Yaş Düzeltme Davası Nasıl Açılır? Nüfus Kaydının Düzeltilmesi ve Kemik Yaşı Raporu

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.36 uyarınca dava, düzeltmeyi isteyen kişinin yerleşim yeri adresindeki asliye hukuk mahkemesinde açılır. Davalı taraf ilgili Nüfus Müdürlüğüdür. Aile mahkemesi değil, asliye hukuk mahkemesi görevlidir; yanlış mahkemede açılan dava görev yönünden reddedilerek dosya görevli mahkemeye gönderilir. Küçükler adına dava veli ya da vasi tarafından açılır. Harç maktudur ve dava basit usule değil yazılı yargılama usulüne tabidir.

Belirleyici belge, tam teşekküllü bir hastaneden kemik grafileri çekilmek suretiyle alınan sağlık kurulu raporudur. Bunun yanında vukuatlı nüfus kayıt örneği, kardeşlerin doğum tarihlerini gösteren kayıtlar, hastane doğum kaydı, aşı kartı, okul kayıt belgeleri ve varsa döneme ait diğer resmî yazılar sunulmalıdır. Tanık beyanları destekleyici niteliktedir; tek başına soyut beyanlarla resmî kaydın değiştirilmesi kabul edilmemektedir.

Uygulamada çok güçtür. Kemik gelişimi tamamlandığından 25 yaşından sonra tıbben yaş tespiti mümkün değildir; bu nedenle kemik yaşı raporu sonuca etkili bir veri üretmez. Yargıtay, kayden 25 yaşın üzerinde olan kişilerde mevcut bilgi ve belgelerin yeterli sayılamayacağını ve resmî kaydın soyut iddiayla değiştirilemeyeceğini kabul etmektedir. Bu yaş grubunda ancak doğum kaydı ya da döneme ait güçlü yazılı belgeler bulunması hâlinde sonuç alınabilir.

Hayır. Nüfus kaydının düzeltilmesi davaları kamu düzenine ilişkin olduğundan hâkim istemle bağlı değildir; kendiliğinden yapacağı araştırmayla elde ettiği bulgulara göre karar verir. Sağlık kurulu raporu talep edilenden farklı bir yaş gösteriyorsa mahkeme rapora göre karar vermelidir. Rapora aykırı biçimde talep gibi hüküm kurulması bozma sebebidir. Bu nedenle dava açmadan önce beklenen rapor sonucunun değerlendirilmesi yerinde olur.

Düzeltilen tarih, aynı anne-babadan doğan kardeşlerin doğum tarihleriyle biyolojik olarak bağdaşmak zorundadır. İki kardeş arasında dokuz aydan kısa bir fark kalıyorsa bu çelişki giderilmeden karar verilemez. Mahkeme gerektiğinde diğer kardeş için de kemik yaşı raporu alınmasını isteyebilir ya da düzeltmeyi çelişki yaratmayacak bir yıla göre yapar. Bu nedenle dava dosyasına tüm kardeşleri gösteren vukuatlı nüfus kayıt örneği sunulmalıdır.

Açabilir, ancak koşulları vardır. 5490 sayılı Kanun m.36/1-a uyarınca savcının dava açabilmesi için ilgili resmî dairenin lüzum göstermesi ya da yürütülen bir soruşturmanın bulunması gerekir. Bu koşullar yoksa açılan dava aktif husumet ehliyetinin yokluğu nedeniyle reddedilir; zira dava hakkı kaydın yanlışlığından hukuku etkilenecek kişilere aittir. Ayrıca 6217 sayılı Kanun ile savcının bu davalara katılımı kaldırılmış ve kararlara karşı kanun yoluna başvurma hakkı öngörülmemiştir.

Nüfus kaydındaki yaş kural olarak bir kez düzeltilebilir; aynı kişi hakkında ikinci bir düzeltme talebi, kesin hüküm ve kamu düzeni gerekçeleriyle kabul görmez. Bunun istisnası, önceki kaydın maddi hata sonucu oluşması ya da yeni ve önceki yargılamada değerlendirilmemiş güçlü delillerin ortaya çıkmasıdır. Bu nedenle ilk davada tüm delillerin eksiksiz sunulması, sonradan telafisi güç sonuçlar doğurmaması bakımından önemlidir.

Kesinleşen ilam, mahkemece Nüfus Müdürlüğüne gönderilir ve kayıt kararda yazılı şekilde düzeltilir. Yeni kimlik kartı düzenlenmesi için nüfus müdürlüğüne başvurulur. Düzeltilen tarih; askerlik, emeklilik, sosyal güvenlik ve sınav hakları gibi alanlarda ilgili kurumlar nezdinde ayrıca bildirilmelidir. Kararın geçmişe etkili sonuçları bakımından her kurumun kendi mevzuatındaki düzenlemeler geçerli olduğundan, özellikle sigorta başlangıcı ve emeklilik hesabında ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.