş Kanunu kapsamındaki sağlık çalışanları için fazla mesai ücretinin ödenmemesi yazımız, toplu sözleşmeden doğan haklar için ise toplu sözleşme ikramiyesi ve sendika üyeliği yazımız yol göstericidir.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Neden sorun çıkarır | Doğrusu |
|---|---|---|
| Başvuruyu yıllarca ertelemek | Başvuru öncesi dönem süre aşımına uğrayabilir | Ödenmeyen nöbetler için gecikmeden başvurun |
| Nöbet türlerini ayırmadan talep etmek | Normal nöbet ve icap nöbeti farklı oranlara tabidir | Her nöbeti türüne ve saatine göre listeleyin |
| Acil servise destek verdiği için artırım istemek | Artırım yalnızca sayılan birimlerde tutulan nöbete uygulanır | Nöbetin tutulduğu birimi esas alın |
| İcap nöbetine yüzde elli artırım istemek | İDDK icap nöbetine artırımı kabul etmemiştir | Yüzde 40 oranına göre hesap yapın |
| Çağrı ve fiilî çalışma kayıtlarını saklamamak | Önceki kararlarda fiilen çalışma şartı aranmıştır | Çağrı ve işlem kayıtlarını düzenli toplayın |
| Yedek listeyi icap nöbeti saymak | İDDK yedek personeli icap nöbetçisi kabul etmemiştir | Resmî icap nöbeti görevlendirmesini belgeleyin |
| İptal edilen saat sınırlarını dönem ayırmadan uygulamak | İptal kararlarının yürürlük tarihleri farklıdır | Alacağı dönemlere bölerek hesaplayın |
| İzin kullandırılıp kullandırılmadığını kontrol etmemek | Ücret yalnızca izinle karşılanamayan saatler için doğar | İzin kayıtlarını ayrıca inceleyin |
| Zımni ret süresini takip etmemek | Dava açma süresi kaçırılabilir | Başvuru tarihinden itibaren süreleri hesaplayın |
Nöbet ücreti hangi kurumlarda ödenir?
657 sayılı Kanun’un ek 33. maddesine göre yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında nöbet tutan memurlar ile sözleşmeli personele ödenir. Hüküm üniversitelerin yataklı tedavi kurumlarında çalışan belirli personel hakkında da uygulanır.
Nöbet karşılığında önce izin mi verilir, ücret mi ödenir?
Kanun ücreti, nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen personele ve izin suretiyle karşılanamayan saatler için öngörmüştür. Anayasa Mahkemesi de maddede nöbet karşılığında kural olarak izin kullandırılacağının, bunun mümkün olmaması hâlinde ücret ödeneceğinin düzenlendiğini belirtmiştir.
Nöbet ücreti nasıl hesaplanır?
Kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere tutulan her nöbet saati için, unvana göre belirlenen gösterge rakamının aylık katsayıyla çarpılmasıyla bulunan tutar ödenir. Gösterge; eğitim görevlisi, başasistan ve uzman tabip için 150, tabip için 135, diş tabibi ve eczacı için 120, mesleki yükseköğrenim görmüş sağlık personeli için 90, lise dengi mesleki öğrenim görmüş sağlık personeli için 75, diğer personel için 55’tir.
Hangi nöbetler yüzde elli artırımlıdır?
Kanun’a göre yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan nöbetlerin ücreti yüzde elli artırımlı ödenir. İDDK’nın incelediği dönemdeki toplu sözleşmede diyaliz ve ameliyathane nöbetleri için de yüzde elli, dini bayram günleri için yüzde yirmi artırım öngörülmüştür; ilgili döneme ait toplu sözleşme ayrıca kontrol edilmelidir.
Acil servise hizmet veren laboratuvarda nöbet tuttum, artırım alabilir miyim?
İDDK’nın 2024 tarihli kararına göre artırım için sayılan birimlerde nöbet tutulması gerekir; diğer birimlerde nöbet tutarken bu birimlere kısmi veya süreli hizmet verilmesi artırımlı ücrete hak kazandırmaz. Kararda bu yönde bir karşı oy bulunsa da çoğunluk görüşü birim esaslı yorumdur.
İcap nöbeti nedir?
Anayasa Mahkemesinin tanımıyla icap nöbeti, sağlık personelini nöbet süresi boyunca sağlık kuruluşunda bulunma yükümlülüğünden kurtaran ve nöbetin kural olarak evde geçirilmesine imkân tanıyan, ancak çağrı hâlinde hastaneye gelme mecburiyeti içeren bir görevlendirme usulüdür.
İcap nöbeti ücreti ne kadardır?
Kanun’un ek 33. maddesinin üçüncü fıkrasına göre izinle karşılanamayan her bir icap nöbeti saati için, icap nöbeti süresi kesintisiz 12 saatten az olmamak üzere, nöbet ücreti için belirlenen ücretin yüzde 40’ı tutarında icap nöbet ücreti ödenir.
İcap nöbetine yüzde elli artırım uygulanır mı?
Hayır. İDDK’nın onadığı gerekçeye göre icap nöbeti niteliği gereği evde tutulan bir nöbet türüdür ve yoğun bakım, acil servis veya 112 birimlerinde tutulan nöbet mahiyetinde değildir; bu nedenle icap nöbeti tutan personele yüzde elli artırımlı ücret ödenmesi mümkün değildir.
İcap nöbetinde hastaneye çağrılmazsam ücret alabilir miyim?
Danıştay Onikinci Dairesinin 2019 bozma kararları üzerine verilen ve 2020’de onanan kararlarda, çağrı üzerine birime gidilerek fiilen görev yapılmayan sürelerin icap nöbeti kapsamında değerlendirilemeyeceği kabul edilmiştir. Anayasa Mahkemesinin 2023 tarihli iptal kararı ise icap nöbetinin dinlenme hakkı üzerindeki etkisini vurgulamıştır; bu kararın sonrasındaki uygulamanın güncel kararlarla takip edilmesi gerekir.
Aylık 120 saat icap nöbeti sınırı hâlâ geçerli mi?
Hayır. Ücretlendirilebilecek icap nöbeti süresini aylık 120 saatle sınırlayan cümle, Anayasa Mahkemesinin 25/1/2023 tarihli ve E.2022/97, K.2023/13 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Karar 5/5/2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve iptal hükmü yayımdan altı ay sonra yürürlüğe girmiştir.
Nöbet ücretindeki 60 ve 130 saat sınırı ne oldu?
Aile sağlığı ve toplum sağlığı merkezlerinde ayda 60 saatten, diğer yerlerde 130 saatten fazlası için ödeme yapılmayacağını öngören cümle, Anayasa Mahkemesinin 26/11/2025 tarihli ve E.2025/89, K.2025/243 sayılı kararıyla, 2023 kararındaki gerekçelerden ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığı belirtilerek iptal edilmiştir. Karar 10/3/2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
112’de yedek nöbet listesindeyim, icap nöbeti ücreti alabilir miyim?
İDDK’nın 2022 tarihli kararına göre acil sağlık istasyonlarında yedek personel listesinde yer alan personele nöbet ücreti ödenmesine ilişkin yasal bir düzenleme bulunmadığı gibi, bu personelin icap nöbetçisi olarak kabul edilmesi de mümkün değildir. Aylık ve ödenekler Anayasa’nın 128. maddesi uyarınca ancak kanunla düzenlenebilir.
Geçmiş yıllara ait nöbet ücretlerimi isteyebilir miyim?
İDDK’nın onadığı yaklaşıma göre, ücretlerin ödenmemesi üzerine süresinde başvuru ve dava yolu kullanılmamışsa, süregelen zararın başlangıcı idareye başvuru tarihi olarak kabul edilmekte ve başvuru öncesi döneme ilişkin talepler süre aşımı nedeniyle reddedilmektedir. Bu nedenle başvurunun gecikmeden yapılması önemlidir.
İcap nöbeti çalışma süresinin hesabında dikkate alınır mı?
Danıştay Onikinci Dairesinin onadığı 2021 tarihli kararda, haftalık çalışma süresi 35 saat olarak belirlenen ve iyonlaştırıcı radyasyonla teşhis yapılan yerde çalışan radyoloji uzmanının icap nöbeti dâhil haftalık çalışma süresinin bu sınırı aştığı tespit edilerek icap nöbetiyle görevlendirilmesine ilişkin işlem iptal edilmiştir.
Meslektaşlarıma ödenip bana ödenmeyen nöbet ücreti için ne yapabilirim?
Anayasa Mahkemesi 3/7/2019 tarihli Tevfik İlker Akçam kararında, acil, yoğun bakım ve icap nöbetlerine tabi diğer personele nöbet ücreti ödenmesine rağmen bazı uzman doktorlara ödenmemesinin mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine karar vermiştir. Bu tür durumlarda önce idareye başvurup ret üzerine idari yargıda dava açmak, gerekirse bireysel başvuru yolunu değerlendirmek gerekir.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ek m.33 — Nöbet ve icap nöbeti ücreti
- 657 sayılı Kanun m.101 — Yirmi dört saat devam eden hizmetlerde çalışma saatleri
- 657 sayılı Kanun m.146 — Kanunla sağlanan haklar dışında ödeme yasağı
- 657 sayılı Kanun m.147 ve m.178 — Fazla çalışma ücreti ve izin
- 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ek m.9 — Birlikte kullanımdaki tesislerde nöbet
- 5947 sayılı Kanun m.10 — Ek 33. maddenin değiştirilmesi
- 6514 sayılı Kanun m.10 — Yüzde elli artırıma ilişkin ek cümle
- 6639 sayılı Kanun m.10 — Gösterge tablosunun değiştirilmesi
- Anayasa Mahkemesi E.2022/97, K.2023/13 — Aylık 120 saat icap nöbeti sınırının iptali
- Anayasa Mahkemesi E.2025/89, K.2025/243 — Aylık 60 ve 130 saat nöbet sınırının iptali
- 2709 sayılı Anayasa m.18, m.50 ve m.128 — Zorla çalıştırma yasağı, dinlenme hakkı, kamu görevlilerinin hakları
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.10 ve m.13 — Zımni ret ve tam yargı davası
İlgili yazılarımız: İdari başvuru ve zımni ret · Memurlarla ilgili davalar · Sağlık çalışanlarına yönelik şiddet ve beyaz kod · Fazla mesai ücretinin ödenmemesi · Toplu sözleşme ikramiyesi ve sendika üyeliği
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.