Suçu ve Suçluyu Övme (TCK 215): Açık ve Yakın Tehlike, Sosyal Medya Paylaşımları ve Beraat Kararları
- TCK m.215’e göre işlenmiş bir suçu veya işlediği suçtan dolayı bir kişiyi alenen öven kimse, bu nedenle kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlike ortaya çıkarsa iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- Suçun oluşması için yalnızca övgü yeterli değildir; övgünün kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlike doğurması gerekir.
- Yargıtay 8. Ceza Dairesine göre bu tehlike soyut değil somut olmalıdır.
- Mahkeme, tehlikenin hangi delillere dayandığını gerekçesinde göstermelidir; kanundaki ifadeleri tekrar etmek yeterli değildir.
- Övülen fiilin işlenmiş olması ve övülen kişinin bu fiilden dolayı suçlu sıfatını kazanmış olması aranır.
- Övülen kişi hakkında paylaşım tarihinde kesinleşmiş mahkûmiyet yoksa suçun unsurları oluşmayabilir.
- Kesinleşmiş bir mahkûmiyet olsa bile övgünün kamu güvenliğini tehlikeye düşürecek yoğunlukta olması gerekir.
- Adaletsizlik düşüncesini dile getiren tepki ve serzeniş niteliğindeki paylaşımlar, Yargıtay’ca övme amacı taşımayan açıklamalar olarak değerlendirilmiştir.
- Aynı saatlerde yapılan paylaşımlar bakımından da sonuç, paylaşımla tehlike arasında illiyet bağı kurulup kurulamadığına göre değişmiştir.
- Sanık hesabın kendisine ait olmadığını savunuyorsa, hesap bilgileri ve IP kayıtları araştırılmadan mahkûmiyet kurulamaz.
- Suç basın ve yayın yoluyla işlenirse TCK m.218 uyarınca ceza yarı oranında artırılır; sosyal medya paylaşımları bu kapsamda görülmektedir.
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, basın-yayın artırımıyla üst sınırı üç yıla çıkan bu suçu basit yargılama usulüne tabi görmemiştir.
- Değişik zamanlarda yapılan paylaşımlarda zincirleme suç hükümleri uygulanır.
- Haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları TCK m.218 uyarınca suç oluşturmaz.
- Paylaşım bir terör örgütünün cebir, şiddet veya tehdit yöntemlerini meşru gösteriyorsa ayrıca örgüt propagandası suçu gündeme gelebilir.
Suçu ve suçluyu övme suçlaması, bugün çoğunlukla bir sosyal medya paylaşımıyla başlar. Yargılanan bir kişiye destek mesajı, kamuoyunda tartışılan bir olay hakkında yazılan yorum veya bir kaza ya da saldırı gecesi yapılan paylaşım, soruşturma konusu olabilmektedir.
Kanun bu suçu geniş bir ifade özgürlüğü alanının ortasına yerleştirmiş ve cezalandırmayı açık ve yakın tehlike şartına bağlamıştır. Bu nedenle aynı gün, aynı olay hakkında yapılan iki paylaşımdan biri beraatle, diğeri mahkûmiyetle sonuçlanabilmektedir. Aşağıda Yargıtay kararları üzerinden bu ayrımın nasıl yapıldığı ele alınmaktadır.
Kanunî dayanak
| Konu | Dayanak | Yargıtay yaklaşımı |
|---|---|---|
| Hareket | TCK m.215 | İşlenmiş suçu veya suçluyu alenen övme |
| Tehlike şartı | Y8CD 03.03.2025 | Açık, yakın ve somut tehlike aranır |
| Gerekçe | Y8CD 03.03.2025 | Tehlikenin delilleri gösterilmeli; kanun metnini tekrar yetmez |
| Suçlu sıfatı | Y8CD 29.09.2025 | Paylaşım tarihinde kesinleşmiş mahkûmiyet aranmıştır |
| Övgünün yoğunluğu | Y8CD 29.09.2025 | Tepki ve serzeniş övgü sayılmadı |
| Darbe gecesi paylaşımı | Y8CD 09.12.2024 | Girişim sürerken destekleyici paylaşım: mahkûmiyet onandı |
| Darbe gecesi paylaşımı | Y3CD 15.05.2024 | İlliyet bağı kurulamadı: beraat gerekir |
| Hesap sahipliği | Y8CD 03.03.2025 | IP ve abone bilgileri araştırılmalı |
| Basın-yayın ve usul | TCK m.218; Y8CD 2025 | Yarı oranında artırım; basit yargılama uygulanmadı |
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- İddianamede hangi paylaşımların, hangi tarihlerde ve hangi hesap üzerinden suça konu edildiğini tek tek listeleyin.
- Paylaşımın ekran görüntüsünü, bağlantısını ve varsa erişim, beğeni ve paylaşım sayılarını dosyaya kazandırın.
- Hesabın size ait olmadığını veya ele geçirildiğini savunuyorsanız platform temsilciliğinden hesap ve IP bilgilerinin istenmesini talep edin.
- IP bilgisine göre internet servis sağlayıcısından abone ve kullanım bilgilerinin alınmasını ve gerekirse bilirkişi incelemesi yapılmasını isteyin.
- Övüldüğü iddia edilen kişi hakkında paylaşım tarihinde kesinleşmiş bir mahkûmiyet olup olmadığını UYAP kayıtlarıyla belgeleyin.
- Paylaşımın bağlamını, öncesindeki ve sonrasındaki yazışmaları ve kullanılan ifadelerin anlamını bütün olarak değerlendirin.
- Paylaşımın eleştiri, tepki veya haber verme niteliğinde olup olmadığını savunmada somut örneklerle açıklayın.
- Mahkemeden, açık ve yakın tehlikenin hangi somut olgulara dayandığını gerekçesinde göstermesini talep edin.
- Farklı tarihlerde yapılan paylaşımlar varsa zincirleme suç hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığını kontrol edin.
- Paylaşımın örgüt propagandası olarak nitelendirilme ihtimalini ayrıca değerlendirin; bu nitelendirme cezayı ve görevli mahkemeyi değiştirir.
- Sabıkasız olmanız, yaşınız ve yargılama sürecindeki tutumunuz gibi kişisel özelliklerinizi lehe hükümler için dosyaya sunun.
- Soyut gerekçelerle hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya erteleme reddedilmişse bunu istinaf ve temyiz sebebi yapın.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 29.09.2025 T., 2025/2119 E., 2025/7053 K.
Övülen kişi paylaşım tarihinde suçlu sıfatını kazanmamışsa suç oluşmaz; kesinleşmiş mahkûmiyet olsa bile tepki ve serzeniş niteliğindeki paylaşım övgü değildir. Asliye ceza mahkemesi sanığı, terör örgütü üyeliğinden yargılanan iki kişiye ilişkin 2020 yılında yaptığı iki sosyal medya paylaşımı nedeniyle TCK 215 ve 218 uyarınca beş ay hapis cezasına mahkûm etmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiştir. Daire, suçun oluşması için övülen fiilin işlenmiş olması, failin bu fiilden dolayı suçlu sıfatını kazanması ve övgünün açık ve yakın tehlike yaratacak yoğunlukta bulunması gerektiğini belirtmiştir. İlk paylaşımda sözü edilen kişi hakkında yalnızca bölge adliye mahkemesi kararı bulunduğunu ve Yargıtay’ın ölüm nedeniyle bozma kararı verdiğini, dolayısıyla “paylaşım tarihinde övülen kişi hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmadığından ve bu kişi suçlu sıfatını almadığından” suçun oluşmadığını tespit etmiştir. İkinci paylaşımda ise mahkûmiyet kesinleşmiş olsa da “övgünün kamu güvenliğini açık ve yakın bir tehlikeye düşürecek belirli bir yoğunluk düzeyinde bulunması gerekir” diyerek, paylaşımda adaletin bulunmadığı yönünde bir tepki ve serzeniş dile getirildiğini belirtmiştir. Daire, kabule göre de zincirleme suç hükümlerinin uygulanmamasını ve sabıkasız 64 yaşındaki sanık hakkında lehe hükümlerin soyut gerekçelerle reddedilmesini hatalı bulmuştur. İstinaf kararı 29.09.2025 tarihinde oybirliğiyle bozulmuştur.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 03.03.2025 T., 2022/5953 E., 2025/1648 K.
Hesabın çalındığı savunulan dosyada IP ve abone bilgileri araştırılmalı; açık ve yakın tehlike soyut değil somut olmalı ve gerekçede gösterilmelidir. Sanık, 2016–2019 yılları arasında sosyal medya hesaplarından bir terör örgütünün liderine ait video ve fotoğrafları paylaştığı iddiasıyla önce örgüt propagandasından mahkûm edilmiş, bu hüküm bölge adliye mahkemesince eylemin TCK 215 kapsamında tartışılması gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur. Yeniden yapılan yargılamada ağır ceza mahkemesi TCK 215 ve 43 uyarınca üç ay üç gün hapis cezasına hükmetmiş, istinaf başvurusu reddedilmiştir. Sanık aşamalarda hesabının çalındığını savunmuştur. Daire, platform temsilciliklerinden hesabı kimin kullandığının, erişim zamanı ve IP bilgisinin, servis sağlayıcıdan abone bilgilerinin istenmesi ve gerekirse bilirkişi raporu alınması gerektiğini belirtmiştir. Paylaşımların sanığa ait olduğu tespit edilirse de suçun oluşması için tehlikenin şart olduğunu vurgulayarak “Bu tehlike soyut değil somut bir tehlike olmalıdır” demiş, kanundaki terimlerin tekrarından ibaret gerekçeyi yetersiz saymıştır. Daire ayrıca basın-yayın yoluyla işlenen bu suçun üst sınırının üç yıl olduğunu ve basit yargılama usulüne tabi olmadığını belirterek tebliğnamedeki aksi görüşe katılmamıştır. İstinaf kararı 03.03.2025 tarihinde oybirliğiyle bozulmuştur.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 09.12.2024 T., 2022/5279 E., 2024/9430 K.
Darbe girişimi sürerken girişimi destekleyen paylaşım, açık ve yakın tehlike doğurduğu kabul edilerek cezalandırılmış ve karar onanmıştır. Sanık, 15.07.2016 günü saat 23.02’de sosyal medya hesabından yönetime el konulduğunu duyuran bir paylaşım yapmıştır. İlk derece mahkemesi, “Darbe girişiminin hemen akabinde, devam ettiği sırada bu paylaşımın yapılmış olması, kamu düzeni açısından açık ve yakın tehlikenin bulunduğunun kabulünü zorunlu kıldığından” gerekçesiyle sanığı 25 gün hapis cezasına mahkûm etmiş, bu ceza adli para cezasına çevrilmiştir. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiştir. Daire, sanığın paylaşımı kendisinin yaptığına dair ikrarını ve dosyadaki tespitleri değerlendirerek sanığın silahlı terör örgütünün girişimini destekleyip övdüğünü kabul etmiştir. Sanığın cezasında basın-yayın artırımı yapılmaması ise aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır. Hüküm 09.12.2024 tarihinde oybirliğiyle onanmıştır.
Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 15.05.2024 T., 2022/2655 E., 2024/6918 K.
Darbe teşebbüsü başladıktan sonra yapılan paylaşımlarla ortaya çıkan tehlike arasında uygun illiyet bağı kurulamıyorsa beraat kararı verilmelidir. Ağır ceza mahkemesi sanığı, 15.07.2016 tarihinde darbe teşebbüsü başladıktan sonra sosyal medya hesabında yaptığı paylaşımlar nedeniyle suçu ve suçluyu övmekten mahkûm etmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiş, tebliğnamede de onama görüşü bildirilmiştir. Daire, maddenin açık ve yakın tehlike şartını hatırlatarak paylaşımların “yapıldığı saat itibariyle paylaşımların etkisi ile oluşan herhangi bir tehlikenin bulunmadığı, darbe teşebbüsünün kamu düzeni bakımından meydana gelen tehlike ve zarar ile sanığın eylemleri arasında uygun illiyet bağı bulunmadığı” sonucuna varmıştır. Bu nedenle suçun yasal unsurları oluşmadığından sanığın beraati yerine yetersiz gerekçeyle mahkûmiyetine karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur. İstinaf kararı 15.05.2024 tarihinde tebliğnameye aykırı olarak oybirliğiyle bozulmuştur.
8. Ceza Dairesinin 2025 tarihli iki kararı, suçun unsurlarını ayrıntılı biçimde ortaya koymaktadır. İlk karara göre övülen kişinin paylaşım tarihinde kesinleşmiş bir mahkûmiyetle suçlu sıfatını kazanmış olması gerekir; yargılaması süren bir kişiye destek vermek bu unsuru karşılamaz. Aynı karar, kesinleşmiş mahkûmiyet olsa bile adaletsizlik yönündeki tepkilerin övgü yoğunluğuna ulaşmayabileceğini kabul etmiştir. İkinci karar ise tehlikenin soyut değil somut olması gerektiğini ve bunun gerekçede delilleriyle gösterilmesini şart koşmuştur.
15 Temmuz 2016 gecesine ilişkin iki karar, aynı zaman dilimindeki paylaşımların farklı sonuçlara bağlanabildiğini göstermektedir. 8. Ceza Dairesi, girişim sürerken yapılan ve girişimi destekler nitelikteki paylaşımda mahkûmiyeti onamıştır. 3. Ceza Dairesi ise paylaşımlarla ortaya çıkan tehlike arasında uygun illiyet bağı kurulamadığı gerekçesiyle beraat için bozma kararı vermiştir. İki kararı ayıran nokta, paylaşımın içeriği ve bu içeriğin tehlikeye katkısının somut olarak ortaya konulup konulamamasıdır. Bu nedenle benzer paylaşımlarda sonucu tahmin etmek yerine içeriğin ve etkisinin ayrıntılı olarak incelenmesi gerekir.
Usul bakımından iki önemli nokta öne çıkar. Birincisi hesap sahipliğidir: hesabın sanığa ait olmadığı savunulduğunda, platformdan ve servis sağlayıcıdan IP ve abone bilgileri alınmadan kurulan mahkûmiyet eksik araştırma sayılmaktadır. İkincisi basın-yayın artırımıdır: sosyal medya paylaşımlarında TCK 218 uygulanmakta, bu da üst sınırı yükselterek basit yargılama usulünün dışında kalınmasına yol açmaktadır. Basit yargılama usulünün şartları için basit yargılama usulü yazımıza bakılabilir.
Övgü yerine halkı belirli bir suçu işlemeye çağıran paylaşımlar ayrı bir suç tipi olan suç işlemeye tahrik kapsamında, halkın bir kesimini diğerine karşı kin ve düşmanlığa kışkırtan paylaşımlar ise halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçu kapsamında değerlendirilir. Paylaşım bir kişiyi hedef alıyorsa hakaret ve tehdit suçları da gündeme gelebilir.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Neden sorun çıkarır | Doğrusu |
|---|---|---|
| Her övgü içeren paylaşımı suç saymak | Açık ve yakın tehlike şartı aranır | Tehlikenin somut delilini tartışın |
| Övülen kişinin hukuki durumunu araştırmamak | Kesinleşmiş mahkûmiyet yoksa suçlu sıfatı yoktur | Paylaşım tarihindeki yargılama durumunu belgeleyin |
| Hesap sahipliği savunmasını belgesiz bırakmak | IP ve abone bilgisi olmadan savunma zayıf kalır | Platform ve servis sağlayıcı kayıtlarını isteyin |
| Paylaşımı bağlamından koparmak | Tepki ve eleştiri övgü sayılmayabilir | İfadeleri bütün olarak değerlendirin |
| Kanun metnini tekrar eden gerekçeye itiraz etmemek | Soyut gerekçe bozma nedenidir | İstinaf ve temyizde somut gerekçe yokluğunu ileri sürün |
| Basit yargılama beklemek | Basın-yayın artırımıyla üst sınır yükselir | Usul hesabını TCK 218’e göre yapın |
| Birden fazla paylaşımda ayrı cezalar kabul etmek | Zincirleme suç hükümleri uygulanmalıdır | TCK 43 uygulamasını denetleyin |
| Lehe hükümleri talep etmemek | Soyut gerekçeyle reddedilmesi bozma nedenidir | Kişisel durumu belgeleyerek talepte bulunun |
| Propaganda ile övme ayrımını gözden kaçırmak | Nitelendirme cezayı ve mahkemeyi değiştirir | Paylaşımın cebir ve şiddeti meşru gösterip göstermediğini tartışın |
Suçu ve suçluyu övme suçu nedir?
TCK m.215’te düzenlenen ve işlenmiş bir suçu veya işlediği suçtan dolayı bir kişiyi alenen övmekle işlenen, kamu barışına karşı bir suçtur. Övgünün kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlike doğurması gerekir.
Cezası nedir?
Madde metnine göre iki yıla kadar hapis cezasıdır. Suç basın ve yayın yoluyla işlenirse TCK m.218 uyarınca ceza yarı oranında artırılır.
Açık ve yakın tehlike ne demektir?
Yargıtay 8. Ceza Dairesine göre bu tehlike soyut değil somut olmalıdır. Mahkeme, paylaşım nedeniyle kamu düzenine yönelik somut tehlikenin hangi delillere dayandığını gerekçesinde göstermelidir.
Yargılaması süren birini desteklemek suç mu?
Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 2025 tarihli kararında, paylaşım tarihinde övülen kişi hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet bulunmadığı ve bu kişi suçlu sıfatını almadığı için suçun unsurlarının oluşmadığı kabul edilmiştir.
Kesinleşmiş mahkûmiyeti olan birini övmek her zaman suç mu?
Hayır. Aynı kararda, kesinleşmiş mahkûmiyet olsa bile övgünün kamu güvenliğini tehlikeye düşürecek yoğunlukta olması gerektiği, adaletsizlik yönündeki tepki ve serzenişin bu yoğunluğa ulaşmadığı belirtilmiştir.
Sosyal medya paylaşımı basın-yayın yoluyla işlenmiş sayılır mı?
Yargıtay kararlarında herkese açık sosyal medya paylaşımları basın ve yayın yoluyla işlenmiş kabul edilmekte ve TCK m.218’deki artırım gündeme gelmektedir.
Hesabım çalındı, ne yapmalıyım?
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, hesabın çalındığı savunulan bir dosyada platform temsilciliğinden hesap kullanıcısı, erişim zamanı ve IP bilgisinin, servis sağlayıcıdan abone bilgilerinin istenmesi gerektiğini belirterek eksik araştırmayla kurulan hükmü bozmuştur.
15 Temmuz gecesi yapılan paylaşımlar nasıl değerlendirildi?
Farklı sonuçlar vardır. 8. Ceza Dairesi girişimi destekleyen bir paylaşımda mahkûmiyeti onamış, 3. Ceza Dairesi ise paylaşımlarla ortaya çıkan tehlike arasında uygun illiyet bağı kurulamadığı bir olayda beraat için bozma kararı vermiştir.
Eleştiri amacıyla yapılan paylaşım suç olur mu?
TCK m.218’e göre haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz. Paylaşımın bağlamı ve dili bu yönden ayrıca değerlendirilir.
Basit yargılama usulü uygulanır mı?
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, basın-yayın yoluyla işlenen bu suçun TCK 215 ve 218 uyarınca üst sınırının üç yıl olduğunu ve basit yargılama usulüne tabi olmadığını belirtmiştir.
Birden fazla paylaşım varsa kaç ceza verilir?
Değişik zamanlarda aynı suç işleme kararıyla yapılan paylaşımlarda TCK m.43’teki zincirleme suç hükümleri uygulanmalıdır; Yargıtay bunun gözetilmemesini bozma nedeni saymıştır.
Örgüt propagandası ile suçu ve suçluyu övme arasındaki fark nedir?
Terörle Mücadele Kanunu’ndaki propaganda suçu, terör örgütünün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterme, övme veya bu yöntemlere başvurmayı teşvik etmeyi gerektirir. Bu unsurlar yoksa eylem TCK 215 yönünden tartışılabilir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması mümkün mü?
Şartları varsa mümkündür. Yargıtay, sabıkası bulunmayan sanık hakkında dosya kapsamıyla uyumsuz soyut gerekçelerle lehe hükümlerin uygulanmamasını bozma nedeni saymıştır.
Paylaşımı silmek davayı düşürür mü?
Hayır. Suç paylaşımın yapılmasıyla ve tehlikenin ortaya çıkmasıyla oluşur; sonradan silinmesi davayı düşürmez, ancak paylaşımın ne kadar süre erişilebilir kaldığı tehlike tartışmasında dikkate alınabilir.
Hangi mahkemede yargılanırım?
Kural olarak asliye ceza mahkemesi görevlidir. Aynı olayda terör örgütü propagandası gibi ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlamalar varsa dava ağır ceza mahkemesinde görülebilir; incelenen kararların bir kısmı bu şekilde ağır ceza mahkemelerinden gelmiştir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.215 — Suçu ve suçluyu övme
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.214 — Suç işlemeye tahrik
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.216 — Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.218 — Basın ve yayın yoluyla işlenme
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.43 — Zincirleme suç
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.62 — Takdiri indirim nedenleri
- 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu m.7/2 — Terör örgütü propagandası
- 6352 sayılı Kanun — TCK 215’e açık ve yakın tehlike şartının eklenmesi
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.231 — Hükmün açıklanmasının geri bırakılması
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.251 — Basit yargılama usulü
- 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun — Yer ve erişim sağlayıcıların yükümlülükleri
- 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.26 — Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti
İlgili yazılarımız: Halkı kin ve düşmanlığa tahrik · Basit yargılama usulü · Hakaret davası · Tehdit suçu · Suç örgütü kurma
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.