Ayıplı Araç Satışı: Hasar Kaydı ve Kilometre Düşürme
İkinci el ya da sıfır araç alımında en sık karşılaşılan uyuşmazlık, aracın gizlenen hasar kaydı, kilometre düşürme ya da gizli ayıp taşımasıdır. Tüketici sıfatıyla alınan araçlarda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uygulanır ve alıcıya dört seçimlik hak tanınır.
Dört seçimlik hak
6502 s.K. m.11 uyarınca malın ayıplı olduğunun anlaşılması hâlinde tüketici şunlardan birini seçmekte serbesttir:
- Sözleşmeden dönme — bedelin iadesi
- Ayıp oranında bedel indirimi
- Ücretsiz onarım
- Ayıpsız misli ile değişim
Seçim hakkı tüketiciye aittir; satıcı “onarırız” diyerek diğer hakları engelleyemez. Ancak seçilen hakkın satıcı için orantısız güçlük doğurması hâlinde tüketici diğer haklardan birini kullanabilir.
İspat kolaylığı: altı ay kuralı
6502 s.K. m.10 uyarınca teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Bu, tüketici lehine bir karinedir: aksini ispat yükü satıcıdadır.
Altı ay geçtikten sonra ise ayıbın teslim anında var olduğunu tüketici ispatlamak zorundadır. Bu nedenle arıza fark edilir edilmez servise başvurmak ve tarihli servis kaydı oluşturmak belirleyicidir.
Zamanaşımı: iki yıl — ama önemli bir istisna var
Ayıptan sorumluluk kural olarak malın teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Ancak 6502 s.K. m.12 uyarınca ayıp, ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz.
Araç uyuşmazlıklarında bu istisna çok sık uygulanır: hasar kaydının bilerek gizlenmesi, kilometre düşürülmesi ya da tramer kaydının saklanması hile sayıldığında, iki yıl geçmiş olsa dahi talepte bulunulabilir.
Sık görülen üç senaryo
1. Hasar kaydının gizlenmesi
Satıcı “hasarsız” beyanında bulunmuş, oysa araç ağır hasar görmüştür. Tramer kaydı, sigorta hasar dökümü ve servis kayıtları bu iddianın temelidir. Ağır hasar kaydı, aracın piyasa değerini kalıcı biçimde düşürdüğü için bedel indirimi ya da sözleşmeden dönme talebine dayanak oluşturur.
2. Kilometre düşürme
Aracın gerçek kilometresinin düşük gösterilmesi, hem ayıp hem de duruma göre dolandırıcılık suçunu oluşturabilir. Tespitte kullanılan kaynaklar: muayene istasyonu kayıtları, yetkili servis geçmişi, sigorta ekspertiz raporları ve aracın elektronik kayıtları. Ceza boyutu için Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyet yolu ayrıca işletilir.
3. Gizli ayıp — motor, şanzıman, boya
Teslim sırasında görülemeyen, kullanımla ortaya çıkan ayıplar. Burada delil tespiti hayatidir: araç onarılırsa ya da satılırsa ayıp bir daha belirlenemez. Onarımdan önce mahkemeden delil tespiti istenmelidir.
Kim sorumlu?
Tüketici, seçimlik haklarından birini satıcıya karşı kullanır. Ayrıca üretici veya ithalatçı, ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değişim talepleri bakımından satıcı ile müteselsilen sorumludur. Galeriden alınan ikinci el araçlarda galeri satıcı sıfatıyla sorumludur; bireyler arası satışta ise tüketici işlemi bulunmadığından Türk Borçlar Kanunu’nun ayıba karşı tekeffül hükümleri (m.219 vd.) uygulanır ve uyuşmazlık genel mahkemelerde görülür.
Nereye başvurulur?
- Önce satıcıya yazılı başvurun. Noter ihtarnamesi ya da e-posta; seçtiğiniz hakkı açıkça yazın. Ret cevabı, dosyanın en güçlü ekidir.
- Tüketici hakem heyeti — parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda. Ücretsizdir, avukat gerekmez, e-Devlet üzerinden yapılabilir. Örnek dilekçe: tüketici hakem heyeti başvuru dilekçesi.
- Tüketici mahkemesi — sınırın üzerinde. Burada dava şartı arabuluculuk uygulanır.
Araç bedelleri çoğu zaman hakem heyeti sınırının üzerinde kaldığından, bu dosyalar genellikle tüketici mahkemesinde görülür.
Hazırlanacak belgeler
- Satış sözleşmesi ve fatura, noter satış belgesi
- İlan metni ve satıcının “hasarsız / orijinal” beyanını gösteren yazışmalar (ekran görüntüsü)
- Tramer / sigorta hasar dökümü
- Yetkili servis ve muayene kayıtları
- Ekspertiz raporu
- Ödeme dekontları
Kaza sonrası tazminat talepleriniz için trafik kazası tazminat dava dilekçesi, alan bilgisi için Tüketici Hukuku ve Trafik Kazası ve Sigorta Hukuku sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Tüketici hakem heyeti parasal sınırları her yıl güncellenir; başvurudan önce güncel tutarı doğrulayınız.