Okuyan Erkek Çocuğa Nafaka Kaç Yaşına Kadar Ödenir?

400.000 Dolara Gayrimenkul Alarak Türk Vatandaşlığı

Eğitim Nafakası Rehberi

Boşanma davalarında veya boşanma sonrasında en sık karşılaşılan ve merak edilen konulardan biri de nafaka ödemeleridir. Özellikle okuyan erkek çocuğa kaç yaşına kadar nafaka ödenir? sorusu, nafaka yükümlüsü ebeveynler tarafından sıklıkla sorulmaktadır. Bu makalede, Türk Medeni Kanunu (TMK), ilgili yönetmelikler ve Yargıtay içtihatları ışığında, okuyan erkek çocuğa nafaka ödeme yükümlülüğünün kapsamını, süresini, nafaka türlerini (tedbir, iştirak ve yardım nafakası) ve bu yükümlülüğü etkileyen faktörleri detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Nafaka Türleri ve Okuyan Erkek Çocuğa Etkisi

Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen ve erkek çocuğu da kapsayan üç tür nafaka vardır:

  1. Tedbir Nafakası (TMK 169): Boşanma veya ayrılık davası açıldığında, davanın devamı süresince, eşlerin ve ergin olmayan çocukların geçinmesi için geçici olarak hükmedilen nafaka türüdür. Bu nafaka, dava süresince geçerlidir ve kararın kesinleşmesiyle sona erer. Tedbir nafakasında çocuğun okuyor olup olmaması veya cinsiyeti bir önem arz etmez. Hakim, çocuk için gerekli olan geçici önlemleri kendiliğinden almak zorundadır.
  2. İştirak Nafakası (TMK 182): Boşanma kararı kesinleştikten sonra, velayeti kendisine verilmeyen eşin, ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi ve diğer giderlerine katkıda bulunmak üzere ödediği nafaka türüdür. İştirak nafakası, çocuk ergin olana kadar (18 yaşını doldurana kadar) devam eder.
  3. Yardım Nafakası (TMK 328, 364): Ergin olan (18 yaşını doldurmuş) çocuğun, eğitimi devam ediyorsa ve kendi imkanlarıyla geçimini sağlayamıyorsa, anne ve babasından eğitim süresince talep edebileceği nafaka türüdür. Bu nafaka türünde, erkek veya kız çocuk ayrımı yapılmaz.

Okuyan Erkek Çocuğa Nafaka Ödeme Yükümlülüğü

Kural olarak, anne ve babanın çocuklarına karşı olan bakım yükümlülüğü, çocuk ergin olana kadar (18 yaşını doldurana kadar) devam eder. Bu süre zarfında, velayet hakkı kendisine verilmeyen ebeveyn, iştirak nafakası ödemekle yükümlüdür.

Ancak, TMK’nın 328/2. maddesi, bu kurala bir istisna getirmiştir:

Madde 328/2: Çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdürler.

Bu maddeye göre, erkek çocuk 18 yaşını doldursa dahi, eğitimi devam ettiği sürece, anne ve babası, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde ona bakmakla yükümlüdürler. Bu yükümlülük, yardım nafakası olarak adlandırılır.

Önemli Noktalar:

  • Eğitim Devam Etmeli: Nafaka yükümlülüğünün devam etmesi için, erkek çocuğun eğitimine devam ediyor olması gerekir. Bu eğitim, örgün eğitim olabileceği gibi, açık öğretim veya mesleki eğitim de olabilir. Ancak eğitimin kişinin meslek edinmesine, kendini geliştirmesine yönelik bir eğitim olması ve eğitim süresinin de makul bir sürede bitirilmesi gereklidir.
  • Durum ve Koşullara Göre Değerlendirme: Hakim, nafaka yükümlülüğünün devam edip etmeyeceğine ve nafaka miktarına karar verirken, anne ve babanın maddi durumunu, çocuğun ihtiyaçlarını ve eğitim masraflarını göz önünde bulundurur.
  • Yardım Nafakası Talep Edilmelidir: İştirak nafakası, çocuk ergin olduğunda kendiliğinden kesilir. Ergin çocuğun eğitimine devam etmesi halinde, yardım nafakası alabilmesi için dava açması gerekir. Mahkeme, kendiliğinden yardım nafakasına hükmedemez.

Erkek Çocuğuna Ödenen Nafaka Ne Zaman Sona Erer?

Erkek çocuğuna ödenen nafaka, aşağıdaki durumlarda sona erer:

  • İştirak Nafakası:
    • Çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla (ergin olmasıyla) kendiliğinden sona erer.
    • Çocuğun evlenmesiyle sona erer.
    • Çocuğun ölümüyle sona erer.
    • Mahkeme kararıyla kaldırılabilir. (Örneğin, çocuğun çalışmaya başlaması ve kendi geçimini sağlayabilecek duruma gelmesi)
  • Yardım Nafakası:
    • Çocuğun eğitiminin sona ermesiyle sona erer.
    • Çocuğun kendi geçimini sağlayabilecek duruma gelmesiyle (örneğin, işe girmesi) sona erer.
    • Nafaka yükümlüsünün ölümüyle sona erer.
    • Çocuğun ölümüyle sona erer.
    • Mahkeme kararıyla kaldırılabilir. (Örneğin, çocuğun eğitimine devam etmemesi, anne ve babanın maddi durumunun değişmesi)

Önemli Not: Nafakanın sona ermesi, kendiliğinden gerçekleşmez. Nafaka yükümlüsünün, nafakanın kaldırılması için aile mahkemesine başvurarak nafakanın kaldırılması davası açması gerekir.

Üniversite Öğrencisi Erkek Çocuk Nafaka Alabilir Mi?

Evet, üniversite öğrencisi erkek çocuk, belirli şartlar altında yardım nafakası alabilir.

Şartlar:

  • Eğitimin Devam Etmesi: Üniversite eğitimine devam ediyor olması gerekir.
  • Kendi Geçimini Sağlayamıyor Olmak: Kendi imkanlarıyla geçimini sağlayamıyor olması gerekir. (Örneğin, burs, yarı zamanlı iş geliri gibi gelirlerinin, eğitim ve yaşam masraflarını karşılamaya yetmemesi)
  • Anne ve Babanın Maddi Durumunun Yeterli Olması: Anne ve babanın, durum ve koşullara göre, kendilerinden beklenebilecek ölçüde yardım edebilecek maddi imkana sahip olmaları gerekir.

Yargıtay Kararları:

Yargıtay, üniversite öğrencisi erkek çocukların yardım nafakası alabileceğine dair birçok karar vermiştir. Bu kararlarda, eğitimin önemine, meslek sahibi olmanın günümüzdeki zorluğuna ve ailenin sosyal ve ekonomik durumuna vurgu yapılmıştır.

Örnek Yargıtay Kararı:

  • Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2016/21192 E., 2017/10701 K.: “Çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdürler… Somut olayda, davacı 1996 doğumlu olup, dava tarihi itibariyle ergin olduğu, ancak üniversite öğrencisi olduğu anlaşılmaktadır… Mahkemece, üniversite öğrencisi olan davacı için, davacının ihtiyaçları, anne ve babanın gelir durumu birlikte değerlendirilerek, TMK’nın 4. maddesindeki hakkaniyet ilkesi de gözetilerek uygun bir yardım nafakasına hükmedilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.”

Önemli Not: Üniversite okuyan her erkek çocuk, otomatik olarak yardım nafakası alamaz. Hakim, her somut olayı kendi özel koşulları içinde değerlendirerek, nafaka talebini kabul veya reddeder.

Okuyan Çocuğa Yardım Nafakası Davası

Ergin (18 yaşını doldurmuş) ve okuyan çocuk, kendi adına yardım nafakası davası açabilir. Bu davada davacı, okuyan çocuk; davalı ise, nafaka yükümlüsü olan anne ve/veya babadır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme:

  • Görevli Mahkeme: Aile Mahkemesi (Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar)
  • Yetkili Mahkeme: Davacının (çocuğun) veya davalının (anne veya babanın) yerleşim yeri mahkemesi

Dava Dilekçesinde Bulunması Gerekenler:

  • Mahkemenin adı
  • Tarafların ad, soyad ve adresleri
  • Davacının T.C. kimlik numarası
  • Dava konusu (yardım nafakası talebi)
  • Olayların özeti (eğitim durumu, gelir durumu, ihtiyaçlar vb.)
  • Hukuki sebepler (TMK 328/2, 364)
  • Deliller (öğrenci belgesi, gelir durumunu gösterir belgeler, tanık beyanları vb.)
  • Talep sonucu (aylık nafaka miktarı, nafakanın başlangıç tarihi, yargılama giderleri ve vekalet ücreti talebi)

Önemli Not: Yardım nafakası davası açmadan önce, bir avukata danışarak hukuki destek almak, sürecin doğru ve etkin bir şekilde yürütülmesi açısından önemlidir.

Özel Üniversitede Okuyan Çocuğa Yardım Nafakası

Özel üniversitede okuyan ergin çocuklar da, diğer şartları taşımaları halinde yardım nafakası alabilirler. Yargıtay, özel üniversitede okumanın, yardım nafakası almaya engel teşkil etmediğine dair kararlar vermiştir.

Önemli Hususlar:

  • Ailenin Maddi Durumu: Özel üniversite ücretleri, devlet üniversitelerine göre çok daha yüksek olduğu için, ailenin maddi durumu daha titiz bir şekilde değerlendirilir. Ailenin, özel üniversite masraflarını karşılayabilecek durumda olup olmadığı araştırılır.
  • Çocuğun Başarısı: Çocuğun, özel üniversiteyi kendi başarısıyla kazanmış olması ve eğitimine devam etme konusundaki başarısı ve isteği dikkate alınır.
  • Burs İmkanları: Çocuğun, burs imkanlarından yararlanıp yararlanmadığı da değerlendirilir.

Örnek Yargıtay Kararı:

  • Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2014/16957 E., 2015/6786 K.: “Davacı, vakıf üniversitesinde tam burslu olarak öğrenim gördüğünü belirterek, davalı babasından yardım nafakası talep etmiştir. Mahkemece, davacının burslu olarak okuduğu ve barınma ihtiyacının da karşılandığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Ancak, davacının burslu olarak okuması, eğitim ve diğer zorunlu giderlerinin karşılandığı anlamına gelmez. Bu nedenle, mahkemece, davacının ihtiyaçları ve davalının gelir durumu dikkate alınarak, hakkaniyete uygun bir miktarda yardım nafakasına hükmedilmesi gerekir.”

Okuyan İki Çocuğa Nafaka

Birden fazla ergin ve okuyan çocuğu olan anne ve babalar, her bir çocuk için ayrı ayrı yardım nafakası ödemekle yükümlü olabilirler.

Mahkeme, her bir çocuğun:

  • Eğitim durumunu
  • İhtiyaçlarını
  • Yaşını
  • Anne ve babanın maddi durumunu

dikkate alarak, her bir çocuk için ayrı ayrı nafaka miktarı belirler.

Sonuç

Okuyan erkek çocuğa nafaka ödeme yükümlülüğü, çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla kendiliğinden sona ermez. Eğitimi devam eden ve kendi geçimini sağlayamayan ergin erkek çocuklar, anne ve babalarından yardım nafakası talep edebilirler. Yardım nafakası, çocuğun eğitim masrafları, barınma, beslenme, giyim, sağlık gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak üzere, anne ve babanın maddi durumları dikkate alınarak, hakkaniyete uygun bir şekilde belirlenir. Yardım nafakası talepleri ve nafaka ile ilgili diğer tüm hukuki süreçlerde bir avukattan hukuki destek almak, hak kaybına uğramamak ve sürecin doğru bir şekilde yürütülmesi açısından büyük önem taşımaktadır.


Yargıtay uygulaması — 18 yaşında nafakanın türü değişir, kendiliğinden devam etmez
  • Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2016/9367, K.2016/13758, 01.12.2016 Kural: ergin çocuk iştirak nafakası isteyemez. Daire; “Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamalarına göre; ergin olan çocuk iştirak nafakası isteyemez. Koşulları varsa TMK’nun 328/2 ve 364. maddeleri gereğince yardım nafakası davası açabilir” ilkesini koyar. Kritik nokta usuldedir: çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa ana ve babanın bakım yükümlülüğü, ergin olan çocuk tarafından açılmış bir nafaka davası varsa dikkate alınır. Somut olayda anne tarafından açılan artırım davasında harcı yatırılarak açılmış bir dava olmadan çocuğun reşit olduğu tarihten itibaren yardım nafakasına hükmedilmesi bozma sebebi sayıldı; mahkemenin yapması gereken, yalnızca çocuğun ergin olduğu tarihe kadarki dönem için hüküm kurmaktı.
  • Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2015/12739, K.2016/2544, 15.02.2016 Boşanma davası içinde ergin çocuğa nafaka bağlanamaz. Mahkeme, çocuğun üniversite eğitimine devam ettiği gerekçesiyle TMK m.328/2’ye göre yardım nafakasına hükmetmişti. Daire; fiil ehliyetine ilişkin hükümleri sıralayarak (TMK m.9, m.10 ve erginliğin onsekiz yaşın doldurulmasıyla başladığını düzenleyen m.11/1) çocuğun artık kendi fiilleriyle hak edinip borç altına girebilen bağımsız bir kişi olduğunu vurguladı: dava tarihinde ergin olan çocuk tarafından açılmış bir nafaka davası bulunmadığı hâlde yardım nafakasına hükmedilmesi doğru değildir. Anne veya babanın açtığı davada, ergin çocuk adına nafaka istenemez.
  • Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2013/9508, K.2013/12943, 18.09.2013 Okuyan ergin çocuk kendi açtığı davada nafaka alabilir. Daire, iki hükmü birlikte değerlendirir: TMK m.364/1 — “Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür”; TMK m.328/2 — çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa ana ve baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere eğitim sona erinceye kadar bakmakla yükümlüdür. Yoksulluk ölçütü için İçtihadı Birleştirme Kararına atıfla “yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım, kültür gibi bireyin maddi varlığını geliştirmek için gerekli görülen harcamaları karşılayacak düzeyde geliri olmayanların yoksul kabul edilmesi” gerektiği aktarılır. Sonuç: eğitim hayatı devam eden kişi kendi emek ve geliriyle yaşamını sürdürmekten yoksun ise, öğrenimini tamamlayıncaya kadar yardım nafakası isteyebilir — üniversitede okuyan davacı yönünden takdir edilen miktar hakkaniyete uygun bulunmuştur.
  • Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2012/8788, K.2012/13834, 30.05.2012 Çalışarak okuyan çocuğun nafakası kaldırılabilir. Ergin olan ve sigortalı bir işte çalışan çocuk için ödenen iştirak nafakasının kaldırılması istenmiş; çocuk üniversite eğitiminin sürdüğünü savunmuştu. Yerel mahkeme, çocuğun 2007’den beri sigortalı çalıştığını, 2009’da açıköğretime kaydolduğunu, işe giriş tarihi dikkate alındığında çalışma yönünde tercihte bulunup bu duruma uygun eğitim programı seçtiğini, yani hem çalışıp para kazanma hem de eğitimine devam etme yolunu seçtiğini saptayarak nafakayı kaldırmıştı. Daire, m.328/1 ve 328/2’yi aktararak temel ilkeyi koyar: iştirak nafakasının m.328/2 uyarınca yardım nafakasına dönüşmesi, çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa mümkündür ve m.364 ile birlikte değerlendirilerek koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılır.
Kararlar Yargı PRO içtihat veri tabanından derlenmiştir. Sorunun kısa cevabı: iştirak nafakası, çocuk 18 yaşını doldurunca kendiliğinden sona erer — okuyor olması bunu değiştirmez. Ancak nafaka hakkı tümüyle bitmez; tür değiştirir. 18 yaşından sonra dayanak TMK m.328/2 ve m.364‘tür ve ödenen paranın adı yardım nafakasıdır. Uygulamada üç şey belirleyicidir. Birincisi, davayı kimin açacağı: ergin çocuk artık kendi adına taraf olduğundan davayı bizzat çocuk açmalıdır; anne ya da babanın açtığı davada ergin çocuk için nafakaya hükmedilemez, hükmedilirse karar bozulur. İkincisi, hangi mahkemeye: yardım nafakası davası aile mahkemesinde açılır ve nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (TMK m.177 ve HMK’nın nafaka davalarına ilişkin yetki kuralları). Üçüncüsü, kesin bir yaş sınırı olmadığı: kanun “kaç yaşına kadar” demez, ölçüt eğitimin fiilen ve makul sürede devam etmesidir. Bu nedenle uygulamada nafaka çoğunlukla örgün öğretim süresi boyunca (lisans için normal öğrenim süresi) sürer; düzenli olarak sınıf geçmeme, kaydın dondurulması ya da okulun uzatılması nafakanın kaldırılması sebebi olabilir. Karşı tarafın en çok kullandığı savunmalar da bunlardır: çocuğun düzenli bir gelirinin bulunması, çalışmaya elverişli biçimde açıköğretime geçmesi ve yükümlünün ödeme gücünün bulunmaması — nitekim m.328/2 yükümlülüğü “kendilerinden beklenebilecek ölçüde” sınırıyla kurar. Miktar bakımından da yardım nafakası, iştirak nafakasının otomatik devamı değildir; çocuğun ihtiyaçları ile ana babanın mali gücü yeniden değerlendirilir.

Hukuki danışmanlık almak istemeniz halinde veya herhangi bir sorunla karşılaşmanız durumunda LegaPro Hukuk Bürosu olarak size yardımcı olabiliriz. Uzman Avukat haklarınızı korumanıza destek olacaktır. 📞 0507 606 15 14

🚨 Whatsapp’tan bize ulaşabilirsiniz! 🚨

https://legapro.net/

Bu siteyi Google'da tercih edilen kaynak olarak ekleyin Google arama sonuçlarınızda legapro.net yazıları daha sık görünür. Ücretsizdir; Google hesabınızdan istediğiniz zaman geri alabilirsiniz. Google'da ekle

Bu yazıyı paylaş

WhatsApp LinkedIn X

Aile ve boşanma hukuku — ilgili sayfalar

Bu yazıdaki konuyla ilgili rehberler, dilekçe örnekleri ve hesaplama araçları.

Aynı kategoriden diğer yazılar

Makaleler

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

İçindekilerDestekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir? Hukuki Tanım ve AmaçDestekten Yoksun Kalma Tazminatı Şartları: Kimler, Hangi Koşullarda Talep Edebilir?Resmi…

02.02.2025 Yazıyı oku ›
Aile Hukuku Makale

Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanma: Resmî Sağlık Kurulu Raporu

İçindekilerÜç şartHangi rahatsızlıklar bu kapsama girmez?Nispi boşanma sebebidirVasi ve temsil sorunuKusur, tazminat ve nafakaAlternatif yollarGörevli mahkeme ve gizlilikDava…

17.08.2026 Yazıyı oku ›
Aile Hukuku Makale

Cinsiyet Değişikliği İçin İzin Davası Nasıl Açılır? Şartlar ve Nüfusta Düzeltme (TMK m.40)

İçindekilerKanunî dayanakNe yapmalı? Adım adım yol haritasıSık yapılan hatalar Kısaca Cinsiyetini değiştirmek isteyen kişi şahsen başvurarak mahkemeden izin…

10.09.2026 Yazıyı oku ›
Makaleler

APOSTİL NEDİR? NASIL ALINIR?

İçindekilerApostil Şerhi: Uluslararası Belgelerin Geçerliliği İçin Temel AdımApostil Şerhi Nedir?Apostil Şerhi Ne İşe Yarar?Apostil Şerhi Nasıl Alınır?Apostil Şerhi…

08.06.2024 Yazıyı oku ›
Makaleler

EN İYİ YALOVA BOŞANMA AVUKATI

İçindekilerYalova Boşanma Avukatı: Boşanma Sürecinde Uzman Desteğiyle Haklarınızı Koruyun!Boşanma Davası Açmak İçin Nereye Başvurulur? Adım Adım Süreç ve…

20.07.2024 Yazıyı oku ›
Makaleler

ZİNA (ALDATMA) NEDENİYLE BOŞANMA DAVASI

İçindekilerZina (Aldatma) Nedeniyle Boşanma Davası: Kesin Bir Boşanma SebebiZina (Aldatma): Evlilik Birliğine İhanetZina (Aldatma) Nedeniyle Boşanma Davasının Şartları:…

15.08.2024 Yazıyı oku ›
WhatsApp İletişim Ara