Nüfuz Ticareti Suçu (TCK 255): Dolandırıcılık ve Rüşvetten Farkı, Parayı Verenin Durumu ve Yargıtay Kararları

Yargıtay 15. Ceza Dairesi, 29.04.2019 T., 2018/3442 E., 2019/4360 K.
Nüfuz ticaretinde karşı taraf işin yasal olmadığını bilir ve fail gerçekten nüfuz sahibidir; fail gerçekte nüfuzu olmadığı hâlde somut bir kamu görevlisinin adını vererek karşı tarafı kandırıyorsa eylem TCK 158/2’deki nitelikli dolandırıcılıktır. Hastanede santral memuru olan sanığın kendisini mali ve idari işlerden sorumlu personel olarak tanıttığı, hastanede bir profesörü tanıdığını söyleyerek rapor bedeli ve masraf adı altında katılandan değişik zamanlarda toplam 1087 TL aldığı ileri sürülmüştür. Ağır ceza mahkemesi suç vasfını değiştirerek sanığı yetkili olmadığı iş için yarar sağlama suçundan mahkûm etmiştir. Daire, nüfuz ticaretinde failin karşı tarafa yönelik hileli bir hareketinin bulunmadığını ve karşı tarafın da yasal zeminde olmadığını bildiğini, dolandırıcılıkta ise mağdurun kandırıldığını ve iradesinin sakatlandığını; nüfuz ticaretinin rüşvet gibi anlaşmayla tamamlandığını, dolandırıcılıkta ise menfaatin temin edilmesinin gerektiğini ayrıntılı biçimde açıklamıştır. Ardından “Nüfuz ticareti suçunda, failin, ilgili kişiler üzerinde gerçekte nüfuz sahibi olması gerekiyor.” diyerek, nüfuz sahibi olmayan kişinin böyle bir yalanla menfaat temin etmesinin dolandırıcılık olacağını belirtmiştir. Somut olayda katılanın kandırıldığını, aralarında hukuka aykırı bir anlaşma bulunmadığını ve sanığın gerçekte nüfuz sahibi olmadığını tespit ederek eylemin nitelikli dolandırıcılık olduğunu, kabule göre de zincirleme suç hükümlerinin uygulanması gerektiğini vurgulamıştır. Mahkûmiyet hükmü 29.04.2019 tarihinde sanık müdafiinin temyizi üzerine, ceza miktarı bakımından kazanılmış hak saklı tutularak oybirliğiyle bozulmuştur.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 25.06.2025 T., 2022/10173 E., 2025/7449 K.
Nüfuz ticareti, dolandırıcılığa göre özel hüküm niteliğinde bağlı hareketli bir suçtur; soruşturmayı yürüten görevliler üzerinde nüfuzu olmayan kamu görevlisinin para alması dolandırıcılıktır ve parayı verenler bu suçun mağduru sayılarak beraat etmelidir. Gümrük başmüdürlüğünde araştırmacı olarak görev yapan sanığın, bir şirkete ait olup kaçakçılık soruşturması kapsamında el konulan cevizleri geri alabileceğinden bahisle diğer iki sanıktan haksız menfaat sağladığı kabul edilmiştir. Asliye ceza mahkemesi sanıkları yetkili olmadığı bir iş için yarar sağlama suçundan mahkûm etmiş, tebliğnamede onama görüşü bildirilmiştir. Daire, 6352 sayılı Kanunla yapılan değişikliğin gerekçesini aktararak nüfuz ticaretinin dolandırıcılığa nazaran özel hüküm olduğunu ve “nüfuz ticareti suçunun oluşabilmesi için gördürülecek işin mutlaka haksız bir iş olması, işi göreceğini söyleyen failin kamu görevlisi üzerinde nüfuzunun bulunması ve işi yapacak kamu görevlisinin belli olmasının gerektiği” tespitini yapmıştır. Dolandırıcılıkta ise işi göreceğini söyleyen failin kamu görevlisi üzerinde nüfuzunun bulunmasının gerekmediğini belirterek, somut olayda sanığın soruşturmayı yürüten görevliler üzerinde nüfuzu bulunmadığından eylemin dolandırıcılık olduğunu ve ona menfaat sağlayan diğer sanıkların mağdur kabul edilerek beraat etmeleri gerektiğini açıklamıştır. Hükümden sonra ölen sanık yönünden de düşme kararı verilip verilmeyeceğinin araştırılmasını istemiştir. Hükümler 25.06.2025 tarihinde sanıkların temyizi üzerine oybirliğiyle bozulmuştur.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 05.07.2023 T., 2020/6698 E., 2023/7923 K.
Başka bir suç için verilen iletişim denetimi kararlarıyla elde edilen kayıtlar, katalog suçlar arasında yer almayan nüfuz ticareti yönünden delil olamaz; kişisel veri sorgulama yetkisi olmayan görevlinin başka bir görevliye sorgulama yaptırması ise nüfuz ticareti değil görevi kötüye kullanmaya azmettirme olarak tartışılmalıdır. Bir kamu kurumunda koruma ve emniyet görevlisi olan sanığın, samimi olduğu iş insanının alacaklı olduğunu söylediği kişiye ilişkin bilgileri, başka bir görevli aracılığıyla kuruma ait sorgulama ekranından araştırtıp iş insanına aktardığı ve karşılığında menfaat sağladığı iddia edilmiştir. İddianamede rüşvet alma, rüşvet verme, rüşvete aracılık ve görevi kötüye kullanma suçları yöneltilmiş; ağır ceza mahkemesi ise görevli sanığı 3 yıl 9 ay hapis ve 3.000 TL adli para cezasıyla, iş insanını 2 yıl hapis cezasıyla nüfuz ticaretinden mahkûm etmiş, aracılık iddiası bulunan sanığı beraat ettirmiştir. Daire, beraat hükmünü onamış; doğrudan zarar görmeyen kurumun davaya katılma ve temyiz hakkı bulunmadığını belirtmiştir. Mahkûmiyetler yönünden ise suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu için verilen kararlarla elde edilen görüşme kayıtlarının “katalog suçlar arasında yer almayan nüfuz ticareti suçu yönünden yasal delil olarak kabul edilemeyeceği” gözetilerek bu delillerin dışlanması gerektiğini açıklamıştır. Kabule göre de nüfuz ticaretinin görevi kötüye kullanmaya göre özel hüküm olduğunu, sanıkların kamu görevlileri üzerinde nüfuzu bulunmadığından eylemin görevi kötüye kullanma ve bu suça iştirak kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, ayrıca TCK 255/1’in ikinci cümlesi uyarınca yalnızca hapis cezasında artırım yapılabileceği hâlde adli para cezasının da artırıldığını belirtmiştir. Beraat hükmü onanmış, mahkûmiyet hükümleri ise 05.07.2023 tarihinde sanık müdafilerinin temyizi üzerine tebliğnameye aykırı olarak oybirliğiyle bozulmuştur.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 17.02.2021 T., 2017/7245 E., 2021/625 K.
2012 öncesi yetkili olmadığı iş için yarar sağlama eylemlerinde, eylemin değişiklik sonrasında dolandırıcılık oluşturabileceği gözetilerek uzlaştırma yapılmalı ve lehe kanun karşılaştırması yapılmalıdır; failin kamu görevlisi olması hâlinde yalnızca hapis cezası artırılır. İlçe halk kütüphanesinde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak çalışan sanığın, kütüphaneye gelen katılanlara yardımcı personelin yakında emekli olacağını ve yerine alınacak kişinin belirlenmesinde kendisinin yetkili olduğunu söyleyerek katılan ve yakınlarından borç adı altında para ve altın, işe alım için görüşeceği kişilere verileceğini belirterek zeytinyağı aldığı kabul edilmiştir. Asliye ceza mahkemesi sanığı zincirleme şekilde nüfuz ticaretinden mahkûm etmiştir. Tebliğnamede adli para cezasının artırılmadığı gerekçesiyle bozma istenmiş, Daire ise TCK 255/1’in ikinci cümlesinde “failin kamu görevlisi olması halinde yalnızca verilecek hapis cezasının yarı oranında artırılacağının belirtilmesi karşısında” bu görüşe katılmamıştır. Esas yönünden ise 6352 sayılı Kanunla kamu görevlisi olmayanların da fail hâline getirildiğini, eylemin değişiklik sonrasında dolandırıcılık oluşturabileceğini, 6763 sayılı Kanunla basit dolandırıcılığın uzlaştırma kapsamına alındığını belirterek uzlaştırma işlemleri yapılıp sonucuna göre lehe kanunun belirlenmesi gerektiğini açıklamıştır. Gerekçede yetkili olmadığı iş için yarar sağlama kabul edilip hükmün nüfuz ticaretinden kurulmasını da çelişki saymıştır. Hüküm 17.02.2021 tarihinde sanık ve Üst Cumhuriyet savcısının temyizi üzerine oybirliğiyle bozulmuştur.