Çekte Vade Süreleri
Kısa cevap: Çekte ibraz süresi, çekin düzenlendiği yerde ödenecekse on gün, düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecekse bir aydır; bu süreler çekte yazılı düzenlenme tarihinin ertesi günü başlar (TTK m.796). İleri tarihli çek (düzenleme tarihinden önce bankaya ibraz edilen çek) ödenmezse bununla ilgili hukuki takip yapılamaz; takip için çekin üzerindeki düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmesi ve karşılıksızdır işlemine tabi tutulması şarttır (Çek Kanunu m.3/8).
İbraz Süreleri (TTK m.796)
| Çekin düzenlendiği ve ödeneceği yer | İbraz süresi |
|---|---|
| Aynı yer (düzenlendiği yerde ödenecek) | 10 gün |
| Düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecek | 1 ay |
| Ödeneceği ülkeden başka ülkede düzenlenmiş; aynı kıtada | 1 ay |
| Ödeneceği ülkeden başka ülkede düzenlenmiş; ayrı kıtalarda | 3 ay |
Süreler, çekte yazılı düzenlenme tarihinin ertesi günü başlar. Takvimleri farklı iki yer arasında çekilen çekte düzenlenme günü, ödeme yerindeki takvimin onu karşılayan gününe dönüştürülür (TTK m.797).
İleri Tarihli Çek
- Çek üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce ibraz edilen çekin karşılığı ödenmemişse, bu çekle ilgili hukuki takip yapılamaz (Çek K. m.3/8).
- İleri düzenleme tarihli çekle hukuki takip yapılabilmesi için çekin üzerindeki düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmesi ve “karşılıksızdır” işlemine tabi tutulması şarttır (Çek K. m.3/8).
- Çekin, üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi hâlinde muhatap bankanın m.3/3’e göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erer (m.3/9).
Bankanın Sorumluluğu ve Gecikme
Muhatap banka, süresinde ibraz edilen çekin karşılığı hiç bulunmazsa veya kısmen bulunursa, hamile Çek Kanunu m.3/3’te sayılan tutarı ödemekle yükümlüdür; bu tutar her yıl Ocak ayında Merkez Bankası tarafından belirlenir ve Resmî Gazete’de yayımlanır. Banka, karşılığı hesapta bulunmasına rağmen ödemeyi geciktirirse hamile her gün için binde üç gecikme cezası öder (m.3/7).
Çek hamili, zamanında ibraz edilmiş çekin ödenmediğini protesto, muhatabın çek üzerine yazdığı tarihli beyan veya takas odası beyanıyla ispat ederek cirantalara, düzenleyene ve diğer çek borçlularına karşı başvurma haklarını kullanır (TTK m.808). Bu başvurma hakları ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TTK m.814/1). İbraz süresinin geçmesinden sonraki durumlar için çekte vade ve ibraz süreleri yazımıza bakınız.
Kaynaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m.796, 797, 808, 814
- 5941 sayılı Çek Kanunu, m.3