Fazla Mesai Hesaplama Nasıl Yapılır?
Fazla Mesai Alacağı
Haftalık 45 saati aşan çalışma %50 zamlı ödenir. Saatlik ücret, aylık brütün 225’e bölünmesiyle bulunur.
Bu araç Fazla Mesai Ücreti Hesaplama sayfasındaki araçla aynıdır; parametreler yılda iki kez (1 Ocak ve 1 Temmuz) güncellenir. Sonuçlar bilgilendirme amaçlı yaklaşık değerlerdir.
Fazla Mesai Hesaplama: Detaylı Açıklama ve Önemli Noktalar
Fazla mesai ücreti, işçinin normal çalışma saatleri dışında yaptığı çalışmalar karşılığında aldığı ek ücreti ifade eder. Fazla mesai ücreti hesaplanırken, işçinin brüt ücreti ve fazla mesai saati dikkate alınır.
Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla çalışmadır; her fazla çalışma saati için normal saat ücretinin %50 fazlası ödenir (4857 sayılı Kanun m. 41). Haftalık 45 saatten az çalışma süresi kararlaştırılmışsa, 45 saate kadar olan fazla süreler %25 zamlı ödenir (fazla sürelerle çalışma).
Saatlik ücret ve asgari ücret üzerinden hesap (2026)
- Saatlik brüt ücret = aylık brüt ücret / 225 (aylık 30 gün x 7,5 saat).
- Brüt asgari ücret 33.030 TL için saatlik ücret: 33.030 / 225 = 146,80 TL.
- Fazla çalışma saat ücreti (%50): 146,80 × 1,5 = 220,20 TL.
- Fazla sürelerle çalışma saat ücreti (%25): 146,80 × 1,25 = 183,50 TL.
Örnek: aylık brüt 50.000 TL, 20 saat fazla çalışma
Saatlik ücret: 50.000 / 225 = 222,22 TL. Fazla çalışma saat ücreti: 222,22 × 1,5 = 333,33 TL. 20 saat için brüt: 20 × 333,33 = 6.666,67 TL.
Yıllık fazla çalışma sınırı
Fazla çalışma yılda en çok 270 saat yapılabilir; bu sınırı aşan çalışma için Kanun’a aykırılık nedeniyle idari para cezası uygulanır. Fazla çalışma işçinin yazılı onayıyla yapılır; işçinin onayı olmadan veya ücreti ödenmeden yaptırılamaz.
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E.2014/10388, K.2014/21169, 19.11.2014 Bordronun hangi hâlde kapı kapattığını tek tek ayırır. “İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir.” İmzalı bordroda fazla çalışma ücreti ödendiği görülüyorsa işçi daha fazla çalıştığını ileri süremez. Ancak ihtirazi kayıt konulmuşsa, bordroda görünenden fazlası her türlü delille ispatlanabilir. Bordro imzalı ve ihtirazi kayıtsızsa fazlası yalnızca yazılı belgeyle kanıtlanabilir. Kritik ayrıntı: bordro imzalatılmadığı hâlde fazla çalışma tahakkuklarını içeren her ay değişen tutarlar banka kanalıyla ödenmiş ve ihtirazi kayıt ileri sürülmemişse, yine yazılı delil aranır.
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E.2015/33059, K.2015/20000, 21.10.2015 Hakkaniyet indiriminin sınırını gösterir: “hakkaniyet indirimi yalnız tanık anlatımına dayalı hesaplamalarda uygulanır.” Hesap takograf kayıtları gibi işverene ait kayıtlara dayanıyorsa, veriler kayıttan geldiği için indirim yapılamaz. Somut olayda takograf kayıtlarına dayalı hesaptan indirim yapılması bozma sebebi sayılmıştır. Yani ispatı belgeye dayandırmak, işçinin alacağını indirimden korur.
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E.2012/16494, K.2013/5611, 19.03.2013 Madalyonun diğer yüzü: hesap tanık beyanlarına dayandığı hâlde indirim yapılmaması da bozma sebebidir. Daire, uzun süre için hesaplanan ve yüksek çıkan fazla çalışmalarda hakkaniyet indiriminin istikrarlı uygulama hâline geldiğini belirtmiştir. İspatta sıralama şudur: önce işyeri kayıtları, giriş-çıkış belgeleri ve iç yazışmalar; bunlarla kanıtlanamıyorsa tanık beyanları; ayrıca işin niteliği ve yoğunluğu da araştırılır.
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E.2012/15252, K.2013/4445, 05.03.2013 Tanıkla ispatın dönemsel sınırını koyar: tanıklar işyerinde yalnızca belirli bir tarih aralığında çalışmışsa, beyanlarına dayanılarak işçinin tüm çalışma dönemi için varsayımla fazla çalışma kabul edilmesi hatalıdır. Fazla çalışma ücreti, tanıkların işyerinde çalıştığı dönemle sınırlı olarak belirlenmelidir. Kararda ayrıca bordroda ilgili bölümlerin boş olması ya da bordronun imzasız olması hâlinde işçinin her türlü delille ispat edebileceği belirtilmiştir.
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E.2013/36035, K.2015/10127, 16.03.2015 İndirimin ölçüsünü belirler: yapılacak indirim işçinin çalışma şekline, işin düzenlenmesine ve hesaplanan fazla çalışma miktarına göre takdir edilmeli; ancak hakkın özünü ortadan kaldıracak oranda bir indirime gidilmemelidir. Karar, ispat ve indirim ilkelerinin bütününü bir arada toplaması bakımından uygulamada sık atıf alan kararlardandır.
Hukuki danışmanlık almak istemeniz halinde veya herhangi bir sorunla karşılaşmanız durumunda LegaPro Hukuk Bürosu olarak size yardımcı olabiliriz. İş Hukuku Avukatı, haklarınızı korumanıza destek olacaktır. Whatsapp’tan bize ulaşabilirsiniz!