Boşanmada Kusur Sayılan Haller

Boşanmada Kusur: Belirleme, Oranlar ve Hukuki Sonuçları

Boşanma davalarında, kusur, davanın sonucunu ve boşanmanın mali sonuçlarını (tazminat, nafaka) önemli ölçüde etkileyen bir faktördür. Kusur, eşlerin, evlilik birliğinin yükümlülüklerini ihlal etmeleri ve evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına neden olan davranışlarıdır.

Bu kapsamlı rehber, boşanmada kusur kavramını tüm yönleriyle ele almaktadır. Rehberde, kusurun tanımı, kusur türleri, kusur belirleme yöntemleri, kusurun ispatı, kusurun tazminata, nafakaya ve velayete etkisi, Yargıtay kararları ve sıkça sorulan sorular gibi tüm önemli konuları bulacaksınız.

Boşanmada Kusur: Tanım ve Hukuki Dayanak

Kusur Nedir?

Boşanma hukukunda kusur, geniş anlamda, eşlerin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini ihlal etmeleridir. Bu yükümlülükler, Türk Medeni Kanunu’nda (TMK) ve diğer ilgili mevzuatta düzenlenmiştir.

Evlilik Birliğinden Doğan Başlıca Yükümlülükler (TMK m. 185 vd.):

• Sadakat Yükümlülüğü: Eşler, birbirlerine sadık kalmak zorundadırlar. Zina, aldatma, güven sarsıcı davranışlar, sadakat yükümlülüğünün ihlalidir.
• Yardım ve Dayanışma Yükümlülüğü: Eşler, birbirlerine yardım etmek, destek olmak, birlikte hareket etmek ve evlilik birliğinin mutluluğunu sağlamak için ellerinden geleni yapmak zorundadırlar.
• Birlikte Yaşama Yükümlülüğü: Eşler, kural olarak, birlikte yaşamak zorundadırlar. Ancak, haklı bir neden varsa (örneğin, şiddet, ayrı yaşama kararı), ayrı yaşayabilirler.
• Çocukların Bakımı, Eğitimi ve Gözetimi Yükümlülüğü: Eşler, müşterek çocukların bakım, eğitim ve gözetiminden birlikte sorumludurlar.
• Evlilik Birliğinin Giderlerine Katılma Yükümlülüğü: Eşler, evlilik birliğinin giderlerine (örneğin, kira, faturalar, gıda, giyim, çocukların masrafları) güçleri oranında katılmak zorundadırlar.
• Birbirlerine Saygı Gösterme Yükümlülüğü Eşler, birbirlerinin onur, şeref ve saygınlığına saygı göstermelidir.
• Ev İşlerini Birlikte Yapma Yükümlülüğü
• Evlilik Birliğinin Mutluluğunu Sağlama Yükümlülüğü
• Cinsel İlişki Yükümlülüğü:

Kusurun Hukuki Dayanağı

Boşanmada kusur, temel olarak, aşağıdaki yasal düzenlemelere dayanır:

• Türk Medeni Kanunu (TMK):
  • Madde 161-166: Özel ve genel boşanma nedenleri.
  • Madde 174: Maddi ve manevi tazminat.
  • Madde 175: Yoksulluk nafakası.
  • Madde 182: Velayet.
• Yargıtay Kararları: Yargıtay’ın boşanma davalarında verdiği kararlar (içtihatlar), kusurun belirlenmesinde ve boşanmanın sonuçlarının değerlendirilmesinde önemli bir yol göstericidir.

Boşanmada Kusur Türleri

Boşanma davalarında, kusur, ağırlık derecesine göre, farklı şekillerde sınıflandırılır:

• Tam Kusur: Bir eşin, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasınatek başına ve ağır bir şekilde neden olan kusurlu davranışlarıdır.
  • Örnekler: Zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, terk, akıl hastalığı (tedavisi mümkün olmayan ve evlilik birliğini çekilmez hale getiren), suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme.
• Ağır Kusur: Bir eşin, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına önemli ölçüde katkıda bulunan kusurlu davranışlarıdır. Tam kusur kadar ağır olmasa da, evlilik birliğinin devamını imkansız hale getiren davranışlardır.
• Eşit Kusur: Her iki eşin de, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına eşit derecede katkıda bulunan kusurlu davranışlarıdır.
• Hafif Kusur (Az Kusur): Bir eşin, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına daha az katkıda bulunan kusurlu davranışlarıdır.
• Kusursuz: Eşin, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına hiçbir katkısı olmayan davranışlarıdır.

Önemli Notlar:

• Kusurun derecesi, her somut olayın özelliklerine göre hakim tarafından belirlenir.
• Kusurun derecesi, boşanma kararı verilip verilmeyeceğini, tazminat ve nafaka miktarını ve velayet düzenlemesini etkiler.
• Tam kusurlu eş, boşanma davası açamaz. Ancak, diğer eşin açtığı davaya karşı savunma yapabilir ve karşı dava açabilir.
• Eşit kusurlu eşler, birbirlerinden tazminat talep edemezler. Ancak, yoksulluk nafakası talep edebilirler.
• Daha az kusurlu eş, daha ağır kusurlu eşten tazminat talep edebilir.

Boşanmada Kusur Sayılan Haller: Örnekler

Boşanmada kusur sayılan haller, kanunda sınırlı olarak sayılmamıştır. Ancak, Yargıtay kararları ve uygulamada sıkça karşılaşılan bazı davranışlar, kusurlu davranış olarak kabul edilir.

Başlıca Kusurlu Davranışlar:

• Zina (Aldatma): Eşlerden birinin, evlilik birliği devam ederken, başka bir kişiyle cinsel ilişki kurması veya cinsel sadakatsizlik olarak kabul edilebilecek davranışlarda bulunması (örneğin, flört etmek, cinsel içerikli mesajlar göndermek). Zina, özel ve mutlak bir boşanma nedenidir.
• Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış: Eşlerden birinin, diğer eşin hayatına kastetmesi (örneğin, öldürmeye teşebbüs etmesi), pek kötü davranması (örneğin, işkence yapması, ağır şekilde dövmesi) veya onur kırıcı davranışlarda bulunması (örneğin, ağır hakaretler etmesi, aşağılaması, toplum içinde küçük düşürmesi). Bu davranışlar, özel ve mutlak boşanma nedenleridir.
• Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme: Eşlerden birinin, küçük düşürücü bir suç işlemesi (örneğin, hırsızlık, dolandırıcılık, uyuşturucu ticareti) veya haysiyetsiz bir hayat sürmesi (örneğin, fuhuş, kumarbazlık, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı) ve bu durumun evlilik birliğini çekilmez hale getirmesi. Bu, özel ve nispi bir boşanma nedenidir.
• Terk: Eşlerden birinin, ortak konutu haklı bir sebep olmaksızın terk etmesi ve 6 ay boyunca geri dönmemesi. Terk, özel ve nispi bir boşanma nedenidir. Terk eden eşe, ihtar çekilmesi gerekir.
• Akıl Hastalığı: Eşlerden birinin, evlilik birliği devam ederken akıl hastalığına yakalanması ve bu hastalığın tedavi edilemez olduğunun resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi. Akıl hastalığı, özel ve nispi bir boşanma nedenidir.
• Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması (Şiddetli Geçimsizlik): Eşler arasında, ortak hayatı çekilmez hale getirenşiddetli geçimsizlik, anlaşmazlık, çatışma veya uyumsuzluk olması. Bu, genel ve nispi bir boşanma nedenidir. Bu neden, en sık karşılaşılan boşanma nedenidir ve birçok farklı davranış bu kapsamda değerlendirilebilir.
  • Örnekler:
    • Fiziksel Şiddet: Eşe vurmak, tokat atmak, tekmelemek, itmek, saçını çekmek, bir cisimle vurmak vb.
    • Psikolojik Şiddet: Eşe hakaret etmek, aşağılamak, küfür etmek, tehdit etmek, küçük düşürmek, alay etmek, suçlamak, yargılamak, yok saymak, duygusal ihtiyaçlarını görmezden gelmek, iletişim kurmamak, sürekli eleştirmek, suçluluk duygusu yaratmak, kendine güvenini sarsmak, değersiz hissettirmek, çocukları kullanmak, ailesiyle veya arkadaşlarıyla görüşmesini engellemek, sosyal hayattan soyutlamak, kıskançlık krizleri yaratmak, aşırı kontrolcü davranmak vb.
    • Ekonomik Şiddet: Eşin parasını elinden almak, çalışmasına engel olmak, çalışmaya zorlamak, borçlandırmak, maddi konularda aşağılamak veya tehdit etmek vb.
    • Cinsel Şiddet: Eşi istemediği cinsel ilişkiye zorlamak, cinsel ilişki sırasında şiddet uygulamak, cinsel içerikli sözler söylemek veya mesajlar göndermek, cinsel organlarını göstermek, fuhşa zorlamak, kürtaja zorlamak veya kürtajı engellemek vb.
    • Sadakatsizlik: Eşi aldatmak, güven sarsıcı davranışlarda bulunmak, flört etmek, cinsel içerikli mesajlar göndermek vb.
    • İlgisizlik ve Sevgisizlik: Eşe karşı ilgisiz, sevgisiz, soğuk ve mesafeli davranmak, eşin duygusal ihtiyaçlarını görmezden gelmek, eşi yalnız bırakmak, eşle konuşmamak, eşle birlikte vakit geçirmemek vb.
    • Sorumsuzluk: Evlilik birliğinin gerektirdiği sorumlulukları yerine getirmemek (örneğin, evin geçimini sağlamamak, çocukların bakımıyla ilgilenmemek, ev işlerine yardımcı olmamak, eşin hastalığında yanında olmamak vb.).
    • Aşırı Kıskançlık: Eşi aşırı derecede kıskanmak, sürekli kontrol etmek, hesap sormak, suçlamak, iftira atmak, özgürlüğünü kısıtlamak.
    • Kumar, Alkol veya Uyuşturucu Bağımlılığı: Eşlerden birinin kumar, alkol veya uyuşturucu bağımlısı olması ve bu durumun evlilik birliğini çekilmez hale getirmesi.
    • Aile Bireylerine Kötü Davranma: Eşin, kendi ailesine veya diğer eşin ailesine kötü davranması, hakaret etmesi, aşağılaması veya şiddet uygulaması.
    • Ev İşlerini Yapmamak: Eşlerden birinin, haklı bir sebep olmaksızın, ev işlerini yapmayı sürekli olarak reddetmesi ve diğer eşi bu konuda mağdur etmesi.
    • Cinsel İlişkiden Kaçınmak: Eşlerden birinin, haklı bir sebep olmaksızın, cinsel ilişkiden sürekli olarak kaçınması.
    • Aşırı Borçlanmak: Eşlerden birinin, diğer eşin rızası olmadan, aşırı borçlanması ve evlilik birliğinin ekonomik durumunu tehlikeye atması.
    • Evlilik Dışı Çocuk Sahibi Olmak.
    • Sürekli Yalan Söylemek.
    • Evlilik Sırlarını Başkalarına Anlatmak
    • Aşırı İdealist Olmak.
    • Eşin Ailesiyle Görüşmesini Engellemek.
    • Eşin Arkadaşlarıyla Görüşmesini Engellemek.
    • Eve Geç Gelmek.

Önemli Notlar:

• Bu liste, örnek olarak verilmiştir ve tüm kusurlu davranışları kapsamamaktadır.
• Bir davranışın kusurlu olup olmadığı, her somut olayın özelliklerine göre hakim tarafından değerlendirilir.
• Kusurlu davranışın, evlilik birliğini temelinden sarsmış ve ortak hayatı çekilmez hale getirmiş olması gerekir.
• Kusurlu davranışın, boşanmaya neden olan olaylarda etkili olması gerekir.

Boşanmada Kusur Oranı Nasıl Belirlenir?

Boşanmada kusur oranı, hakim tarafından, tarafların evlilik birliği içindeki davranışları, evlilik birliğinin yükümlülüklerini yerine getirip getirmedikleri, sadakat yükümlülüğüne uyup uymadıkları, birbirlerine karşı tutum ve davranışları gibi tüm faktörler dikkate alınarak takdiren belirlenir.

Hakimin Değerlendirmesi:

• Deliller: Hakim, tarafların sunduğu delilleri (tanık beyanları, fotoğraf, video, mesaj, rapor vb.) dikkatlice inceler.
• Tarafların İddia ve Savunmaları: Hakim, tarafların iddia ve savunmalarını dinler ve değerlendirir.
• Yargıtay Kararları: Hakim, Yargıtay’ın benzer olaylarda verdiği kararları (içtihatları) dikkate alır.
• Somut Olayın Özellikleri: Hakim, her somut olayın kendine özgü özelliklerini (evliliğin süresi, çocukların durumu, tarafların yaşı, eğitim durumu, sosyal ve ekonomik durumu vb.) dikkate alır.
• Takdir Yetkisi: Hakim, tüm bu faktörleri değerlendirerek, takdir yetkisini kullanır ve kusur oranını belirler.

Kusur Oranları:

Hakim, kusur oranını belirlerken, aşağıdaki kavramları kullanır:

• Tam Kusur: Bir eşin, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına tek başına ve ağır bir şekilde neden olan kusurlu davranışlarıdır.
• Ağır Kusur: Bir eşin, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına önemli ölçüde katkıda bulunan kusurlu davranışlarıdır.
• Eşit Kusur: Her iki eşin de, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına eşit derecede katkıda bulunan kusurlu davranışlarıdır.
• Hafif Kusur (Az Kusur): Bir eşin, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına daha az katkıda bulunan kusurlu davranışlarıdır.
• Kusursuz: Eşin, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına hiçbir katkısı olmayan davranışlarıdır.

Boşanmada Kusurun Sonuçları

Boşanmada kusur, aşağıdaki konularda önemli etkilere sahiptir:

• Boşanma Kararı: Tam kusurlu eş, boşanma davası açamaz. Ancak, diğer eşin açtığı davaya karşı savunma yapabilir ve karşı dava açabilir. Eşit kusurlu veya daha az kusurlu eş, boşanma davası açabilir.
• Tazminat:
  • Maddi Tazminat: Boşanmaya neden olan olaylar yüzünden, mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu eş, kusurlu eşten maddi tazminat talep edebilir. Maddi tazminat miktarı, hakim tarafından, tarafların kusur oranları, maddi zararın miktarı ve sosyal ve ekonomik durumları dikkate alınarak belirlenir.
  • Manevi Tazminat: Boşanmaya neden olan olaylar yüzünden, kişilik hakları saldırıya uğrayan eş, kusurlu eşten manevi tazminat talep edebilir. Manevi tazminat miktarı, hakim tarafından, olayın ağırlığı, tarafların kusur oranları, sosyal ve ekonomik durumları ve kişilik haklarına yapılan saldırının niteliği dikkate alınarak belirlenir.
• Nafaka:
  • Yoksulluk Nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan eş, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, diğer eşten, mali gücü oranında, süresiz olarak yoksulluk nafakası talep edebilir. Eşit kusurlu eşler de yoksulluk nafakası talep edebilir. Ancak, daha ağır kusurlu eş, yoksulluk nafakası talep edemez.
  • İştirak Nafakası: Velayet hakkı kendisine verilmeyen eş, müşterek çocuğun giderlerine katılmak amacıyla, diğer eşe iştirak nafakası öder. İştirak nafakasında kusur aranmaz.
• Velayet: Velayet, çocuğun üstün yararına göre belirlenir. Kusur, velayet kararında tek başına belirleyici değildir. Ancak, çocuğa karşı şiddet uygulayan, çocuğu ihmal eden veya istismar eden eşin velayet hakkını alması zorlaşır.

Boşanmada Kusur Nasıl İspat Edilir?

Boşanmada kusur, her türlü delille ispat edilebilir. Başlıca deliller şunlardır:

• Tanık Beyanları: Eşlerin, akrabaların, komşuların, arkadaşların veya olaya tanık olan diğer kişilerin beyanları. Tanıkların, güvenilir, tarafsız ve olayı doğrudan bilen kişiler olması önemlidir. Tanık beyanları, çelişkili olmamalı ve diğer delillerle desteklenmelidir.
• Yazılı Deliller: Mektuplar, e-postalar, mesajlar, sosyal medya paylaşımları, banka kayıtları, tapu kayıtları, faturalar, sözleşmeler, resmi belgeler (örneğin, polis tutanakları, doktor raporları) vb.
• Fotoğraf ve Videolar: Şiddet, sadakatsizlik, ilgisizlik gibi durumları gösteren fotoğraf ve videolar.
• Ses Kayıtları: Hukuka uygun olarak elde edilmiş ses kayıtları (örneğin, gizlice ve habersiz yapılan ses kayıtları, delil olarak kullanılamaz).
• Bilirkişi Raporu: Gerekirse, uzman görüşü almak için (örneğin, psikolojik durum, mal varlığı, velayet konularında) bilirkişi raporu alınabilir.
• Sosyal Medya Paylaşımları:
• Telefon Kayıtları ve Mesajlar
• Otel Kayıtları:
• Kredi Kartı Ekstreleri:

Önemli Not: Delillerin hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş olması gerekir. Hukuka aykırı olarak elde edilen deliller (örneğin, özel hayatın gizliliğini ihlal ederek elde edilen ses kayıtları, tehditle alınan tanık ifadeleri), mahkeme tarafından dikkate alınmaz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Boşanmada kusur oranı nasıl belirlenir?
   • Hakim, tarafların evlilik birliği içindeki davranışlarını, delilleri, tanık beyanlarını ve somut olayın özelliklerini dikkate alarak, takdir yetkisini kullanarak kusur oranını belirler.
2. Boşanmada kusur oranının önemi nedir?
   • Kusur oranı, boşanma kararı verilip verilmeyeceğini, tazminat ve nafaka miktarını ve velayet düzenlemesini etkiler.
3. Eşim beni aldattı, boşanmada tam kusurlu sayılır mı?
   • Zina (aldatma), özel ve mutlak bir boşanma nedenidir. Zina ispatlanırsa, zina yapan eş tam kusurlu kabul edilir.
4. Eşim bana şiddet uyguluyor, boşanmada tam kusurlu sayılır mı?
   • Evet. Fiziksel şiddet, ağır kusurlu bir davranıştır ve boşanma nedenidir.
5. Eşim bana hakaret ediyor, bu boşanmada kusur sayılır mı?
   • Evet. Hakaret, psikolojik şiddet türüdür ve boşanmada kusur sayılır. Hakaretin ağırlığına ve sürekliliğine göre, kusur oranı belirlenir.
6. Eşim evi terk etti, boşanmada kusurlu sayılır mı?
   • Terk, özel ve nispi bir boşanma nedenidir. Terk eden eşin, haklı bir sebebi yoksa ve 6 ay boyunca geri dönmemişse, kusurlu kabul edilir. Ancak, terk eden eşe, ihtar çekilmesi gerekir.
7. Boşanmada eşit kusurlu olursak ne olur?
   • Eşit kusurlu eşler, birbirlerinden tazminat talep edemezler. Ancak, yoksulluk nafakası talep edebilirler.
8. Boşanmada kusursuz olursam ne olur?
   • Kusursuz veya daha az kusurlu eş, daha ağır kusurlu eşten maddi ve manevi tazminat talep edebilir.
9. Boşanmada kusur, velayeti etkiler mi?
   • Kusur, velayet kararında tek başına belirleyici değildir. Ancak, çocuğa karşı şiddet uygulayan, çocuğu ihmal eden veya istismar eden eşin velayet hakkını alması zorlaşır.
10. Boşanmada kusur, mal paylaşımını etkiler mi?
    • Kusur, kural olarak, mal paylaşımını doğrudan etkilemez. Ancak, zina veya haysiyetsiz hayat sürme nedeniyle boşanma durumunda, hakim, kusurlu eşin katılma alacağını veya değer artış payını azaltabilir veya tamamen kaldırabilir.
11. Boşanmada kusurumu nasıl ispat edebilirim? Tanık, fotoğraf, video, mesaj, sosyal medya paylaşımları, darp raporu, doktor raporu, uzman raporları gibi her türlü delili kullanabilirsiniz.

Sonuç

Boşanmada kusur, davanın sonucunu ve boşanmanın mali sonuçlarını (tazminat, nafaka) önemli ölçüde etkileyen bir faktördür. Bu nedenle, boşanma davası açmadan önce veya böyle bir dava ile karşı karşıya kalındığında, bir boşanma avukatından hukuki destek almak, haklarınızı bilmek ve doğru adımları atmak için çok önemlidir.

Hukuki danışmanlık almak istemeniz halinde veya herhangi bir sorunla karşılaşmanız durumunda LegaPro Hukuk Bürosu olarak size yardımcı olabiliriz. Uzman Avukat haklarınızı korumanıza destek olacaktır. 📞 0507 606 15 14

🚨 Whatsapp’tan bize ulaşabilirsiniz! 🚨

https://legapro.net/