Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu (TCK 299): Ağır Eleştiri ile Hakaret Ayrımı, Aleniyet, Adalet Bakanı İzni ve Yargıtay Kararları
- TCK m.299/1’e göre Cumhurbaşkanına hakaret eden kişi bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası alır.
- Suçun alenen işlenmesi hâlinde ceza altıda biri oranında artırılır (TCK m.299/2).
- Bu suçtan kovuşturma yapılması Adalet Bakanının iznine bağlıdır (TCK m.299/3).
- Hakaretin tanımı TCK m.125’tedir: onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek somut fiil veya olgu isnadı ya da sövme.
- 4. Ceza Dairesi, nezaket dışı, kaba söz ve ağır eleştiri niteliğindeki sözlerin bu suçun unsurlarını oluşturmadığını belirtmiştir.
- Buna karşılık paylaşımda hırsızlık isnadı bulunması, Dairenin oyçokluğuyla verdiği kararda suçun unsurlarının oluştuğu yönünde değerlendirilmiştir.
- Başka bir kullanıcının paylaşımının altına yazılan yorumda aleniyet kabul edilmeden önce yorumun herkese açık olup olmadığı araştırılmalıdır.
- Sulh ceza hâkimliğinde ifade verirken söylenen sözlerde Daire aleniyet unsurunun oluşmadığını kabul etmiştir.
- Tek eylemle hem Cumhurbaşkanına hem de görevli kamu görevlilerine hakaret edilmişse fikri içtima gereği TCK 299’dan hüküm kurulur.
- Farklı zamanlarda aynı suç işleme kararıyla yapılan paylaşımlarda zincirleme suç hükümleri gündeme gelir; ancak hakaret niteliği taşımayan paylaşımlar hesaba katılmaz.
- Kovuşturma izne bağlı olduğundan CMK m.251/7 uyarınca basit yargılama usulü uygulanmaz.
- Suç uzlaştırma ve önödeme kapsamında değildir.
- Koşulları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme veya seçenek yaptırıma çevirme mümkündür.
- Bölge adliye mahkemesi kararları, CMK m.286/3 uyarınca ceza miktarına bakılmaksızın temyiz edilebilir.
- Olağan dava zamanaşımı sekiz yıl, kesilme hâlinde en fazla on iki yıldır.
Sosyal medyada yapılan bir paylaşım, bir miting konuşması ya da bir tartışma sırasında söylenen söz, Cumhurbaşkanına hakaret suçundan soruşturma başlatılması için yeterli olabilmektedir. Bu dosyalarda sanık tarafı çoğu zaman sözlerin siyasi eleştiri olduğunu savunur; iddia makamı ve katılan ise sözlerin kişilik değerlerine saldırı boyutuna ulaştığını ileri sürer.
Yargıtay 4. Ceza Dairesinin son yıllarda verdiği kararlar, bu ayrımı TCK 125’teki hakaret tanımı üzerinden yapmakta; ağır eleştiri ile somut olgu isnadı veya sövme arasındaki farkı ölçü almaktadır. Aynı kararlarda aleniyet, fikri içtima ve zincirleme suç gibi ceza miktarını doğrudan etkileyen konular da ayrıca denetlenmektedir. Bu kararların önemli bir kısmının oyçokluğuyla verildiği ve karşı oy yazılarında ifade özgürlüğüne ilişkin farklı değerlendirmeler bulunduğu da not edilmelidir.
Kanunî dayanak
| Konu | Dayanak | Yargıtay yaklaşımı |
|---|---|---|
| Temel ceza | TCK m.299/1 | Bir–dört yıl hapis |
| Alenen işleme | TCK m.299/2 | Ceza altıda biri oranında artırılır |
| Kovuşturma şartı | TCK m.299/3 | Adalet Bakanı izni |
| Kaba söz ve ağır eleştiri | Y4CD 18.03.2025 | Suçun unsurları oluşmaz |
| Hırsızlık isnadı içeren paylaşım | Y4CD 19.01.2026 (oyçokluğu) | Suçun unsurları oluşur; beraat bozulur |
| Başkasının paylaşımına yazılan yorum | Y4CD 16.06.2025 (oyçokluğu) | Herkese açık olup olmadığı araştırılmadan aleniyet kabul edilemez |
| Aynı eylemde kamu görevlilerine de hakaret | Y4CD 21.04.2025; TCK m.44 | Yalnızca TCK 299’dan hüküm kurulur |
| Basit yargılama usulü | CMK m.251/7 | İzne bağlı suç olduğundan uygulanmaz |
| Dava zamanaşımı | TCK m.66/1-e, 67/4 | Sekiz yıl; kesilmeyle on iki yıl |
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Suça konu söz veya paylaşımın tam metnini, tarihini ve yapıldığı ortamı tespit edin.
- Paylaşımın gerçekten sanığa ait hesaptan yapılıp yapılmadığını ve sanığın bunu kabul edip etmediğini belirleyin.
- Kovuşturma için Adalet Bakanı izninin alınıp alınmadığını dosyadan kontrol edin.
- Her sözü ayrı ayrı değerlendirerek somut fiil veya olgu isnadı ya da sövme içerip içermediğini inceleyin.
- Sözlerin siyasi bir tartışma veya olay bağlamında söylenip söylenmediğini ortaya koyun.
- Paylaşımın herkese açık mı, yoksa sınırlı bir kitleye mi yapıldığını araştırın; aleniyet artırımı buna bağlıdır.
- Başka birinin paylaşımına yapılan yorumlarda yorumun kimler tarafından görülebildiğini ayrıca belgeleyin.
- Farklı tarihli paylaşımlarda zincirleme suç artırımı yapılmışsa her paylaşımın hakaret niteliği taşıyıp taşımadığını tartışın.
- Aynı olayda kamu görevlilerine yönelik sözler için ayrı dava açılmışsa fikri içtima ve birleştirme yönünden araştırma yapılmasını isteyin.
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme ve seçenek yaptırım koşullarını değerlendirin.
- Bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz yolunun açık olduğunu gözeterek süresinde başvurun.
- Dava zamanaşımını son kesme işleminden itibaren izleyin.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 18.03.2025 T., 2022/9622 E., 2025/5206 K.
Cumhurbaşkanına hakaret suçunda hakaretin tanımı TCK 125’e göre yapılır; muhatabın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyuta ulaşmayan nezaket dışı, kaba sözler ve ağır eleştiriler bu suçun unsurlarını oluşturmaz. Sanık, sosyal medyada farklı tarihlerde yaptığı paylaşımlar nedeniyle Cumhurbaşkanına hakaret suçundan zincirleme suç hükümleri uygulanarak ve ayrıca bazı kamu görevlilerine yönelik hakaret suçlarından mahkûm edilmiş; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu düzeltilerek esastan reddetmiştir. Daire, Yargıtay uygulamasına göre bir eylemin tahkir edici olup olmadığının zamana, yere ve duruma göre değiştiğini belirterek “Kişilere yönelik ağır eleştiri ve veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu olarak değerlendirilmemesi gerekmektedir.” tespitini yapmıştır. Sanığın bir paylaşımı dışındaki sözlerinin kaba söz ve ağır eleştiri niteliğinde olduğunu, bu nedenle zincirleme suç hükmünün uygulanamayacağını; bir kamu görevlisine yönelik paylaşımdaki sözlerin de rahatsız edici, ağır eleştiri niteliğinde olup hakaret suçunu oluşturmadığını açıklamıştır. Ayrıca tek eylemle Cumhurbaşkanına hakaret ile kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçları birlikte işlendiğinde TCK m.44 uyarınca daha ağır ceza öngören TCK 299’dan hüküm kurulması gerektiğini belirtmiştir. Hükümler 18.03.2025 tarihinde sanığın temyizi üzerine tebliğnameye aykırı olarak oybirliğiyle bozulmuştur.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 21.04.2025 T., 2022/12304 E., 2025/7280 K.
Aynı olayda tek eylemle hem Cumhurbaşkanına hem de görevli kamu görevlilerine hakaret edilmesi hâlinde fikri içtima kuralı uygulanır; kamu görevlilerine yönelik sözler için ayrı açılmış dava varsa akıbeti araştırılmalıdır. Sanık hakkında Cumhurbaşkanına hakaret suçundan kurulan mahkûmiyet hükmüne yönelik istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir. Sanık temyizinde sözlerin Cumhurbaşkanına değil bir partiye yönelik olduğunu ve eleştiri niteliği taşıdığını ileri sürmüştür. Daire, sanık hakkında tekerrür hükmünün uygulanmamasının aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılamayacağını belirtmiş, başkaca temyiz nedenlerini yerinde görmemiştir. Ancak Cumhurbaşkanına hakaret ile kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçlarının birlikte işlenmesi hâlinde “eylemin tek olması nedeniyle, 5237 sayılı Kanun’un 44. maddesi gereğince daha ağır hüküm içeren 5237 sayılı Kanun’un 299. maddesi uyarınca hüküm kurulmasının gerekmesi” karşısında, aynı olayda görevli polis memurlarına yönelik sözler nedeniyle açılan davanın akıbetinin araştırılması, mümkünse birleştirilmesi, fikri içtima ve mahsup hükümlerinin gözetilmesi gerektiğini açıklamıştır. Hüküm 21.04.2025 tarihinde sanığın temyizi üzerine eksik araştırma gerekçesiyle tebliğnameye aykırı olarak oybirliğiyle bozulmuştur.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 16.06.2025 T., 2023/4076 E., 2025/10900 K.
Başka bir kullanıcının sosyal medya paylaşımının altına yazılan yorumda aleniyet artırımı yapılabilmesi için yorumun herhangi bir sınırlama olmaksızın herkes tarafından görülebilir olduğunun araştırılması gerekir. Sanık, bir sosyal medya sitesinde başka bir kullanıcıya ait paylaşımın altına yazdığı yorum nedeniyle Cumhurbaşkanına hakaret suçundan mahkûm edilmiş, istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir. Sanık müdafii temyizinde suç kastı bulunmadığını ve kullanılan kelimenin hakaret niteliği taşımadığını ileri sürmüştür. Daire çoğunluğu, suça konu paylaşım ve sanığın hesabın ve paylaşımın kendisine ait olduğunu kabul etmesi karşısında mahkûmiyet kararında isabetsizlik görmemiştir. Ancak sanığın yorumunun “herhangi bir sınırlama olmaksızın herkes tarafından görülebilir olup olmadığı araştırılmadan, aleni işlendiği kabul edilerek” TCK m.299/2 uygulanmasını fazla ceza tayini olarak değerlendirmiştir. Karşı oy yazan üye ise paylaşımın siyasi eleştiri niteliğinde olduğunu ve suçun unsurlarının oluşmadığını ileri sürerek çoğunluk görüşüne katılmamıştır. Hüküm 16.06.2025 tarihinde sanık müdafiinin temyizi üzerine tebliğnameye aykırı olarak oyçokluğuyla bozulmuştur.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 19.01.2026 T., 2023/14357 E., 2026/1688 K.
Sosyal medya paylaşımında somut bir suç isnadı, örneğin hırsızlık isnadı bulunması, onur, şeref ve saygınlığı rencide edici nitelikte görülmüş ve Cumhurbaşkanına hakaret suçunun unsurlarının oluştuğu kabul edilmiştir. İlk derece mahkemesi sanık hakkında Cumhurbaşkanına hakaret suçundan beraat kararı vermiş, katılan vekilinin istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir. Katılan vekili temyizinde paylaşımların suçun unsurlarını oluşturduğunu ve ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilemeyeceğini ileri sürmüştür. Daire çoğunluğu, açık kaynak araştırma raporunda tespit edilen “suça konu paylaşım içeriğinde katılana yönelik hırsızlık isnadında bulunulması nedeniyle katılanın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici nitelikte olduğu” ve suçun unsurlarının oluştuğu gözetilmeden eksik inceleme ve yetersiz gerekçeyle beraat kararı verilmesini hukuka aykırı bulmuştur. Karşı oy yazan üye, siyasetçilerin eleştiriye daha fazla katlanması gerektiğini, paylaşımın ağır siyasi eleştiri niteliğinde olduğunu ve suçun oluşmadığını ileri sürmüştür. Beraat hükmü 19.01.2026 tarihinde katılan vekilinin temyizi üzerine tebliğnameye aykırı olarak oyçokluğuyla bozulmuştur.
18.03.2025 ve 19.01.2026 tarihli kararlar, ağır eleştiri ile somut isnat arasındaki ayrımın sonucu belirlediğini ortaya koymaktadır. Genel hakaret suçu için hakaret suçu ve cezası, hangi ifadelerin hakaret sayıldığı konusunda hakaret sayılan ve sayılmayan kelimeler yazılarımıza bakılabilir. 4. Ceza Dairesi 14.05.2026 tarihli ve 2024/5488 E., 2026/9517 K. sayılı kararında da sosyal medyadaki paylaşımların onur, şeref ve saygınlığı rencide edici nitelikte olduğunu ve zincirleme suç oluşturduğunu belirterek beraat hükmünü oyçokluğuyla bozmuştur; bu kararın karşı oy yazısında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararlarına geniş atıf yapılmıştır.
16.06.2025 tarihli karardaki aleniyet değerlendirmesi, sosyal medyada hakaret dosyalarında da önem taşır. 4. Ceza Dairesi 05.01.2026 tarihli ve 2023/8072 E., 2026/98 K. sayılı kararında, başka bir suçtan adli kontrol talebiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edilen sanığın ifade verirken söylediği sözlerde aleniyet unsurunun oluşmadığını belirterek TCK m.299/2 uygulanmasını fazla ceza tayini saymış ve hükmü oyçokluğuyla bozmuştur; bu kararda karşı oy yazan üye sözlerin değer yargısı niteliğinde olduğunu ve suçun oluşmadığını ileri sürmüştür.
21.04.2025 tarihli karardaki içtima değerlendirmesi için fikri içtima yazımıza bakılabilir. Kovuşturmanın izne bağlı olması nedeniyle basit yargılama usulü uygulanmasa da cezanın miktarına göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması değerlendirilebilir. Devletin kurucusunun hatırasına yönelik ayrı bir koruma rejimi için Atatürk’ün hatırasına hakaret suçu yazımıza bakılabilir; süre hesabı için dava zamanaşımı yazımız yol gösterir.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Neden sorun çıkarır | Doğrusu |
|---|---|---|
| Her sert eleştiriyi hakaret saymak | Ağır eleştiri suçun unsurlarını oluşturmayabilir | TCK 125’teki tanıma göre değerlendirin |
| Somut suç isnadını eleştiri saymak | İsnat hakaret olarak kabul edilebilir | İfadenin olgu isnadı içerip içermediğini inceleyin |
| Adalet Bakanı iznini kontrol etmemek | Kovuşturma şartı eksik kalır | İzin belgesini dosyada arayın |
| Her paylaşımı aleni saymak | Fazla ceza tayinine yol açar | Görünürlük ayarlarını araştırın |
| Hakaret içermeyen paylaşımları zincirlemeye katmak | Artırım hukuka aykırı olur | Her paylaşımı ayrı değerlendirin |
| Aynı eylem için iki ayrı mahkûmiyet kurmak | Fikri içtima ihlal edilir | TCK 44’ü uygulayın |
| Ayrı açılan kamu görevlisine hakaret davasını araştırmamak | Mükerrer yargılama riski doğar | Dosyanın akıbetini sorun ve birleştirmeyi değerlendirin |
| Basit yargılama usulünü uygulamak | İzne bağlı suçlarda uygulanmaz | Genel hükümlere göre yargılama yapın |
| İstinaf kararını kesin saymak | Temyiz hakkı kaybedilir | CMK m.286/3’ü gözetin |
Cumhurbaşkanına hakaret suçu nedir?
TCK m.299’da düzenlenen; Cumhurbaşkanının onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut fiil veya olgu isnadı ya da sövme yoluyla işlenen hakaret suçudur.
Cezası nedir?
Bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasıdır. Suç alenen işlenirse ceza altıda biri oranında artırılır.
Soruşturma için izin gerekir mi?
TCK m.299/3’e göre bu suçtan kovuşturma yapılması Adalet Bakanının iznine bağlıdır.
Ağır eleştiri suç mudur?
4. Ceza Dairesi, muhatabın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyuta ulaşmayan nezaket dışı, kaba söz ve ağır eleştiri niteliğindeki ifadelerin suçun unsurlarını oluşturmadığını belirtmiştir.
Hangi durumda suç oluşur?
TCK m.125’teki tanıma göre somut bir fiil veya olgu isnadı ya da sövme bulunmalıdır. 4. Ceza Dairesi oyçokluğuyla verdiği bir kararında, paylaşımda hırsızlık isnadı bulunmasını suçun unsurlarının oluştuğu yönünde değerlendirmiştir.
Sosyal medya paylaşımı her zaman aleni sayılır mı?
Hayır. 4. Ceza Dairesi, başka bir kullanıcının paylaşımının altına yazılan yorumun herkes tarafından görülebilir olup olmadığı araştırılmadan aleniyet artırımı yapılmasını fazla ceza tayini saymıştır.
Mahkemede ifade verirken söylenen sözler aleni midir?
4. Ceza Dairesi, sulh ceza hâkimliğinde ifade verirken söylenen sözlerde aleniyet unsurunun oluşmadığını belirterek TCK m.299/2 uygulanmasını hukuka aykırı bulmuştur.
Aynı sözle polislere de hakaret edilirse kaç suç oluşur?
Eylem tekse TCK m.44 uyarınca fikri içtima kuralı uygulanır. 4. Ceza Dairesi bu durumda daha ağır ceza öngören TCK 299’dan hüküm kurulması gerektiğini belirtmiştir.
Birden fazla paylaşım zincirleme suç mudur?
Aynı suç işleme kararıyla farklı zamanlarda aynı suçun işlenmesi hâlinde TCK m.43 uygulanır. Ancak 4. Ceza Dairesi, hakaret niteliği taşımayan paylaşımlar çıkarıldığında zincirleme suç hükmünün uygulanamayacağını belirtmiştir.
Basit yargılama usulü uygulanır mı?
Hayır. CMK m.251/7’ye göre kovuşturması izne bağlı suçlarda basit yargılama usulü uygulanmaz.
Uzlaştırma veya önödeme mümkün mü?
Hayır. Suç CMK m.253’teki uzlaştırma kapsamında değildir; cezanın üst sınırı altı ayı aştığından önödeme de uygulanmaz.
HAGB veya erteleme verilebilir mi?
Koşulları varsa verilebilir. Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az ise hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme, bir yıl veya daha az ise seçenek yaptırım değerlendirilebilir.
İstinaf kararına karşı temyiz yolu açık mı?
Evet. CMK m.286/3-a, Cumhurbaşkanına hakaret suçu nedeniyle verilen bölge adliye mahkemesi kararlarının, ikinci fıkradaki sınırlar içinde kalsa bile temyiz edilebileceğini düzenler.
Beraat kararına katılan temyiz edebilir mi?
İncelenen 19.01.2026 ve 14.05.2026 tarihli kararlarda, beraat hükümlerine karşı katılan vekilinin temyiz başvurusu 4. Ceza Dairesince esastan incelenmiş ve beraat hükümleri bozulmuştur.
Zamanaşımı ne kadar?
TCK m.66/1-e uyarınca olağan dava zamanaşımı sekiz yıldır; kesilme hâlinde TCK m.67/4’e göre en fazla on iki yıla uzar.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.299 — Cumhurbaşkanına hakaret
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.125 — Hakaret
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.43 — Zincirleme suç
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.44 — Fikri içtima
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.51 — Hapis cezasının ertelenmesi
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.66 ve 67 — Dava zamanaşımı ve kesilmesi
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.75 — Önödeme
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.231 — Hükmün açıklanmasının geri bırakılması
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.251 — Basit yargılama usulü
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.253 — Uzlaştırma
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.286 — Temyiz edilemeyen ve temyiz edilebilen bölge adliye mahkemesi kararları
- 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.26 — Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti
İlgili yazılarımız: Hakaret suçu ve cezası · Sosyal medyada hakaret · Hakaret sayılan kelimeler · Atatürk’ün hatırasına hakaret · Hükmün açıklanmasının geri bırakılması
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.