YÜKSEK LİSANS YAPAN ÖĞRETMENLERE ARTIRIMLI EK DERS ÜCRETİ
ÖĞRETMENLERE ARTIRIMLI EK DERS ÜCRETİ
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda görev yapan, doktora ve yüksek lisans derecesine sahip öğretmenlere, ek ders ücretleri %20 ve %7 oranında artırımlı olarak ödenmektedir. Ancak, bu uygulamada bazı aksaklıklar yaşanmaktadır. Bu makalede, doktora ve yüksek lisans yapan öğretmenlerin artırımlı ek ders ücreti almaları konusunda yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri ele alınacaktır.
Mevzuattaki Durum
Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın 10. maddesinde, okul yöneticileri ve rehber öğretmenlere ödenecek ek ders ücretleri düzenlenmiştir. 16. maddede ise bilişim teknolojileri formatör öğretmenleri ve geçici/vekâleten herhangi bir göreve görevlendirilen öğretmenlerin ek ders ücretlerine değinilmiştir. Kararda, ek ders ücretlerinin ödenebilmesi için fiilen derse girme şartı aranmamaktadır.
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme’nin 1 “Lisansüstü öğrenim gören öğretmenlere ilave ek ders ücreti” başlıklı 2 8. maddesinde ise, “Milli Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerden yüksek lisans ve doktora yapmış olanlara, fiilen girdikleri dersler için ödenecek ek ders ücretleri sırasıyla 3 %7 ve %20 artırımlı ödenir” hükmü yer almaktadır.
Uygulamada Yaşanan Sorunlar
Mevzuattaki hükümlere rağmen, fiilen derse girmeyen okul yöneticilerine, rehber öğretmenlere, bilişim teknolojileri formatör öğretmenlerine ve geçici/vekâleten herhangi bir göreve görevlendirilen öğretmenlere, yüksek lisans ve doktora yapmış olsalar dahi ek ders ücretleri artırımlı olarak ödenmemektedir. Bu durum, aynı çalışma ortamında görev yapan ve aynı görevi ifa eden öğretmenler arasında haksızlığa neden olmaktadır.
Çözüm Önerileri
Yaşanan bu mağduriyetin giderilmesi için, ilgili mevzuat hükümlerinde gerekli düzenlemeler yapılmalı ve fiilen derse girme şartı aranmaksızın, doktora ve yüksek lisans derecesine sahip tüm öğretmenlere artırımlı ek ders ücreti ödenmelidir. Bu sayede, eğitimcilerin lisansüstü eğitime teşvik edilmesi ve eğitim kalitesinin artırılması hedeflenebilir.
Eşitlik İlkesine Aykırı Ek Ders Ücreti Uygulaması
Kamuoyunda, bazı öğretmenlere yüksek lisans ve doktora yapmış olmalarına rağmen ek ders ücretlerinin artırımlı ödenmemesi tartışılmaktadır. Bu durum, Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. Bu makalede, konuyla ilgili yasal düzenlemeler, mahkeme kararları ve çözüm önerileri ele alınacaktır.
Yasal Düzenlemeler ve Uygulamada Yaşanan Sorunlar
Mevcut yasal düzenlemeler, yüksek lisans ve doktora yapmış öğretmenlere ek ders ücretlerinin artırımlı ödenmesini öngörmektedir. Ancak, uygulamada bazı öğretmen gruplarına bu hak tanınmamaktadır. Örneğin, fiilen derse girme imkanı olmayan rehber öğretmenlere, yüksek lisans ve doktora yapmış olsalar dahi ek ders ücretleri artırımlı olarak ödenmemektedir.
Mahkeme Kararları
Son dönemde, mahkemeler tarafından verilen bazı kararlar, fiilen derse girme imkanı olmayan rehber öğretmenlere yüksek lisans ve doktoraya bağlı olarak ek ders ücretlerinin artırımlı olarak ödenmesi gerektiği yönünde çıkmıştır. Bu kararlar, Anayasa’nın eşitlik ilkesine vurgu yaparak, tüm öğretmenlerin aynı haklara sahip olması gerektiğini belirtmektedir.
Kamu Denetçiliği Kurumu Kararları
Kamu Denetçiliği Kurumu da benzer şekilde, fiilen derse girme imkanı olmayan öğretmenlerin yüksek lisans ve doktora yapmış olmaları durumunda ek ders ücretlerinin artırımlı olarak ödenmesi gerektiği yönünde kararlar vermiştir.
Lisansüstü Öğrenim Gören İdarecilere Artırımlı Ek Ders Ücreti Ödenmeli: Yargı Kararı
Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda görev yapan, yüksek lisans ve doktora derecesine sahip idarecilere artırımlı ek ders ücreti ödenmesi konusunda yasal düzenlemeler bulunmaktadır. Ancak uygulamada, idarecilerin fiilen derse girmedikleri gerekçesiyle bu haktan mahrum bırakıldıkları görülmektedir. Bu durum, eşitlik ilkesine aykırı olup, idareciler arasında mağduriyete yol açmaktadır. Son dönemde verilen bir mahkeme kararı, bu konuda önemli bir adım teşkil etmektedir.
Toplu Sözleşme Hükmü ve Uygulamada Yaşanan Sorunlar
- Dönem Toplu Sözleşme’de de daha önceki dönemlerde olduğu gibi, “Milli Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerden yüksek lisans ve doktora yapmış olanlara, fiilen girdikleri dersler için ödenecek ek ders ücretleri sırasıyla %7 ve %20 artırımlı ödenir” hükmü yer almaktadır.
Ancak uygulamada, rehber öğretmenler ve idareciler gibi fiilen derse girmeyen personele, yüksek lisans ve doktora yapmış olsalar dahi artırımlı ek ders ücreti ödenmemektedir. Bu durum, aynı kurumda görev yapan ve aynı niteliklere sahip personel arasında haksızlığa neden olmaktadır.
Yargı Kararları ile Kazanım Sağlanması
Daha önce, rehber öğretmenlerin artırımlı ek ders ücreti alabilmeleri için açılan davada, mahkeme lehlerine karar vermiş ve bu ödemelerin yapılması gerektiğine hükmetmiştir. Bu emsal karar, diğer mağdur gruplar için de umut ışığı olmuştur.
Benzer bir durum yaşayan idareciler için açılan davada da mahkeme, “okulun idaresi yönetim ve eğitim alanındaki sevk idaresine katkı sağlayan davacı okul müdürünün ek ders niteliğindeki yönetim görevine sayılan saatlere ek ders ücreti ödenmesi gerektiği” gerekçesiyle, idareciler bakımından da ek ders ücretlerinin artırımlı ödenmesi gerektiğine karar vermiştir.
Eğitim ve Bilim İşgörenleri Sendikası’nın Açtığı Davanın İncelenmesi
Ankara 15. İdare Mahkemesi’nin 2023/513 Esas ve 2023/1938 Karar sayılı dosyasında Eğitim ve Bilim İşgörenleri Sendikası tarafından açılan dava incelenmiştir. Davanın konusu, Millî Eğitim Müdürlüğüne bağlı II. Abdülhamid Han Ortaokulu Müdürlüğü’nde okul müdürüne ek ders ücreti ödenmesi talebinin reddedilmesidir.
Davacı, okul müdürlerine ek ders ücreti ödenmesi gerektiğini savunarak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Ders görevi” başlıklı 89. maddesine, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetmeliği ve Öğretmenlik Alanında Ek Ders Ücretlerinin Ödenmesi Hakkında Yönerge’ye atıfta bulunmuştur.
Mahkeme, davayı inceleyerek, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetmeliği ve Öğretmenlik Alanında Ek Ders Ücretlerinin Ödenmesi Hakkında Yönerge’nin ilgili maddelerini değerlendirmiştir.
Kararında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 89. maddesinde, “Ders görevi, öğretmenlik, okutmanlık, uzmanlık ve usta öğreticilik ile diğer derslerin aylık, sayılı ve ek ders ücreti karşılığında okutulacakları ve okutuluş saatleri” ifadelerinin yer aldığını belirtmiştir.
Yine aynı kanunun “Ders Niteliğinde olan görevler” başlıklı 10. maddesinde, “Ders yılı içerisinde öğretmenlerden ihtisaslarına göre; a) … ders programının yönetim kurulunun eğitim ve öğretimle ilgili yılın süresince haftada 18 saatini, örgütün yönetim, denetim, rehberlik hizmetleri ile derslerden …d) Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları ve bağlı yapımlarında belde, köy, bucak koşullarında ek ders ücreti ödenmesinin, fıkralarında görevlendirilmesi hâlinde ek ders ücreti ödenebilir.” ifadelerinin yer aldığını vurgulamıştır.
Mahkeme, bu maddeler ışığında, okul müdürlerinin ders yılı süresince haftada 18 saatini örgütün yönetim, denetim, rehberlik hizmetleri ile derslerden geçirmesinin zorunlu olmadığına ve bu görevin eğitim ve öğretimle ilgili görevler arasında yer almadığına karar vermiştir.
Sonuç olarak mahkeme, okul müdürlerinin ek ders ücreti talebinin reddine karar vermiştir.
Kararın gerekçesi, okul müdürlerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen ek ders ücreti alma şartlarını taşımadığı yönündedir. Davanın reddi ile birlikte davacıya yargılama giderleri yüklenmiştir.
Bu dava, okul müdürlerinin ek ders ücreti alıp alamayacağı konusunda yasal çerçeveyi ve mahkemelerin bu konudaki yorumunu anlamak açısından önemlidir.
- Danıştay 11. Daire, E.2001/786, K.2004/4653, 19.11.2004 Kapsamı daraltan genelge maddesi iptal edildi. Milli Eğitim Bakanlığı genelgesi, “alanlarında master derecesi almış öğretmenler” ifadesinden yalnızca öğretmen kadro unvanında bulunanların anlaşılacağını, bu nedenle ilköğretim müfettiş ve yardımcılarının %25 fazla ödemeden yararlanamayacağını düzenlemişti. Daire; 657 sayılı Kanun m.36 uyarınca ilköğretim müfettişlerinin Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfında yer aldığını ve 439 sayılı Kanun’un ek 1. maddesi gereğince ek ders ücretinden yararlandırılacaklarının belirtilmiş olduğunu saptayarak, bunların da m.176/2-(c) kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine hükmetti; genelgenin ilgili bendi ve buna dayanan bireysel işlem iptal edildi. Kararda ayrıca, ödemenin yapılabilmesi için idarece yapılan yüksek lisansın alanında olup olmadığının incelenmesi gerektiği belirtilmiştir.
- Danıştay 11. Daire, E.2002/3762, K.2004/95, 21.01.2004 Fiilen öğretmenlik yapmayan yararlanamaz. Talim ve Terbiye Kurulu üyesi olan ve doktora derecesi bulunan davacı, ek ders ücretinin %40 fazlasıyla ödenmesini istemişti. Daire; 657 sayılı Kanun’un 4359 sayılı Kanunla değişik m.176 uyarınca ek ders ücretlerinin alanlarında master derecesi almış öğretmenlere %25, doktora derecesi almış öğretmenlere %40 fazlasıyla ödeneceğini aktardıktan sonra sınırı çizdi: “sadece alanlarında doktora derecesi almış öğretmenlere ek ders ücretlerinin %40 fazlasıyla ödeneceği, bilfiil öğretmenlik yapmayanlara ise böyle bir ödemenin yapılamayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.” Davacı Genel İdare Hizmetleri Sınıfında görev yaptığından, işlemi iptal eden idare mahkemesi kararı bozuldu.
- Danıştay 12. Daire, E.2018/4558, K.2022/692, 24.02.2022 Hangi sıfatla katıldığınız belirleyicidir. Mesleki Çalışma Programının katılımcılar kısmında “tüm öğretmenler” yazmasına rağmen davacı, programa öğretmen olarak değil müdür başyardımcısı sıfatıyla katılmıştı. Daire; ilgili Karar’ın “Ek ders görevi” başlıklı 6. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca öğretmenlere mesleki çalışma sürelerinde, iki haftayı geçmemek ve fiilen görev yapmak kaydıyla haftada 15 saat ek ders ücreti ödeneceğini, buna karşılık müdür, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcılarına mesleki çalışmalarından dolayı ek ders ücreti ödeneceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığını belirtti; davacıya zaten “Ders niteliğinde yönetim görevi” başlıklı 10. madde uyarınca haftada 30 saat üzerinden ödeme yapıldığı gözetilerek işlemde hukuka aykırılık görülmedi.
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E.2014/16569, K.2015/28946, 19.10.2015 Dereceyi belgelemek davacıya düşer. Daire, 657 sayılı Kanun m.176‘yı aktararak ek ders ücretlerinin hangi hâllerde artırımlı ödeneceğini sıralar: özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim gördüğü kurumlarda görevli öğretmen ve yöneticilere, mesleki okullar, eğitim merkezleri ve cezaevlerinde görevli öğretmenler ile kurs, seminer ve hizmet içi eğitimde görevlendirilenlere ve alanlarında master derecesi almış öğretmenlere %25, doktora derecesi almış öğretmenlere %40 fazlasıyla. Somut olayda ise “davacının master derecesini aldığına dair dosya içerisinde herhangi bir bulgu yer almamaktadır”; bu nedenle fark ücret alacağı talebinin reddi gerekirken kabulü bozma sebebi sayılmıştır.
Hukuki danışmanlık almak istemeniz halinde veya herhangi bir sorunla karşılaşmanız durumunda LegaPro Hukuk Bürosu olarak size yardımcı olabiliriz. İdare Hukuku Avukat haklarınızı korumanıza destek olacaktır. 📞 0507 606 15 14
🚨 Whatsapp’tan bize ulaşabilirsiniz! 🚨
https://legapro.net/