DASK Neyi Karşılar? Zorunlu Deprem Sigortası ve Tazminat
- DASK yalnızca binayı teminat altına alır; eşya ve can kaybı kapsam dışıdır.
- Tazminat, hasarın onarım faturasına göre değil, binanın yeniden yapım maliyetine göre hesaplanır.
- Sigortacının sorumluluğu poliçedeki sigorta bedeli ile sınırlıdır (TTK m.1461).
- Her hasarda %2 tenzili muafiyet uygulanır.
- Sigorta bedelinin tamamı ödenmişse DASK’tan ek talep edilemez.
- Limitin üzerindeki zarar için ihtiyari deprem sigortası gerekir; onun sorumluluğu DASK limitinin üstünden başlar.
- Limit, deprem tarihi itibarıyla belirlenmelidir; sonraki yılın limiti kullanılırsa sigortalı zarar görür.
- Uyuşmazlıkta yol: Sigorta Tahkim Komisyonu → hakem heyeti → itiraz hakem heyeti → temyiz.
Zorunlu Deprem Sigortası (DASK), 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu ile düzenlenen ve kapsamdaki binalar için yaptırılması zorunlu olan bir sigortadır. Adı “deprem sigortası” olsa da teminatı yalnızca sarsıntıyla sınırlı değildir; deprem ve depremin doğrudan sonucu olan yangın, infilak, tsunami ile yer kaymasının binada doğrudan neden olacağı maddi zararlar teminat altındadır.
Kimler için zorunlu?
6305 sayılı Kanun m.10 uyarınca zorunlu deprem sigortasına tabi olanlar:
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki bağımsız bölümler,
- Tapuya kayıtlı ve özel mülkiyete tabi taşınmazlar üzerinde mesken olarak inşa edilmiş binalar,
- Bu binaların içinde yer alan ve ticarethane, büro ve benzeri amaçlarla kullanılan bağımsız bölümler,
- Doğal afetler nedeniyle Devlet tarafından yaptırılan veya sağlanan kredi ile yapılan meskenler.
Neyi karşılar, neyi karşılamaz?
| Kapsam içi | Kapsam dışı |
|---|---|
| Binanın temelleri, taşıyıcı sistem, duvarlar, tavan ve tabanlar | Ev eşyası ve ticari emtia |
| Merdivenler, sahanlıklar, koridorlar, çatı, bacalar | Can kaybı ve bedeni zararlar |
| Yapının tamamlayıcı parçaları | Kâr kaybı, iş durması, kira mahrumiyeti |
| Depremin sonucu yangın, infilak, tsunami, yer kayması | Enkaz kaldırma masrafları |
| — | Binanın kendi kusurundan zamanla oluşan zararlar |
Tazminat nasıl hesaplanır?
Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları B.3.1 maddesi, hesap yöntemini net biçimde belirler: sigorta tazminatının hesabında tam ve kısmi hasar olmasına bakılmaksızın, rizikonun gerçekleştiği yer ve tarihte benzer yapı özellikleri göz önünde bulundurularak binanın piyasa rayiçlerine göre hesaplanan yeniden yapım maliyeti esas alınır. Tazminat, sigorta bedelinden fazla olamaz.
- Yapı sınıfı belirlenir (yapı yaklaşık birim maliyetleri tebliğine göre).
- Metrekare birim maliyeti deprem yılı için tespit edilir.
- Brüt alan ile çarpılarak yeniden yapım maliyeti bulunur.
- %2 tenzili muafiyet düşülür.
- Sonuç, poliçedeki sigorta bedelini aşamaz.
- Daha önce yapılan kısmi ödemeler mahsup edilir.
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2024/13870, K.2025/3515, 27.02.2025 Sınırın nerede olduğunu gösteren güncel karar. Poliçede sigorta bedeli 320.000,00 TL, her hasarda %2 tenzili muafiyet kararlaştırılmış; DASK muafiyet düşüldükten sonra kalan 313.600,00 TL’nin tamamını ödemiştir. Daire, “TTK 1461. maddesi ve Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları B.3.1 maddesi uyarınca sigortacının sorumluluğunun poliçede yazılı sigorta bedeli ile sınırlı olduğu” gerekçesiyle başvurunun reddi gerektiğini belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararını bozmuştur. Sigorta bedeli tam ödenmişse DASK’tan ek tazminat istenemez.
- Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E.2015/11514, K.2018/929, 14.02.2018 Hesap yöntemi bakımından yol göstericidir: Genel Şartlar B.3 uyarınca zararın binanın yeniden yapım maliyetine göre hesaplanması gerekir. Kararda, dairenin yapı sınıfının deprem yılına ait yapı yaklaşık birim maliyetleri tebliğine göre belirlendiği, metrekare birim maliyetiyle çarpılarak toplam maliyete ulaşıldığı ve %2 muafiyet düşülerek DASK’tan alınması gereken tutarın bulunduğu görülmektedir. Daire, yapılan araştırmayı yine de hüküm vermeye yeterli görmemiştir.
- Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E.2018/1547, K.2018/12611, 24.12.2018 DASK ile ihtiyari deprem teminatı arasındaki sınırı çizer. Poliçenin özel şartında, bina deprem teminatının “zorunlu deprem sigortası teminat limitlerinin üzerindeki limitler için ihtiyari deprem sigortası olarak hüküm ifade eder” kaydı bulunduğundan, ihtiyari sigortacının sorumluluğu DASK limitinin üzerindeki zarardan başlar. Kritik nokta: mahkeme 2014 yılı için hesaplanan DASK limitini esas almış, oysa deprem 23.10.2011 tarihlidir. Daire, limitin “davacı aleyhine olacak biçimde yüksek belirlendiğini” saptayarak kararı bozmuştur. Limit, olay tarihine göre tespit edilmelidir.
- Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E.2016/16392, K.2019/7653, 17.06.2019 İspat yükü bakımından önemlidir. Mahkeme, aynı binada başka bir daire için alınan raporda binanın hafif hasarlı olduğu ve davacının tazminatını aldığı gerekçesiyle davayı reddetmişti. Daire, dosyada ödeme yapıldığına dair bir belge bulunmadığını belirterek, DASK’a ödeme belgesini sunması için usulüne uygun süre verilmesi; ödeme yoksa hafif hasar nedeniyle gerçek zararın Genel Şartlar kapsamında belirlenmesi gerektiğine hükmetmiştir.
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, E.2017/1373, K.2018/358, 28.02.2018 Ekspertiz raporu ile idari yıkım kararı çeliştiğinde ne olacağını gösterir. Hakem heyeti, kısmi hasara ilişkin ekspertiz raporunun aksine yetkili mercilerce yıkım kararı verildiğini dikkate alarak, daha önce ödenen 2.350,00 TL tenzil edilmek suretiyle 67.650,00 TL bakiye tazminata hükmetmiş; DASK’ın ilk kısmi ödemenin yapıldığı tarihte temerrüde düştüğü kabul edilmiştir. DASK ise binanın yapısal sorunları nedeniyle yıkıldığını, bunun teminat dışı olduğunu savunmuştur — uygulamada en sık karşılaşılan savunma budur.
DASK’ın en sık ileri sürdüğü savunmalar
| Savunma | Karşı argüman |
|---|---|
| “Bina yapısal kusur ve korozyon nedeniyle yıkıldı” | Deprem öncesi/sonrası deprem güvenliği farkı teknik raporla ortaya konmalı |
| “Yıkım kararı deprem nedeniyle verilmedi” | Yetkili merci kararı ve hasar tespit tutanağı birlikte değerlendirilir |
| “Zarar poliçe limitinin altında” | Yeniden yapım maliyeti deprem yılı rayiçleriyle hesaplanmalı |
| “Ödeme yapıldı” | Ödeme belgeyle ispatlanmalı; belge yoksa gerçek zarar belirlenir |
| “Yalnızca iyileştirme yapılmıştır” | Mevzuata uyum ile deprem hasarının giderilmesi ayrılmalı |
Hasar sonrası izlenecek yol
- Hasarı derhâl bildirin ve bildirimin kaydını saklayın.
- Delil oluşturun: tarihli fotoğraf ve video, hasar tespit tutanağı, varsa yıkım kararı.
- Onarıma başlamadan önce eksper incelemesini bekleyin; aksi hâlde zararın ispatı güçleşir.
- Eksper raporunu isteyin ve içeriğine katılmıyorsanız yazılı itiraz edin.
- Kısmi ödeme kabul etmek bakiye talebinizi ortadan kaldırmaz; ödemenin “kısmi” olduğunu yazılı olarak belirtin.
- Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurun; DASK üyedir. Karar aleyhinize ise itiraz hakem heyetine, oradan temyize gidilebilir.
- Limit üstü zarar için ihtiyari deprem sigortanız varsa onu ayrıca talep edin.
- Zamanaşımını gözetin: TTK m.1420 uyarınca istemler muacceliyet tarihinden itibaren iki yıl, her hâlde riziko tarihinden itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
- DASK’ın eşyayı karşılayacağını sanmak. Teminat yalnızca binadır.
- Sigorta bedelini güncellememek. Bedel düşük kalırsa tazminat da düşük kalır.
- Poliçeyi yenilemeyi unutmak. Riziko anında geçerli poliçe yoksa teminat yoktur.
- Eksper gelmeden onarıma başlamak. Hasarın kapsamı ispatlanamaz hâle gelir.
- Kısmi ödemeyi ibra gibi imzalamak. Bakiye hakkınızı kaybedebilirsiniz.
- Deprem yılı yerine güncel yıl birim fiyatlarını kullanmak. Limit ve zarar yanlış hesaplanır.
- Yalnızca DASK’a güvenmek. Limit üstü zarar için ihtiyari poliçe şarttır.
- Tahkim yolunu bilmemek. Sigorta Tahkim Komisyonu daha hızlı bir yoldur.
DASK ev eşyalarımı karşılar mı?
Karşılamaz. Zorunlu deprem sigortası yalnızca binayı, yani temelleri, taşıyıcı sistemi, duvarları, tavan ve tabanları, merdivenleri, sahanlıkları, koridorları, çatıyı ve bacaları teminat altına alır. Ev eşyası, ticari emtia, can kaybı ve bedeni zararlar ile kâr kaybı, kira mahrumiyeti ve enkaz kaldırma masrafları kapsam dışındadır. Bu zararlar için ayrıca konut sigortası veya ihtiyari deprem teminatı gerekir.
Tazminat neye göre hesaplanır?
Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları B.3.1 uyarınca tazminatın hesabında tam ve kısmi hasar olmasına bakılmaksızın, rizikonun gerçekleştiği yer ve tarihte benzer yapı özellikleri göz önünde bulundurularak binanın piyasa rayiçlerine göre hesaplanan yeniden yapım maliyeti esas alınır ve tazminat sigorta bedelinden fazla olamaz. Yargıtay kararlarında yapı sınıfının deprem yılına ait yapı yaklaşık birim maliyetleri tebliğine göre belirlendiği ve %2 muafiyetin düşüldüğü görülmektedir.
DASK poliçe bedelinin tamamını ödediyse dava açabilir miyim?
Açsanız da sonuç alamazsınız. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 2025 tarihli kararında, poliçede 320.000,00 TL sigorta bedeli ve %2 tenzili muafiyet kararlaştırıldığı, DASK’ın muafiyet düşüldükten sonra kalan 313.600,00 TL’nin tamamını ödediği belirtilerek, TTK m.1461 ve Genel Şartlar B.3.1 uyarınca sigortacının sorumluluğunun poliçede yazılı sigorta bedeli ile sınırlı olduğu ve başvurunun reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Zararım DASK limitini aşarsa kalanı kimden isterim?
İhtiyari deprem sigortanız varsa ondan istersiniz. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin incelediği poliçede, bina deprem teminatının zorunlu deprem sigortası teminat limitlerinin üzerindeki limitler için ihtiyari deprem sigortası olarak hüküm ifade edeceği düzenlenmişti; Daire bu kayıt uyarınca ihtiyari sigortacının DASK limitini aşan zarardan sorumlu olduğunu kabul etmiştir. İhtiyari poliçe yoksa limit üstü zarar sigortasız kalır.
DASK limiti hangi tarihe göre belirlenir?
Deprem tarihine göre belirlenir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi bir kararda, 2011 tarihli depreme ilişkin uyuşmazlıkta mahkemenin 2014 yılı için hesaplanan DASK teminat limitini esas almasını hatalı bulmuştur. Kararda, aradaki üç yıllık fark nedeniyle limitin davacı aleyhine olacak biçimde yüksek belirlendiği ve bunun zararın yanlış hesaplanmasına yol açtığı belirtilerek hüküm bozulmuştur. Bu nedenle bilirkişi incelemesinde olay yılı esas alınmalıdır.
Bina yapısal kusur nedeniyle yıkıldı denirse ne olur?
Bu, DASK’ın en sık ileri sürdüğü savunmadır: binanın kendi kusur ve özellikleri nedeniyle zamanla oluşan zararların teminat dışı olduğu, yıkım kararının ise binanın deprem öncesi ve sonrası durumu arasındaki deprem güvenliği farklılığına ilişkin bir değerlendirme içermediği savunulur. Buna karşılık bir hakem heyeti kararında, kısmi hasara ilişkin ekspertiz raporunun aksine yetkili mercilerce yıkım kararı verilmiş olması dikkate alınarak bakiye tazminata hükmedilmiştir. Uyuşmazlık teknik bilirkişi incelemesiyle çözülür.
DASK ödeme yaptığını iddia ederse ne yapmalıyım?
Ödemenin belgeyle ispatlanmasını isteyin. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi bir kararında, dosyada davacıya ödeme yapıldığına dair belge bulunmadığını belirterek, varsa ödemeye ilişkin belgenin sunulması için usulüne uygun süre verilmesi gerektiğini; ödeme yoksa taşınmazdaki hasar nedeniyle gerçek zararın Genel Şartlar kapsamında belirlenerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini hükme bağlamıştır.
DASK uyuşmazlığında nereye başvurulur?
Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir; DASK bu sisteme dâhildir. Başvuru uyuşmazlık hakem heyetince incelenir, karara karşı itiraz hakem heyetine gidilebilir ve koşulları varsa temyiz yolu açıktır. Kararlarda bu zincirin işlediği görülmektedir. Alternatif olarak genel mahkemelerde dava açılabilir. Zamanaşımı bakımından TTK m.1420 uyarınca sigorta sözleşmesinden doğan istemler muacceliyetten itibaren iki yıl, tazminat istemleri her hâlde riziko tarihinden itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
- 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu m.1, 3, 7, 10 — Amaç, Kurum, teminatlar ve kapsam
- Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları A.1–A.3 — Teminat kapsamı ve kapsam dışı hâller
- Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları B.3.1 — Tazminatın hesabı ve muafiyet
- 6102 sayılı TTK m.1461 — Sigorta bedeli ile sorumluluğun sınırı
- 6102 sayılı TTK m.1420 — Zamanaşımı
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu — Bağımsız bölüm kavramı
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30 — Sigorta Tahkim Komisyonu
Riskli yapı ve yeniden yapım süreci için kentsel dönüşüm ve hak sahipliği, sigorta tazminatının reddi için kasko tazminatının reddi, tapudaki belirtmeler için tapu şerh türleri yazılarımıza bakabilirsiniz. Alan bilgisi: Gayrimenkul Hukuku.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olayın koşulları farklı sonuçlar doğurabilir.
Azami teminat tutarları her yıl güncellendiğinden, poliçe ve limit bilgileri işlem tarihi itibarıyla teyit edilmelidir.