Kişinin Hatırasına Hakaret (TCK 130): Ölen Kişi Hakkında Haber, Televizyon Yorumu ve Ceset Tahkiri

Yargıtay 18. Ceza Dairesi, 11.02.2020 T., 2019/3800 E., 2020/4207 K.
Canlı yayınlanan televizyon programlarında ölen bir askeri cezaevi amiri hakkında söylenen ve açıkça onur, şeref ve saygınlığa yönelik olgu isnadı içeren sözler basın özgürlüğü kapsamında değildir; ancak kanalın sorumlu müdürü konuşmacıların sözlerinden kusursuz sorumlu tutulamaz. Asliye ceza mahkemesi, bir televizyon kanalında canlı yayınlanan programlara katılan ve 1980-1982 yılları arasında Diyarbakır Cezaevinde iç güvenlik amiri olarak görev yapmış ölen bir binbaşı hakkında sözler söyleyen sanıkları ve kanalın sorumlu müdürünü kişinin hatırasına hakaret suçundan adli para cezalarına mahkûm etmiştir. Adalet Bakanlığı, sözlerin kamuoyunu meşgul eden konulara ilişkin olduğu ve basın özgürlüğü kapsamında kaldığı gerekçesiyle kanun yararına bozma istemiştir. Daire, konuşmacı sanıklar yönünden “söylenen sözlerin açıkca ölenin onur, şeref ve saygınlığına yönelik olgu isnadı niteliğinde olduğundan hakaret suçunun unsurlarının oluştuğu anlaşılmaktadır” diyerek istemi reddetmiştir. Sorumlu müdür yönünden ise 6112 sayılı Kanunun 46. maddesine dayanılarak kurulan mahkûmiyeti, “sorumlu müdürün bu düzenleme nedeniyle kusursuz sorumluluğunu kabul etmek suçta ve cezada kanunilik ilkesine aykırı olacağı” gerekçesiyle bozmuş ve sanığın beraatine karar vermiştir. Karşı oy yazısında iki üye, programda işkence ve antidemokratik uygulamaların tartışıldığını, sözlerin bu bağlamda sert bir eleştiri olarak ifade özgürlüğü içinde kaldığını savunmuştur. Aynı kararda ölenin oğlu hakkındaki kaba sözler de hakaret boyutunda görülmemiştir. Konuşmacı sanıklara ilişkin kanun yararına bozma istemi iki üyenin karşı oyuyla oyçokluğuyla reddedilmiş, sorumlu müdüre ilişkin hüküm oybirliğiyle bozulmuştur.

Yargıtay 18. Ceza Dairesi, 20.03.2018 T., 2017/6059 E., 2018/4027 K.
Silahla öldürülen bir kişinin ölüm haberinde dolandırıcılıktan sabıkası bulunduğunun yazılması, somut olayda okuyucuyu aldatma amacı taşımayan, kamu yararı bulunan ve eleştiri niteliğinde kalan bir ifade olarak değerlendirilmiş, kovuşturmaya yer olmadığı kararı yerinde bulunmuştur. Bir kişinin 28.11.2014 tarihinde öldürülmesi üzerine haber sitelerinde, ölenin dolandırıcılıktan sabıkası olduğunun öğrenildiği belirtilerek av tüfeğiyle sırtından vurularak öldürüldüğü haberi yayımlanmıştır. Cumhuriyet başsavcılığı kişinin hatırasına hakaret suçundan kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiş, sulh ceza hâkimliği itirazı reddetmiş, Adalet Bakanlığı ise haberin bu suçu oluşturduğu gerekçesiyle kanun yararına bozma istemiştir. Daire, ifade ve basın özgürlüğüne ilişkin Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarını ayrıntılı biçimde açıklamış, haberin somut bir olguya işaret ettiğini ancak okuyucuların aldatıldığına dair delil bulunmadığını ve haberin yayımlanmasında toplumsal ilgi ve kamu yararı olduğunu belirtmiştir. Daire, “özellikle gazeteciler bir dereceye kadar abartma hakkına sahiptirler” dedikten sonra “Haber içeriğindeki ifadeler, söylendiği yer ve zaman unsurları da gözetildiğinde müştekinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmayıp, eleştiri niteliğindedir” sonucuna varmıştır. Kanun yararına bozma istemi 20.03.2018 tarihinde oybirliğiyle reddedilmiştir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 30.10.2023 T., 2021/14848 E., 2023/23298 K.
Telefonla bağlandığı televizyon programında bir maden kazası için “müstehaktır bile denebilir” diyen sanığın konuşmasının bütünü değerlendirildiğinde suç işleme kastı bulunmadığından beraat kararı yerinde görülmüştür. Sanık, telefonla katıldığı bir televizyon programında maden kazasına ilişkin değerlendirmesinde “hatta müstehaktır bile denebilir” şeklinde sözler söylemiştir. Yerel mahkeme konuşmanın tümünü bir bütün halinde değerlendirerek sanığın kişinin hatırasına hakaret suçu yönünden kastı olmadığını kabul etmiş ve beraat kararı vermiştir. Katılanlar, sözlerin eleştirinin ötesinde ölen işçiyi ve yakınlarını tahkir anlamı taşıdığını ileri sürerek hükmü temyiz etmiştir. Daire, “Sanığın suç işleme kastı olmaması nedeniyle sanık hakkında beraat kararı verilmesine ilişkin Mahkemenin takdir ve gerekçesinde hukuka aykırılık görülmemiştir” diyerek katılanların temyiz sebeplerini reddetmiştir. Hüküm 30.10.2023 tarihinde tebliğnameye uygun olarak oybirliğiyle onanmıştır.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 15.11.2023 T., 2021/17730 E., 2023/24113 K.
Ölen gencin uyuşturucu kullanması nedeniyle öldüğüne ilişkin haber nedeniyle açılan davada, zamanaşımını kesen son işlem olan sorgulardan itibaren sekiz yıllık olağan dava zamanaşımı dolduğundan dava düşürülmüştür. İddiaya göre sanıklar, katılanın oğlunun uyuşturucu madde kullanması sebebiyle vefat ettiğine ilişkin bir haber hazırlamış, ölen kişiyi uyuşturucu kullanan biri olarak göstermiş ve bu haberi haber ajansları aracılığıyla herkesin görebileceği şekilde yayımlamıştır. Yerel mahkeme sanıkların kişinin hatırasına hakaret suçundan beraatine karar vermiş, katılan vekili eksik inceleme yapıldığını ileri sürerek hükmü temyiz etmiştir. Daire esasa girmeden önce zamanaşımını incelemiş, TCK 130/1’deki suç için sekiz yıllık olağan zamanaşımı süresi öngörüldüğünü ve “zamanaşımı süresini kesen son işlemin sanıkların 10.02.2015 tarihli sorguları olduğu ve bu tarihten temyiz incelemesi tarihine kadar 8 yıllık olağan zamanaşımı süresinin gerçekleşmiş olduğu” tespitini yapmıştır. Hükümler 15.11.2023 tarihinde tebliğnameye aykırı olarak oybirliğiyle bozulmuş ve kamu davaları zamanaşımı nedeniyle düşürülmüştür.