Devamsızlık Nedeniyle İşten Çıkarma: Kaç Gün ve Hangi Usul?

İşverenin en sık başvurduğu fesih gerekçesi devamsızlıktır — ve en sık usulden hatalı yapılan fesih de budur. İş Kanunu m.25/II-(g) devamsızlığı haklı fesih sebebi sayar, ancak gün sayısını, izinsiz ve haklı sebep bulunmaması koşulunu ve altı iş günlük hak düşürücü süreyi birlikte arar.

Kaç gün devamsızlık haklı fesih sebebidir?

İş K. m.25/II-(g) uyarınca işçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın:

• Ardı ardına iki iş günü, veya
• Bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut
• Bir ayda üç iş günü

işine devam etmemesi hâlinde işveren haklı nedenle derhâl feshedebilir. Buradaki “bir ay” takvim ayı değil, ilk devamsızlıktan itibaren işleyen bir aylık süredir.

İki koşul: izinsiz VE haklı sebepsiz

Devamsızlığın haklı fesih sebebi sayılabilmesi için hem izin alınmamış hem de haklı bir sebebe dayanmamış olması gerekir. Uygulamada haklı sebep sayılan tipik hâller:

• Raporlu olmak. Hekim raporu bulunan gün devamsızlık değildir. Raporun sonradan ibraz edilmesi de kural olarak durumu değiştirmez.
• Yakının ölümü ve mazeret izinleri. İş K. m.46 ve ek m.2’de öngörülen izinler.
• Doğum, evlenme ve evlat edinme izinleri.
• Gözaltı ve tutukluluk. Bu hâlde ayrı bir fesih rejimi (m.25/IV) işler.
• Mücbir sebep. Doğal afet, ulaşımın kesilmesi gibi.
• Ücretin ödenmemesi. İş K. m.34 uyarınca ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir; bu devamsızlık sayılmaz ve toplu kaçınma grev sayılmaz.

İşverenin uyması gereken usul

1. Devamsızlık tutanağı tutulmalıdır. Her gün için ayrı, tarihli ve en az iki tanık imzalı. Sonradan toplu düzenlenen tutanaklar, imza sahiplerinin dinlenmesiyle çürütülebilir.
2. İşçiye çağrı yapılmalıdır. Noter ihtarnamesiyle işe davet ve mazeret sorulması, işverenin iyiniyetini gösterir. Uygulamada bu adımı atlayan fesihler zayıf kalır.
3. Savunma alınmalıdır. Geçerli nedene dayalı fesihte İş K. m.19 gereğidir.
4. Altı iş günü kuralı. İş K. m.26 uyarınca m.25/II’ye dayalı fesih hakkı, işverenin olayı öğrendiği günden başlayarak altı iş günü ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır. Bu süre geçtikten sonra yapılan fesih haklı sayılmaz — işçi kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanır.
5. Fesih yazılı ve gerekçeli olmalıdır; hangi günlerin devamsızlık sayıldığı açıkça yazılmalıdır.

En sık görülen senaryo: “devamsızlık” görünen istifa

Uygulamada sık karşılaşılan durum şudur: işçi fiilen çıkarılır ya da çalışma koşulları çekilmez hâle getirilerek gitmek zorunda bırakılır; işveren ise bunu devamsızlık olarak kayda geçirir ve tazminatsız fesih yapar.

Bu iddianın çürütülmesinde kullanılan deliller: işyeri giriş–çıkış kayıtları, kartlı geçiş verileri, tanık beyanları, işçinin işe gelmeye çalıştığını gösteren yazışmalar ve SGK çıkış kodunun tarihi. Devamsızlık tarihinden önce yapılmış bir SGK çıkışı, iddiayı tek başına çürütür.

İşçi ne yapmalı?

1. Raporunuzu ve mazeretinizi belgeleyin, işverene ulaştığını ispatlayın (e-posta, KEP, noter).
2. Fesih bildirimini isteyin. Yazılı ve gerekçeli olmalıdır.
3. SGK çıkış kodunuzu kontrol edin. e-Devlet üzerinden işten ayrılış bildirgesine bakın; ayrıntı için çalışma belgesi ve çıkış kodu yazımıza bakın.
4. Süreleri kaçırmayın. İş güvencesi kapsamındaysanız işe iade için fesihten itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalısınız: işe iade dava dilekçesi.
5. Alacaklarınızı talep edin. Fesih haklı değilse kıdem ve ihbar tazminatı doğar: işçilik alacakları dava dilekçesi. Tutar için kıdem ve ihbar tazminatı araçlarımızı kullanabilirsiniz.

Bursa’daki iş uyuşmazlıkları için Bursa’da işçilik alacakları ve işe iade sayfamıza, alan bilgisi için İş Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.