Unutulma Hakkı: Google Arama Sonuçlarından Çıkarma
- Unutulma hakkı, içeriği silmez; arama sonuçlarında adınızla ilişkilendirilmesini önler.
- Başvuru arama motoruna yapılır; reddedilirse KVKK Kurulu’na şikâyet edilir.
- Süreler: cevabı öğrenmeden 30 gün, her hâlde başvurudan itibaren 60 gün.
- Ölçüt: bilginin güncelliği, doğruluğu, kişinin kamusal rolü ve kamu yararı.
- Kamusal görev yürütenler ve güncel kamu yararı taşıyan içerikler bakımından talep reddedilebilir.
- İçeriğin tamamen kaldırılması için 5651 m.9 kapsamında ayrı başvuru gerekir.
Yıllar önce hakkınızda çıkmış bir haber, adınızı arama motorunda arayan herkesin karşısına ilk sırada çıkıyor olabilir — dava beraatle sonuçlanmış olsa bile. Unutulma hakkı, güncelliğini yitirmiş ve kamu yararı kalmamış içeriklerin arama sonuçlarıyla ilişkilendirilmesinin önlenmesini isteme hakkıdır.
En sık yaşanan yanlış anlama şudur: unutulma hakkı içeriği internetten silmez. Haber sitesindeki yazı yerinde kalır; yalnızca adınız aratıldığında arama sonuçları arasında çıkmaz. İçeriğin tamamen kaldırılması isteniyorsa başvurulacak yol farklıdır.
Hangi yol, neyi sağlar?
| Yol | Muhatap | Sonuç |
|---|---|---|
| Unutulma hakkı | Arama motoru → KVKK Kurulu | Ad aramasında sonuç çıkmaz; içerik yerinde kalır |
| İçeriğin çıkarılması / erişimin engellenmesi | Sulh ceza hâkimliği (5651 m.9) | İçeriğe erişim engellenir |
| Özel hayatın gizliliği | BTK + hâkim onayı (5651 m.9/A) | Gecikmesinde sakınca varsa hızlı engelleme |
| Cevap ve düzeltme hakkı | Yayıncı → sulh ceza hâkimliği | Yanlış habere düzeltme yayını |
| Tazminat | Hukuk mahkemesi | Maddi ve manevi zararın giderilmesi |
Bu yollar birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Çoğu olayda doğru strateji şudur: içerik hukuka aykırıysa 5651 kapsamında erişimin engellenmesi, hukuka uygun ama güncelliğini yitirmişse unutulma hakkı başvurusu, ikisi birden mümkünse paralel yürütülmesi.
Hukuki dayanak
Unutulma hakkı, ayrı bir kanun maddesinde tanımlanmamıştır. Dayanağını şunlardan alır:
- Anayasa m.20 — özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması
- 6698 sayılı KVKK m.7 ve m.11 — verilerin silinmesi, yok edilmesi ve ilgili kişinin hakları
- KVKK Kurulu kararları — arama motorlarına yapılacak başvurulara ilişkin ölçütler
- Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kararları — ifade özgürlüğü ile özel hayat dengesinin kurulması
Değerlendirmede kullanılan ölçütler
Talebin kabul edilip edilmeyeceği, çatışan iki menfaatin dengelenmesiyle belirlenir: bir yanda ifade ve basın özgürlüğü ile kamunun bilgi alma hakkı, diğer yanda özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması.
| Ölçüt | Talebi güçlendiren | Talebi zayıflatan |
|---|---|---|
| Kişinin rolü | Sıradan vatandaş | Siyasetçi, kamu görevlisi, tanınmış kişi |
| Güncellik | Olay üzerinden uzun süre geçmiş | Yakın tarihli, süreç devam ediyor |
| Doğruluk | Bilgi yanlış veya eksik | Bilgi doğru ve teyitli |
| Kamu yararı | Güncel kamu yararı kalmamış | Kamu sağlığı, güvenliği, mali suçlar |
| İçeriğin niteliği | Özel hayata ilişkin, hassas veri | Mesleki faaliyet, kamusal işlev |
| Yargısal sonuç | Beraat, takipsizlik, düşme | Kesinleşmiş mahkûmiyet |
| Kaynak | Kişinin rızası olmadan yayılmış | Kişinin kendi paylaşımı |
Beraat kararı özellikle güçlü bir dayanaktır. Hakkında haber yapılan kişi sonradan beraat etmiş ya da takipsizlik kararı verilmişse, suçlamayı içeren haberin adıyla birlikte arama sonuçlarında kalması masumiyet karinesini zedeler. Bu durumda talebin kabul edilme ihtimali belirgin biçimde artar.
Başvuru usulü ve süreler
- Arama motoruna başvuru. İlgili arama motorunun sağladığı form veya iletişim kanalı üzerinden, kaldırılması istenen bağlantı adresleri (URL) tek tek belirtilerek yapılır.
- Gerekçe sunulur. Bilginin güncelliğini yitirdiği, doğru olmadığı veya kamu yararının kalmadığı somut biçimde anlatılır; beraat/takipsizlik kararı varsa eklenir.
- Cevap süresi. Veri sorumlusu sıfatıyla arama motoru, talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırmalıdır.
- KVKK Kurulu’na şikâyet. Talep reddedilir veya süresinde cevap verilmezse; cevabı öğrenmeden itibaren otuz gün ve her hâlde başvurudan itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunulur.
- Yargı yolu. Kurul kararına karşı idari yargıda dava açılabilir; ayrıca kişilik haklarına saldırı nedeniyle hukuk mahkemesinde tazminat istenebilir.
Başvuruda bulunması gerekenler
- Kimlik bilgileri ve iletişim adresi
- Kaldırılması istenen tam URL listesi — “adımı aratınca çıkan haberler” biçiminde genel talep yetersizdir
- Hangi arama teriminde çıktığı (genellikle ad–soyad)
- İçeriğin neden güncelliğini yitirdiği
- Varsa beraat, takipsizlik veya düşme kararı
- Bilgi yanlışsa doğruyu gösteren belge
Örnek olay
Bir kişi hakkında sekiz yıl önce “dolandırıcılıktan gözaltına alındı” haberi yapılıyor. Soruşturma takipsizlikle sonuçlanıyor, ancak haber hâlâ adı aratıldığında ilk sırada çıkıyor ve iş başvurularını etkiliyor.
- Kişi, arama motoruna başvurarak ilgili URL’leri tek tek bildirir.
- Gerekçe: olay üzerinden sekiz yıl geçmiştir, takipsizlik kararı vardır, kişi kamusal bir rol üstlenmemektedir ve güncel kamu yararı kalmamıştır.
- Takipsizlik kararı başvuruya eklenir — en güçlü dayanaktır.
- Arama motoru 30 gün içinde cevap vermelidir.
- Reddedilirse 30/60 günlük süreler içinde KVKK Kurulu’na şikâyet edilir.
- Haberin kendisi de gerçeğe aykırıysa, ayrıca 5651 m.9 kapsamında içeriğin çıkarılması ve cevap–düzeltme hakkı gündeme gelir.
- Kişilik haklarına saldırı nedeniyle manevi tazminat davası açılabilir.
- Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E.2019/28149, K.2020/13099, 19.10.2020 Değerlendirme ölçütlerinin tam listesini verir. Bir internet yayınının unutulma hakkı kapsamında çıkarılabilmesi için şu hususların birlikte ve ayrıntılı incelenmesi gerekir: yayının içeriği, yayında kaldığı süre, güncelliğini yitirme, tarihsel bir veri olarak kabul edilememe, kamu yararına katkısı, habere konu kişinin siyasetçi veya ünlü olup olmadığı, haberin olgusal gerçekler ya da değer yargısı içerip içermediği ve halkın ilgili veriye yönelik ilgisi. Somut olayda haberler yayınlandıkları tarihte kişilik hakkı ihlali içermiyordu; ancak başvuranların beraat etmesi ve aradan dokuz yıl geçmesiyle haberin “güncellik” değerini yitirdiği, yargılamanın sona ermesiyle birlikte durumun haksızlığa dönüştüğü kabul edilmiştir.
- Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E.2018/7735, K.2018/13080, 10.12.2018 Sınırı ve yöntemi birlikte gösterir. Hukuk Genel Kurulu’nun 17.06.2015 tarihli, 2014/4-56 E., 2015/1679 K. sayılı kararına atıfla unutulma hakkı, “üstün bir kamu yararı olmadığı sürece, dijital hafızada yer alan geçmişte yaşanılan olumsuz olayların bir süre sonra unutulmasını, başkalarının bilmesini istemediği kişisel verilerin silinmesini ve yayılmasının önlenmesini isteme hakkı” olarak tanımlanır. Buna karşılık Daire, “yargının görevinin… haberleri tamamen ortadan kaldırarak geçmişte meydana gelmiş olayların yeniden yazılmasını sağlamak olmadığını” ve “İnternet haber arşivinin bir bütün olarak basın özgürlüğünün koruması altında olduğunu” vurgular. Yöntem olarak haberle kişi arasında ilişki kuran kişisel verilerin silinmesi, haberin anonim hâle getirilmesi veya içeriğin bir kısmına erişimin engellenmesi gibi seçenekler sayılır.
- Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E.2021/633, K.2021/2773, 10.03.2021 Hakkın anayasal dayanağını kurar: unutulma hakkı Anayasa’da açıkça düzenlenmemiş olmakla birlikte, Anayasa m.5 (devletin pozitif yükümlülüğü), m.17 (şeref ve itibarın korunması) ve m.20/3 (kişisel verilerin korunması) birlikte düşünüldüğünde, devletin bireye “geçmişte yaşadıklarının başkaları tarafından öğrenilmesi engellenerek ‘yeni bir sayfa açma’ olanağı verme” sorumluluğu bulunmaktadır. Karar ayrıca usul bakımından önemlidir: erişimin engellenmesi için yayın içeriğinde suç unsuru bulunması şartı aranmaz ve suç işlenmişse dahi ceza muhakemesinin sonucu beklenmeksizin koruma tedbiri olarak hükmedilebilir.
- Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E.2019/31517, K.2019/14002, 11.11.2019 Talebin reddedildiği bir örnektir ve dengenin nasıl kurulduğunu gösterir. Haber on beş yıl önce yayımlanmış olmasına rağmen Daire; başvuranın suç örgütüne üye olma ve silahlı ihkak-ı hak suçlarından yargılandığını, haberin o tarihte maddi bir gerçekliğe işaret ettiğini, başvuranın bir iş adamı olarak ticari faaliyetlerinin adli sicil kaydından bağımsız değerlendirilemeyeceğini ve haberin kamu yararına katkısının devam ettiğini belirterek güncelliğini yitirmediği sonucuna varmıştır. Sürenin uzunluğu tek başına yeterli değildir.
- Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E.2023/30, K.2023/2890, 28.03.2023 Başvurunun hukuki dayanağını ve iki koşulunu netleştirir: 5651 sayılı Kanun m.9’un uygulanabilmesi için internet ortamında yapılan bir yayın bulunması ve bu yayın içeriği nedeniyle kişilik haklarının ihlal edilmesi gerekir. Kararda, hakkında beraat bulunan ve güncellik değerini kaybeden haber içeriklerinin kişilik haklarını zedelediği gerekçesiyle itirazın kabulü gerekirken reddedilmesi isabetsiz bulunmuştur.
- URL belirtmeden genel talep göndermek. Bağlantı adresleri tek tek yazılmalıdır.
- İçeriğin silineceğini sanmak. Unutulma hakkı yalnızca arama sonucundan çıkarır.
- Beraat/takipsizlik kararını eklememek. En güçlü dayanak budur.
- 30/60 günlük süreleri kaçırmak. Kurula şikâyet hakkı düşer.
- Doğrudan Kurula başvurmak. Önce arama motoruna başvuru zorunludur.
- Tek yola bağlı kalmak. İçerik hukuka aykırıysa 5651 kapsamındaki yol paralel yürütülmelidir.
- Kendi paylaşımını unutulma hakkıyla kaldırmaya çalışmak. Kişinin kendi yayımladığı içerikte talep zayıflar; önce kaynaktan kaldırılmalıdır.
Talebin reddedilebileceği hâller
- Kişi kamusal görev yürütüyorsa veya siyasi/toplumsal olarak tanınmışsa
- İçerik güncel kamu yararı taşıyorsa
- Bilgi doğru ve süreç devam ediyorsa
- İçerik kişinin mesleki faaliyetine ilişkinse ve kamunun bilgi alma menfaati ağır basıyorsa
- İçerik kesinleşmiş mahkûmiyete dayanıyorsa
Unutulma hakkı haberi internetten siler mi?
Hayır. Unutulma hakkı, içeriğin bulunduğu sitede kalmasına engel olmaz; yalnızca kişinin adı aratıldığında arama motoru sonuçları arasında görünmesini önler. İçeriğin tamamen kaldırılması isteniyorsa 5651 sayılı Kanun m.9 kapsamında sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi talep edilmelidir. Özel hayatın gizliliğinin ihlali söz konusuysa m.9/A kapsamında doğrudan BTK’ya başvurulabilir ve karar sonrasında hâkim onayına sunulur.
Başvuru nereye ve nasıl yapılır?
Başvuru önce arama motoruna yapılır; arama motoru bu talep bakımından veri sorumlusu sıfatındadır. Başvuruda kaldırılması istenen bağlantı adreslerinin tek tek belirtilmesi gerekir; “adımı aratınca çıkan haberler” biçimindeki genel talepler yetersiz kalır. Arama motoru talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırmalıdır. Talep reddedilir veya süresinde cevap verilmezse, cevabı öğrenmeden itibaren otuz gün ve her hâlde başvurudan itibaren altmış gün içinde KVKK Kurulu’na şikâyette bulunulur.
Hangi durumlarda talep kabul edilir?
Değerlendirmede kişinin kamusal yaşamda oynadığı rol, bilginin güncelliği ve doğruluğu, içeriğin niteliği ile kamunun bilgi alma menfaati birlikte dikkate alınır. Sıradan bir vatandaş hakkında, üzerinden uzun süre geçmiş, güncel kamu yararı kalmamış ve özel hayata ilişkin içeriklerde talep güçlenir. Buna karşılık kamusal görev yürüten kişiler, güncel kamu yararı taşıyan içerikler ve kesinleşmiş mahkûmiyete dayanan haberler bakımından talep reddedilebilir.
Beraat ettim ama haber duruyor, ne yapabilirim?
Beraat, takipsizlik veya düşme kararı unutulma hakkı başvurusunda en güçlü dayanaklardan biridir. Suçlamayı içeren bir haberin, kişi hakkında beraat kararı verilmiş olmasına rağmen adıyla birlikte arama sonuçlarında kalması masumiyet karinesini zedeler. Bu kararın başvuruya eklenmesi talebin kabul edilme ihtimalini belirgin biçimde artırır. Haber gerçeğe aykırı bilgi de içeriyorsa ayrıca cevap ve düzeltme hakkı ile içeriğin çıkarılması yolları paralel yürütülebilir.
Süreler ne kadar?
Arama motoru, veri sorumlusu sıfatıyla başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırmalıdır. Talep reddedilir, verilen cevap yetersiz bulunur ya da süresinde cevap verilmezse ilgili kişi, cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde KVKK Kurulu’na şikâyette bulunabilir. Bu süreler kaçırıldığında şikâyet hakkı düşer; ancak kişilik haklarına saldırı nedeniyle hukuk mahkemesinde tazminat isteme hakkı saklı kalır.
Doğrudan KVKK Kurulu’na başvurabilir miyim?
Hayır. Kanun, Kurula şikâyet yolundan önce veri sorumlusuna başvurulmasını zorunlu kılar; arama motoru bu talep bakımından veri sorumlusudur. Bu sıra atlandığında şikâyet usulden reddedilir ve zaman kaybedilir. Bu nedenle önce arama motoruna, kaldırılması istenen bağlantı adresleri ve gerekçeleri açıkça belirtilerek başvurulmalı, ancak sonuç alınamazsa Kurula şikâyet edilmelidir.
Tazminat da isteyebilir miyim?
Evet. Unutulma hakkı başvurusu ve KVKK şikâyeti, kişilik haklarına saldırı nedeniyle hukuk mahkemesinde tazminat davası açmayı engellemez; iki yol paralel yürütülebilir. İçeriğin yanlış bilgi içermesi, güncelliğini yitirmiş olmasına rağmen ısrarla yayımda tutulması veya özel hayata ilişkin verilerin rıza dışı yayılması hâllerinde maddi ve manevi tazminat talep edilebilir. KVKK Kurulu kararı, açılacak tazminat davasında güçlü bir delil oluşturur.
- Anayasa m.20 — Özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması
- Anayasa m.26, 28 — İfade ve basın özgürlüğü
- 6698 sayılı KVKK m.7 — Kişisel verilerin silinmesi, yok edilmesi veya anonim hâle getirilmesi
- 6698 sayılı KVKK m.11 — İlgili kişinin hakları
- 6698 sayılı KVKK m.13, 14 — Başvuru ve şikâyet usulü ile süreler
- 5651 sayılı Kanun m.9, 9/A — İçeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi
- 4721 sayılı TMK m.24-25 · 6098 sayılı TBK m.58 — Kişiliğin korunması ve manevi tazminat
- KVKK Kurulu kararları — Arama motorlarına başvuru ve değerlendirme ölçütleri
Veri ihlali süreçleri için KVKK veri ihlali başvurusu, hesap ele geçirme hâlinde izlenecek yol için sosyal medya hesabının ele geçirilmesi yazılarımıza bakabilirsiniz. Alan bilgisi: Bilişim Hukuku.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olayın koşulları farklı sonuçlar doğurabilir.
Mevzuat ve Kurul uygulaması değişebildiğinden, başvuru öncesi güncel düzenleme doğrulanmalıdır.