İstanbul Anlaşmalı Boşanma Avukatı
İstanbul Anlaşmalı Boşanma Avukatı: Koşullar, Protokol ve Dava Süreci
Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanmanın kendisinde ve mali sonuçlarında (nafaka, tazminat, mal paylaşımı) ile çocukların durumunda uzlaştığı, mahkemenin bu uzlaşmayı denetleyerek boşanmaya hükmettiği davadır. Bu sayfada İstanbul’da anlaşmalı boşanma davası açmak isteyen eşler için koşullar, protokolde bulunması gereken hususlar ve mahkemede izlenen süreç, Türk Medeni Kanunu’na göre özetlenmiştir. LegaPro Hukuk Bürosu, 2014’ten beri Bursa merkezli olup İstanbul dahil Türkiye genelinde aile hukuku dosyalarını takip etmektedir.
Anlaşmalı Boşanmanın Koşulları
TMK m.166/3’e göre anlaşmalı boşanma için şu koşullar birlikte aranır:
- Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Bir yıldan kısa evliliklerde anlaşmalı boşanma davası açılamaz; bu durumda genel boşanma sebeplerine dayanılır.
- Eşler birlikte başvurmalı veya bir eş diğerinin davasını kabul etmelidir. Bu hâlde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır.
- Hâkim tarafları bizzat dinlemelidir. Hâkim, iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirmedikçe boşanmaya karar veremez; tarafların avukat aracılığıyla temsili bu dinleme yerine geçmez.
- Mali sonuçlar ve çocukların durumu üzerinde anlaşma olmalıdır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek bu düzenlemeyi uygun bulmalıdır; gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir ve bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmedilir.
Anlaşmalı boşanmada tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı kuralı (TMK m.184/3) uygulanmaz; yani bu hâlde tarafların ikrarları hâkimi bağlar (m.166/3 son cümle).
Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Neler Bulunur?
- Velayet ve kişisel ilişki: Çocuğun velayetinin kime verileceği ve diğer eşin çocukla kişisel ilişkisinin gün ve saatleri. Hâkim, çocuğun yararını esas alarak düzenlemeyi değiştirebilir (TMK m.182).
- İştirak nafakası: Velayeti almayan eşin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılma miktarı (TMK m.182/3).
- Yoksulluk nafakası: Talep ediliyorsa veya edilmeyeceği açıkça yazılıyorsa miktarı ve ödeme biçimi (TMK m.175-176).
- Maddi ve manevi tazminat: Ödenecekse tutarı ve ödeme şekli veya karşılıklı feragat (TMK m.174).
- Mal rejiminin tasfiyesi: Edinilmiş mallara katılma rejiminde artık değer ve katkı payı alacakları, taşınır ve taşınmazların kime kalacağı; devredilecek taşınmaz varsa devrin şekli.
- Ziynet eşyası, ev eşyası ve konut: Kime ait olduğu ve iade edilip edilmeyeceği.
- Soyadı: Kadının boşandığı eşin soyadını kullanmaya devam edip etmeyeceği (TMK m.173).
Protokolün eksik veya belirsiz yazılması, boşanmadan sonra ayrı davalara yol açar. Örneğin genel bir feragat ibaresinin ziynet ve mal rejimi alacaklarını kendiliğinden kapsayıp kapsamadığı Yargıtay uygulamasında tartışmalıdır; bu nedenle her alacak kalemi açıkça yazılmalıdır. Örnek protokol yapısı için anlaşmalı boşanma protokolü örneği yazımıza bakabilirsiniz.
İstanbul İçin Dava Nerede ve Nasıl Açılır?
- Görevli ve yetkili mahkeme: Aile mahkemesi (4787 sayılı Kanun m.4). Eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir (TMK m.168); yerleşim yeri İstanbul ise dava İstanbul’daki aile mahkemesinde açılabilir.
- Dilekçe ve protokol: Eşler birlikte hazırladıkları boşanma dilekçesi ve protokolle mahkemeye başvurur; ya da bir eş dava açar, diğeri davayı kabul eder.
- Duruşma: Hâkim, tarafları bizzat dinler; boşanma iradesinin serbest olduğunu ve protokolün çocukların yararına uygun olduğunu kontrol eder.
- Karar: Hâkim protokolü onaylar ve boşanmaya karar verir; protokol onaylanmadıkça geçerli olmaz (TMK m.184/5).
- Kesinleşme: Taraflar kanun yoluna başvurmaktan feragat ederse karar hemen kesinleşir; aksi hâlde karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m.345).
Tek Celsede Boşanma Mümkün mü?
Eşler boşanmanın tüm sonuçları konusunda anlaşmışsa ve protokol eksiksiz hazırlanmışsa, hâkimin tarafları dinleyip protokolü onaylamasıyla dava genellikle tek duruşmada sonuçlanır. Hâkim protokolde değişiklik gerekli görürse bu değişikliklerin tarafların huzurunda kabul edilmesi gerekir; kabul edilmezse dava çekişmeli olarak sürebilir. Ayrıntı: tek celsede boşanma.
Kararın Sonradan Değiştirilmesi
Kesinleşen anlaşmalı boşanma kararına karşı olağan yol kapanmıştır; protokolün sonradan tek taraflı değiştirilmesi mümkün değildir. Nafakanın artırılması veya azaltılması, mali durumun değişmesi hâlinde ayrı dava ile istenebilir (TMK m.176); velayet ve kişisel ilişkide yeni olgular ortaya çıkmışsa hâkim önlem alabilir (m.183). Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğradığından (m.178) süreye dikkat edilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Evlilik bir yılı doldurmadan anlaşmalı boşanma olur mu?
Hayır. TMK m.166/3’e göre evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Daha kısa evliliklerde, boşanma sebeplerinden birine dayanılarak çekişmeli dava açılır.
Duruşmaya eşlerin bizzat katılması zorunlu mu?
Evet. Hâkim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmek zorundadır; bu nedenle vekille temsil yeterli değildir.
Protokolde nafaka veya tazminat yazılmazsa ne olur?
Taraflar bu alacaklardan açıkça vazgeçtiyse karar bu şekilde kesinleşir. Ancak protokolde belirsiz bir feragat ibaresi varsa, hangi alacakların kapsandığı sonradan uyuşmazlık konusu olur; bu nedenle her kalemin açık yazılması önerilir.
Anlaşmalı boşanmada hâkim protokolü değiştirebilir mi?
Evet. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu değişiklikler taraflarca da kabul edilirse boşanmaya hükmedilir (TMK m.166/3).
Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?
Eksiksiz hazırlanmış bir protokolle dava genellikle tek duruşmada sonuçlanır; kesin süre, mahkemenin iş yüküne ve duruşma gününe göre değişir. Daha ayrıntılı bilgi için anlaşmalı boşanma davası nasıl açılır ve ne kadar sürer yazımıza bakabilirsiniz.
İstanbul için anlaşmalı boşanma avukatına nasıl ulaşabilirim?
İstanbul Anlaşmalı Boşanma Avukatı için bizimle iletişime geçebilir ya da iletişim sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.
İstanbul’da Anlaşmalı Boşanma: Mahkeme ve İstinaf Yolu
İstanbul’da aile davalarına İstanbul Aile Mahkemeleri (İstanbul, Anadolu ve Bakırköy adliyelerindeki mahkemeler) bakar. Kararlara karşı istinaf İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi‘nin aile dosyalarına bakan hukuk dairelerine (kararlarda 42. ve 56. Hukuk Daireleri görülmektedir), temyiz Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’ne gider. Daire numaraları hâkimler ve savcılar kurulunun iş bölümü kararlarıyla zaman içinde değişebilir; burada yalnızca karar metinlerinde görülen dağılım aktarılmıştır.
Yargıtay Uygulamasından Örnek
Konuya ilişkin bir Yargıtay uygulaması örneği aşağıda özetlenmiştir; somut dosyada güncel içtihat taraması yapılmalıdır.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2017/2643, K.2019/484, 18.04.2019 Hâkimin eşleri bizzat dinleme ödevi ve anlaşmanın kapsamı. Kurul, hâkimin “eşleri dinleyerek serbest iradelerinin oluşup oluşmadığına karar vermesi” gerektiğini belirtir; amaç, “duruşmada tarafların her türlü baskı ve tehditten uzak olarak özgür iradeleri ile beyanda bulunduklarının denetlenmesi” olduğundan hâkimin her türlü özeni göstermesi aranır. Anlaşmanın kapsamı da tanımlanır: “Boşanmanın mali sonuçları” ile maddi-manevi tazminat ve yoksulluk nafakası, “çocukların durumu” ile velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası kastedilir. Taraflar protokol sunabilecekleri gibi sözlü beyanda da bulunabilir; ancak sözlü beyanın zapta geçirilip taraflarca imzalanması gerekir. Kurul son olarak şunu vurgular: “taraflarca yapılan ve hâkim tarafından onaylanan anlaşma hükümlerinin infazda sıkıntı doğurmaması için hüküm fıkrasında aynen yer alması gerekmektedir.”
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2020/2446, K.2020/3521, 01.07.2020 “Protokolün aynen tasdikine” demek yetmez. Anlaşmalı boşanma kararının hüküm bölümünde yalnızca “protokolün … aynen tasdikine” denilmişti. Daire kuralı açıkça koydu: “Anlaşmalı boşanmaya karar verilirken, protokolün (anlaşma) tasdiki hükmü yanında, protokol hükümlerinin de hüküm fıkrasına geçirilmesi gerekir.” Somut olayda taşınmazın erkeğin ölünceye kadar bedelsiz oturması ve sonrasında çocuğa devri konusundaki anlaşma hüküm fıkrasına geçirilmediğinden, buna dayanılarak açılan davanın reddi gerekirdi.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2022/11067, K.2023/1361, 28.03.2023 Duruşmadaki sözlü değişiklik, onaysız geçerli olmaz. Daire, protokolde sonradan yapılan değişikliklerin geçerlilik koşulunu belirler: irade değişikliğinin açıkça bildirilmesi ve hâkim tarafından onaylanması gerekir — “Taraflarca açıkça bildirilmeyen ve Hâkim tarafından açıkça onaylanmayan irade değişiklikleri anlaşmalı boşanma hükmüne esas alınamaz.” Somut olayda mahkemeye sunulan ve hükümde aynen tasdikine karar verilen protokol varken, duruşmada bildirilen ve protokolde değişikliğe yol açan beyanların hâkim onayı olmaksızın esas alınması doğru görülmemiş; kadın vekilinin tavzih isteminin kabulü gerektiğine hükmedilmiştir.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2022/11197, K.2024/3926, 28.05.2024 Protokoldeki edimler boşanmanın ayrılmaz parçasıdır. Kararda benimsenen gerekçeye göre taraflar protokolde, boşanmanın fer’î sonuçları yanında ziynet ve ev eşyalarının paylaşımı, mal rejiminin tasfiyesi, taşınmaz ya da sicile kayıtlı taşınırların tescili, taşınırların teslimi, bir miktar paranın ödenmesi, hisse devri gibi birçok hususu düzenleyebilirler. Hüküm kesinleşince, “boşanmanın fer’î niteliğinde olup olmadığına bakılmaksızın taraflara boşanma protokolünde yüklenilen edimler artık boşanmanın ayrılmaz bir parçası hâline gelir”. Bunun sonucu şudur: bu edimlerin ifasından doğan uyuşmazlıklarda “boşanma protokolünde yazılı olan hususların özel hukuk sözleşmeleri gibi yorumlanması olanağı bulunmamaktadır.”