İstenmeyen Reklam SMS’i Nasıl Engellenir? İYS, Ret Hakkı ve Şikâyet Yolu (6563)

6563 sayılı Kanun m.6/1 uyarınca ticari elektronik iletiler alıcılara ancak önceden onayları alınmak kaydıyla gönderilebilir. Yönetmelik m.5/3’e göre de İYS üzerinde onayı bulunmayan alıcılara ticari elektronik ileti gönderilemez. Önce iletideki ret imkânını kullanın veya İYS üzerinden reddedin; ardından ekran görüntüsü, tarih ve gönderici bilgisiyle Ticaret Bakanlığı’na şikâyette bulunun. Ret bildiriminden sonra üç iş günü geçtiği hâlde gelen her ileti ayrı bir ihlal oluşturur.

Yönetmelik m.7/10 uyarınca İYS üzerinden alınmayan onaylarda onayın alındığına ilişkin ispat yükümlülüğü hizmet sağlayıcıya aittir. Ayrıca m.7/11 gereği İYS dışında alınan onaylar üç iş günü içinde İYS’ye kaydedilir ve m.7/12’ye göre İYS’ye kaydedilmeyen onaylar geçersiz kabul edilir. Bu nedenle firmanın elinde onay belgesi olsa bile İYS’ye aktarılmamışsa hukuken geçerli bir onaydan söz edilemez.

Koşullarına uyulmuşsa geçerlidir. Yönetmelik m.7/5’e göre onay; abonelik, satış veya üyelik sözleşmesi gibi bir sözleşmenin içeriğine dâhil edilerek alınıyorsa sözleşmenin sonunda, olumlu irade beyanından veya imzadan önce, “ticari elektronik ileti” kenar başlığı altında, reddetme imkânı da tanınarak en az on iki punto ile yazılarak alınır. Ayrıca m.7/8 uyarınca olumlu irade beyanı önceden seçilmiş olarak yer alamaz ve m.7/9 uyarınca onay, mal veya hizmetin temini için ön şart olarak ileri sürülemez.

Alıcının iletişim bilgilerini vermesi hâlinde temin edilen mal veya hizmete ilişkin değişiklik, kullanım ve bakım iletileri; devam eden abonelik, üyelik veya ortaklık durumu ile tahsilat, borç hatırlatma, bilgi güncelleme, satın alma ve teslimat bildirimleri; mevzuattan doğan bilgi verme yükümlülükleri; tacir ve esnaf olan alıcılar ile sermaye piyasası mevzuatı uyarınca aracılık yapan şirketlerin bilgilendirme iletileri. Ancak Yönetmelik m.6/2 açıktır: bu tür bildirimlerde herhangi bir mal veya hizmet özendirilemez veya tanıtımı yapılamaz.

Onay alma yükümlülüğü hizmet sağlayıcıdadır. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, ticari elektronik ileti kimin adına gönderiliyorsa onayın da bu kimse tarafından alınacağını; aracı hizmet sağlayıcının fonksiyonunun teknik bir süreçten ibaret olduğunu ve onay alma yükümlülüğünün bulunmadığını belirtmiştir. Buna karşılık aracı hizmet sağlayıcının kendi yükümlülükleri vardır: sistemini İYS ile uyumlaştırmak, İYS’ye kayıtlı olmayan hizmet sağlayıcıların iletilerini başlatmamak ve gönderim öncesi İYS’den onay kontrolü yapmak.

Danıştay 10. Daire, bu yükümlülüğün iptali istemiyle açılan davayı reddetmiştir. Kararda, düzenlemenin kamu yararı amacına ulaşma bakımından elverişli ve gerekli olduğu; alıcıların her bir hizmet sağlayıcı yönünden ileti onayı verip vermediğini sorgulama işleminin basit bir entegrasyonla tamamlanabileceği karşısında orantılı da olduğu belirtilmiştir. Ayrıca aracı hizmet sağlayıcının, onaysız iletilerin alıcıya ulaşmasını engelleme noktasında nihai aşamayı oluşturduğu vurgulanmıştır.

6563 sayılı Kanun m.8/3 uyarınca talebin ulaşmasını müteakip hizmet sağlayıcı üç iş günü içinde alıcıya elektronik ileti göndermeyi durdurur. Yönetmelik m.9/6’ya göre hizmet sağlayıcı kendisine iletilen ret bildirimlerini ayrıca üç iş günü içinde İYS’ye bildirir. Ret bildirimi, bildirimin yapıldığı iletişim kanalına ilişkin onayı geçersiz kılar ve alıcı reddetme hakkını doğrudan İYS üzerinden de kullanabilir.

6563 sayılı Kanun m.12/1-a’ya göre 6. maddenin birinci fıkrasına (önceden onay) veya 7. maddenin birinci fıkrasına (iletinin içeriğinin onaya uygun olması) aykırı hareket eden hizmet sağlayıcılara ve aracı hizmet sağlayıcılara bin Türk lirasından beş bin Türk lirasına kadar idari para cezası verilir. Bir defada birden fazla kimseye onaysız ileti gönderilmesi hâlinde bu ceza on katına kadar artırılır (m.12/2). İletide hizmet sağlayıcıyı tanıtan ve iletişim bilgilerinin bulunmaması (m.7/2-3) bin ile on bin lira, ret imkânının sağlanmaması veya üç iş günü içinde gönderimin durdurulmaması (m.8/2-3) iki bin ile on beş bin lira arasında cezalandırılır. Bunlar kanun metnindeki tutarlardır; yeniden değerleme nedeniyle güncel tutarlar işlem tarihinde teyit edilmelidir.

6563 sayılı Kanun m.6/2’ye göre esnaf ve tacirlere önceden onay alınmaksızın ticari elektronik iletiler gönderilebilir. Ancak alıcının reddetme hakkı saklıdır: alıcılar diledikleri zaman hiçbir gerekçe belirtmeksizin ticari elektronik iletileri almayı reddedebilir (m.8/1) ve talebin ulaşmasını müteakip hizmet sağlayıcı üç iş günü içinde ileti göndermeyi durdurur (m.8/3).

6563 sayılı Kanun’a aykırılıktan verilen idari yaptırım kararlarına karşı, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri çerçevesinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Yargıtay 19. Ceza Dairesi’nin incelediği bir olayda, gönderildiği iddia edilen mesaj içeriklerinin bir örneğinin şikâyetçiden temin edilerek Kanun’un ilgili maddelerine uygun gönderilip gönderilmediğinin tespit edilmesi ve kabahatlinin mesajı kendisinin göndermediği yönündeki savunmasının araştırılması gerektiği belirtilmiştir. Bu nedenle itiraz dilekçesinde gönderen kimliği ve içerik incelemesi açıkça talep edilmelidir.