İstenmeyen Reklam SMS’i: İYS, Ret Hakkı ve Şikâyet

İstemediğiniz hâlde gelen reklam SMS’leri, e-postalar ve arama kayıtları rastgele değildir — hukuken düzenlenmiş bir alandır. 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Ticari Elektronik İleti Yönetmeliği uyarınca kural nettir: önceden onay alınmadan ticari elektronik ileti gönderilemez.

Temel kural: önce onay

Ticari elektronik ileti — yani mal ve hizmetleri tanıtmak, pazarlamak ya da işletmeyi tanıtmak amacıyla gönderilen SMS, e-posta, sesli arama ve benzeri iletiler — alıcının önceden onayı olmadan gönderilemez. Onay; yazılı olarak, elektronik ortamda ya da kanunda öngörülen diğer yollarla alınabilir ve ispat yükü hizmet sağlayıcıdadır.

Onayın istisnaları vardır: alıcının kendisiyle iletişime geçilmesi amacıyla iletişim bilgilerini kendisinin vermiş olduğu hâllerde, verdiği amaçla sınırlı olarak; ayrıca esnaf ve tacirlere gönderilen iletilerde önceden onay aranmaz — ancak bu hâlde de ret hakkı geçerlidir.

İYS — İleti Yönetim Sistemi

İYS, ticari elektronik ileti onaylarının tutulduğu ve alıcıların onay/ret tercihlerini yönetebildiği merkezî sistemdir. İşleyişi şöyledir:

• Hizmet sağlayıcılar, aldıkları onayları İYS’ye kaydetmek zorundadır. İYS’ye kaydedilmeyen onaya dayanılarak ileti gönderilemez.
• Alıcılar iys.org.tr üzerinden ya da e-Devlet ile giriş yaparak kendilerine ait tüm onayları görebilir; dilediğini tek tek ya da toplu olarak reddedebilir.
• Ret bildirimi, hizmet sağlayıcıya üç iş günü içinde işlenir ve bundan sonra ileti gönderilemez.
• Her ticari elektronik iletide, ret hakkının kullanılmasına imkân veren iletişim bilgisi bulunmak zorundadır. Reddin ücretsiz ve kolay olması gerekir.

Yine de geliyorsa: şikâyet yolu

1. Önce reddedin. İYS üzerinden ret işlemi yapın ya da iletideki ret kanalını kullanın. Ekran görüntüsü alın; ret tarihini belgelemek şikâyetin temelidir.
2. Üç iş gününü bekleyin. Bu süreden sonra hâlâ ileti geliyorsa ihlal doğmuştur.
3. Ticaret Bakanlığına şikâyet edin. Şikâyet, e-Devlet üzerinden ya da şikayet.ticaret.gov.tr üzerinden yapılabilir. Şikâyet, iletinin alındığı tarihten itibaren kanunda öngörülen süre içinde ve alıcının ikametgâhının bulunduğu yerdeki il ticaret müdürlüğüne yapılır.
4. Dilekçenize ekleyin: iletinin ekran görüntüsü (gönderen numara/adres, tarih ve saat görünecek şekilde), ret işleminin belgesi ve varsa gönderen firmanın bilgileri.

İhlal hâlinde hizmet sağlayıcıya idari para cezası uygulanır; ceza miktarları kanunda belirlenmiş olup her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Ayrıca aynı fiilin çok sayıda alıcıya karşı işlenmesi hâlinde cezanın artırılması öngörülmüştür.

Kişisel veri boyutu — KVKK

Telefon numaranız ve e-posta adresiniz kişisel veridir. Bunların rızanız olmadan işlenmesi ya da üçüncü kişilere aktarılması, 6698 sayılı KVKK bakımından ayrı bir ihlaldir. İzlenecek yol:

1. Veri sorumlusuna başvurun. KVKK m.11 kapsamında; kişisel verilerinizin hangi amaçla işlendiğini, kimlere aktarıldığını sorabilir, silinmesini talep edebilirsiniz. Veri sorumlusu en geç otuz gün içinde cevap vermek zorundadır.
2. Kurula şikâyet edin. Başvuru reddedilir, yetersiz cevap verilir ya da süresinde yanıtlanmazsa Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyette bulunulabilir.
3. Numaranızı nereden aldıklarını sorun. Uygulamada en etkili soru budur: veri sorumlusu, verinin hukuka uygun yolla elde edildiğini ispatlamak zorundadır.

İçerik kişilik hakkınızı ihlâl ediyorsa

Gelen ileti yalnızca reklam değil de hakaret, tehdit ya da özel hayatınıza ilişkin bir içerik taşıyorsa, konu ceza hukukuna geçer. Bu hâlde Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyet yolu izlenir; içerik internette yayımlanmışsa erişimin engellenmesi talebiyle sulh ceza hâkimliğinden yirmi dört saat içinde karar alınabilir.

Ödemeye ilişkin bir uyuşmazlık varsa tüketici hakem heyeti yolu değerlendirilir. Alan hakkında genel bilgi için Bilişim Hukuku ve Tüketici Hukuku sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. İdari para cezası tutarları ve başvuru süreleri mevzuatla belirlenir ve güncellenir; başvurudan önce yürürlükteki düzenlemeyi doğrulayınız.