İşyeri Devri: Kıdem Sıfırlanır mı?

Çalıştığınız işyeri satıldı, devredildi ya da başka bir şirkete geçti. En sık sorulan soru şudur: “Kıdemim sıfırlanır mı, tazminatımı şimdi almalı mıyım?” Cevap İş Kanunu m.6’da nettir: işyeri devri, iş sözleşmesini sona erdirmez ve kıdemi sıfırlamaz.

Temel kural: sözleşmeler kendiliğinden geçer

İşyeri veya işyerinin bir bölümü hukuki bir işleme dayalı olarak başka birine devredildiğinde, devir tarihinde işyerinde mevcut olan iş sözleşmeleri bütün hak ve borçları ile birlikte devralana geçer. Bunun sonuçları:

• Yeni sözleşme imzalanmasına gerek yoktur. Sözleşme aynı şartlarla devam eder.
• Kıdem devam eder. Devralan işveren, işçinin hizmet süresinin esas alındığı haklarda, işçinin devreden işveren yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmakla yükümlüdür.
• Ücret, unvan, çalışma koşulları ve yıllık izin hakları korunur.

Devir tek başına fesih sebebi değildir

İş Kanunu m.6 açıkça belirtir: işyerinin devri, işveren tarafından iş sözleşmesinin feshi için haklı sebep oluşturmaz. Aynı şekilde işçi de yalnızca devir gerekçesiyle haklı fesih yapıp kıdem tazminatı talep edemez.

Ancak devir; ücretin düşürülmesi, görev yerinin esaslı biçimde değiştirilmesi, unvanın geriletilmesi gibi çalışma koşullarında esaslı değişikliğe yol açıyorsa, İş K. m.22 ve m.24 devreye girer. Bu hâlde işçi değişikliği yazılı olarak kabul etmezse ve işveren uygularsa, işçi haklı nedenle feshedip kıdem tazminatını talep edebilir.

Kim, hangi borçtan sorumlu?

Bu, uygulamadaki en kritik ayrımdır:

• Devirden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludur.
• Ancak devreden işverenin sorumluluğu, devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır.
• Devirden sonra doğan borçlardan yalnızca devralan sorumludur.
• Kıdem tazminatı bakımından ise özel bir denge vardır: işçi devir sonrasında işten ayrıldığında kıdem tazminatının tamamından devralan sorumlu olmakla birlikte, devreden işveren kendi dönemine ve kendi dönemindeki ücret düzeyine göre sorumlu tutulur.

Bu nedenle işçi, alacak davasında hem devreden hem devralan işvereni birlikte hasım göstermelidir. Yalnızca birine yöneltilen dava, alacağın bir kısmı bakımından sonuçsuz kalabilir.

İki yıllık sınırın istisnası

Tüzel kişiliğin birleşme, katılma ya da türünün değişmesiyle sona erme hâlinde birlikte sorumluluk hükümleri uygulanmaz. Bu hâlde külli halefiyet söz konusudur ve yeni tüzel kişi tüm borçlardan sorumludur.

Hangi hâller “devir” sayılır?

• İşyerinin satılması, bağışlanması, kiralanması, intifa hakkı kurulması
• Şirket birleşmeleri ve bölünmeleri
• İşyerinin bir bölümünün devri — üretim hattı, şube, departman
• Ekonomik bütünlüğün, kimliğini koruyarak el değiştirmesi

Sadece makine ve demirbaşların satılması, işçilerin ve faaliyetin devri olmaksızın kural olarak işyeri devri sayılmaz. Belirleyici ölçüt, ekonomik bütünlüğün kimliğini koruyarak devam edip etmediğidir.

Devir mi, yoksa “çıkış-giriş” mi?

Uygulamada sık görülen bir yöntem, işçiye devir sırasında istifa dilekçesi imzalatılıp yeni şirkette yeni işe giriş yapılmasıdır. Amaç kıdemi sıfırlamaktır. Bu işlem:

• İşçinin gerçek iradesini yansıtmıyorsa muvazaalıdır,
• Hizmetin kesintisiz sürdüğü SGK kayıtları, aynı işyeri adresi, aynı amir ve aynı işle ispatlanabilir,
• Bu ispat sağlanırsa kıdem baştan itibaren hesaplanır.

Devir sırasında kıdem tazminatı ödenmiş ve işçi ibraname imzalamışsa, ibranamenin geçerliliği ayrıca değerlendirilir: TBK m.420 uyarınca ibraname yazılı olmalı, fesihten itibaren en az bir ay geçmiş olmalı, alacak türü ve miktarı açıkça belirtilmeli ve ödeme banka aracılığıyla yapılmalıdır. Bu şartları taşımayan ibraname geçersizdir.

İşçi ne yapmalı?

1. İstifa dilekçesi imzalamayın. Devirde buna gerek yoktur; imzalanması kıdem iddianızı zayıflatır.
2. SGK hizmet dökümünüzü alın ve çıkış-giriş yapılıp yapılmadığını kontrol edin.
3. Eski bordrolarınızı ve iş sözleşmenizi saklayın; devir öncesi ücret düzeyi, tazminat hesabında gerekir.
4. Çalışma koşullarında esaslı değişiklik dayatılırsa yazılı kabul etmeyin ve itirazınızı yazılı bildirin.
5. Devirde tazminat ödenmişse ibranameyi ve ödeme kanalını inceleyin.
6. Dava açarken her iki işvereni de hasım gösterin ve iki yıllık sınırı hesaba katın.

İşveren tarafında kontrol listesi

1. Devir sözleşmesinde işçilik alacaklarının hangi tarafa ait olduğunu düzenleyin — bu, iç ilişkide geçerlidir; işçiye karşı sorumluluğu kaldırmaz.
2. Devir tarihi itibarıyla kıdem, izin ve fazla mesai yükünü tespit ettirin.
3. İşçilere devir hakkında yazılı bilgilendirme yapın.
4. Devir sonrası çalışma koşullarında değişiklik yapılacaksa İş K. m.22 usulüne uyun.

Fesih sonrası alacak kalemleri için kıdem tazminatı hesaplama aracımıza, alt işveren ilişkisindeki muvazaa iddiaları için alt işveren muvazaası yazımıza bakabilirsiniz. Alan bilgisi: İş Hukuku.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.