Unutulma Hakkı: Google Arama Sonuçlarından Çıkarma

Yıllar önce hakkınızda çıkmış bir haber, adınızı Google’da arayan herkesin karşısına ilk sırada çıkıyor olabilir — dava beraatle sonuçlanmış olsa bile. Unutulma hakkı, güncelliğini yitirmiş ve kamu yararı kalmamış içeriklerin arama sonuçlarıyla ilişkilendirilmesinin önlenmesini isteme hakkıdır.

Hukuki dayanak

Unutulma hakkı, tek bir maddede yazılı değildir; Anayasa m.20’deki özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması hakkından türetilmiştir. Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kararlarında bu hakkı tanımış, Kişisel Verileri Koruma Kurulu da arama motorlarına yönelik başvuru usulünü belirlemiştir.

Değerlendirmede ifade ve basın özgürlüğü ile kişilik hakkı arasında denge kurulur; talep otomatik olarak kabul edilmez.

İki farklı talep — karıştırmayın

• İçeriğin kaynaktan kaldırılması / erişimin engellenmesi. Haberin yayımlandığı siteye yöneliktir. Yol: 5651 sayılı Kanun m.9 uyarınca sulh ceza hâkimliğine başvuru; hâkim yirmi dört saat içinde duruşma yapmaksızın karar verir. Ayrıntı ve örnek dilekçe: erişimin engellenmesi talebi.
• Arama sonuçlarından çıkarılması (unutulma hakkı). İçerik kaynakta kalır; yalnızca adınızla yapılan aramalarda listelenmesi önlenir. Yol: önce arama motoruna başvuru, reddedilirse Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyet.

İkincisi, haberin tümüyle silinmesini gerektirmediği için ifade özgürlüğüne daha az müdahale eder ve bu nedenle kabul edilme ihtimali daha yüksektir.

Kurul hangi ölçütlere bakıyor?

Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun belirlediği değerlendirme ölçütleri arasında şunlar yer alır:

• İlgili kişinin kamusal yaşamda önemli rol oynayıp oynamadığı. Siyasetçi, üst düzey kamu görevlisi ve kamuya mal olmuş kişiler bakımından eşik yüksektir.
• Arama sonucunun konusu. İçerik özel hayata mı, mesleki faaliyete mi ilişkin?
• İçeriğin güncelliği ve doğruluğu. Eski, düzeltilmemiş ya da sonradan gerçeğe aykırı hâle gelmiş bilgi.
• İçeriğin kişi hakkında önyargıya yol açıp açmadığı ve bir risk doğurup doğurmadığı.
• Ceza soruşturmasına ilişkin içerikte: soruşturmanın takipsizlikle ya da yargılamanın beraatle sonuçlanıp sonuçlanmadığı. Bu, kabul edilen taleplerin en tipik grubudur.
• Verinin çocuklara ilişkin olup olmadığı.
• Verinin özel nitelikli kişisel veri (sağlık, ceza mahkûmiyeti, inanç gibi) olup olmadığı.

Başvuru nasıl yapılır?

1. Arama motoruna başvurun. Google ve diğer arama motorlarının kaldırma talep formları vardır. Talebinizde tam URL’leri tek tek listeleyin ve neden güncelliğini yitirdiğini açıklayın. Beraat ya da takipsizlik kararınız varsa ekleyin.
2. Cevabı bekleyin. Veri sorumlusu, başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırmak zorundadır (KVKK m.13).
3. Reddedilirse Kurul’a şikâyet edin. KVKK m.14 uyarınca başvurunun reddi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâllerinde; cevabı öğrendiğiniz tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurul’a şikâyette bulunabilirsiniz.
4. Kurul kararına karşı idari yargıda iptal davası açılabilir.

Sınırları

Unutulma hakkı mutlak değildir. Kabul edilmeyen tipik talepler: kamuya mal olmuş kişilerin mesleki faaliyetine ilişkin içerikler, güncel ve kamu yararı taşıyan haberler, kesinleşmiş mahkûmiyet kararına ilişkin doğru bilgiler, ticari itibara yönelik ama gerçeğe uygun değerlendirmeler.

Ayrıca arama sonucundan çıkarma kararı, çoğu zaman ad–soyad aramasıyla sınırlıdır; içerik başka anahtar kelimelerle hâlâ bulunabilir ve kaynak sitede yayında kalmaya devam eder.

Yanlış haber varsa ek yollar

İçerik gerçeğe aykırıysa, unutulma hakkından bağımsız olarak tekzip (düzeltme ve cevap) hakkı ve manevi tazminat davası gündeme gelir. İçerik aynı zamanda hakaret ya da özel hayatın gizliliğini ihlâl suçunu oluşturuyorsa, Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyet yolu paralel olarak işletilir; şikâyete bağlı suçlarda altı aylık süre işler.

Alan bilgisi için Bilişim Hukuku ve Ceza Hukuku sayfalarımıza, sicil kaydının silinmesi için adli sicil ve arşiv kaydı silme yazımıza bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Başvuru süreleri ve değerlendirme ölçütleri güncellenebilir; başvurudan önce yürürlükteki düzenlemeyi doğrulayınız.